تحلیل آکوستیکی واکه‌های سادة زبان کُردی کلهری رایج در گونة اسلام‌آبادغرب، گیلانغرب و ماهیدشت

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش‌های پیشین در زمینۀ نظام واکه‌های ساده کردی کلهری در مورد تعداد و نوع واکه‌های آن اتفاق‌نظر ندارند. پژوهش حاضر با این فرض که لهجه‌های مختلف کردی کلهری نظام‌های واکه‌ای متفاوتی دارند، به بررسی واجی و صوت‌شناختی واکه‌های سادۀ کلهری رایج در میان زنان و مردان ساکن شهرهای اسلام‌آباد غرب، گیلانغرب و ماهیدشت پرداخته است. ابتدا از منابع کتابخانه‌ای و شمّ زبانی گویشوران برای استخراج جفت‌های (شبه‌)‌کمینۀ حاوی واکه‌های سادۀ کلهری استفاده شد. سپس برای تعیین ویژگی‌های دقیق این واکه‌ها، تعیین جایگاه آنها بر روی نمودار واکه‌ای و مشخص کردن نشانه دقیق آوانگاری آنها تحلیل صوت‌شناختی صورت گرفت. یازده گویشور در محدودة سنّی 28 تا 65 که در سه شهرستان مذکور سکونت داشتند در این پژوهش شرکت کردند. جفت‌های (شبه)کمینه توسط گویشوران گفته و در نرم‌افزار تحلیل صوت پرت ضبط و اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که این گونه از کردی کلهری 9 واکة ساده شامل /i, y, e:, ԑ, ә, ӕ, ɑ, o, u/ دارد. واکة /e/ در پژوهش‌های پیشین با توجه به بسامد سازه‌های اول و دوم آن با نشانه [ԑ] مشخص گردید. واکة /o/ در این گویش محل اختلاف بود که این مورد نیز به بحث گذاشته شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An acostic analysis of Kalhuri Kurdish As Spoken in Islamabad-e-Gharb, Gilan-e-Gharb and Mahidasht

نویسنده English

Fatemeh Naseri
Linguistics faculty, Allame tabatabai university, Tehran
چکیده English

Previous research on the vowel system of Kalhuri Kurdish disagrees on the number and quality of monophthongs in this dialect. The present research focused on providing a phonological and acoustic account of Kalhuri Kurdish as it is spoken in the cities of Islamabad-e-Gharb, Gilan-e-Gharb, and Mahidasht based on the assumption that each dialect has its own vowel system. Vowel (near)minimal pairs were collected using previous research and data collected from native speakers. Vowels were then analyzed acoustically to determine their exact characteristics and location in the vowel space as well as the most exact phonetic symbol to represent them. Data were collected from 11 native speakers whose age ranged between 28 and 65 years. Words were recorded and analyzed using Praat software. The results revealed that Kalhuri Kurdish has 9 monophthongs (/i, y, eː, ԑ, ә, ӕ, ɑ, o, u/) contrary to what was stated in previous works. Measuring the actual frequencies of the first two formants of the vowel /e/ indicated that the symbol /ԑ/ is a more appropriate choice to display this sound and finally, the case of the vowel /o/ was discussed.

کلیدواژه‌ها English

Kalhuri Kurdish
monophthongs
acoustic phonetics
(near)minimal pairs
Praat software
ابوالقاسمی، محسن. (1373). تاریخ زبان فارسی. تهران: سمت.
جهانی، لیلا (1396). بررسی نظام آوایی کردی کلهری گونه ایوانغرب. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته زبان‌شناسی همگانی. سمنان: دانشگاه سمنان.
حسنی‌جلیلیان، فاطمه و ماندانا نوربخش (1395). «بررسی صوت‌شناختی واکه‌های ساده و مرکب در گویش کردی زنگنه‌ای». فصلنامه مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی، کرمانشاه. سال سوم، شماره 14، صص 23-36.
حسینی‌کیونانی، نینا (1392). «بررسی صوت‌شناختی واکه‌های کردی کرمانشاهی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته زبان‌شناسی دانشگاه الزهرا، تهران.
خانیان، حمید (1389). گویش کلهری. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام.
خرم‌دل، مصطفی (1381). مکالمات روزمره زبان کردی. کردستان: انتشارات کردستان.
دبیرمقدم، محمد (1392). رده‌شناسی زبان‌های ایرانی. انتشارات سمت.
ذبیحی، عبدالرحمن و جمال کارشی (1988). قاموس زبان کردی. مجمع علمی کردی بغداد.
رضایتی کیشه خاله، محرم. و محمد اصغرزاده (1395). «مقایسه گویش کرمانجی رودباری با گویش های کرمانجی خراسان». مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. دوره8 (پیاپی 14) سال 1395 صص 76-51.
زمانی، محمد (1391). تحلیل و توصیف فرایندهای واجی-آوایی در زبان کردی(گویش کلهری). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه کردستان. سنندج.
سلطانی، رزیتا. (1396). بررسی واج‌‌شناختی گویش کردی کلهری براساس نظریه خودواحد. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه پیام نور رشت، گیلان.
فتاحی، مهدی (1390). فرایندهای صرفی- واجی در کردی کلهری. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، رشته زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
کرد زعفران‌لو، عالیه. و ثباتی، الهام (1392). «فرایندهای واجی همخوان در گویش کردی کلهری». فصلنامه جستارهای زبانی. شماره 1 (پیاپی 17)، بهار 1393، صص 191-222.
مینورسکی، ولادیمیر فئودوروویچ (1382). کردها نوادگان مادها. ترجمه جلال جلالی‌زاده. نشر ژیار.
نوربخش، ماندانا و نینا حسینی‌کیونانی (1396). «تحلیل آکوستیکی واکه‌های ساده و مرکب گویش کردی کرمانشاهی در بافت کلمه/جمله». مجله زبان و زبان‌شناسی، دوره 13، شماره 25. صص 26-1.
 Boersma, P., & D Weenink (2019). Praat: doing phonetics by computer (version 6.1.08) [computer software]. From http://www.praat.org/
Borjian, H. (2017). “KERMANSHAH vii. LANGUAGES AND DIALECTS”. Encyclopædia Iranica. XVI/3, 324-329, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-07-languages
 McCarus, E. N. (1985). “A Kurdish Grammar". American council of learned societies, New York.p13.
Wahby, T. (1929). Destur i zman Kurdi [Grammar of the Kurdish Language]. Baghdad: Dar at-Tiba'at al-Hadita