نقش‌های معنایی حالت برایی در زبان اوستایی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
سحر وحدتی حسینیان 1
احسان چنگیزی 2
ژاله آموزگار یگانه 3
آمنه ظاهری عبدوند 4
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار زبان‌های باستانی، گروه زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 استاد گروه فرهنگ و زبان‌‏های باستانی ایران، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استادیار گروه فرهنگ و زبان‏‌های باستانی ایران واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30465/lsi.2024.47696.1728
چکیده
در زبان‌های تصریفی نشانه‌‏های حالت که برای جنس‏‌های مختلف متفاوت‌اند و حالت و شمار را مشخص می‌کنند، هرگز نمی‏‌توانند همۀ معانی و دیگر خواص حالت را نشان دهند. در واقع، نشانه و اسم حالت در وهلۀ نخست عناوینی هستند که برخی ویژگی‌‏های نحوی یا معنایی مهم حالت را بازنمایی می‌کنند و قادر به توصیف کاملی از آن حالت و کارکردهایش نیستند. ازاین‏‌رو، در حوزۀ حالت معمولاً نشانه‏‌ها، حداقل در سه سطح بررسی می‌‏شوند: حالت صرفی، روابط دستوری و کارکرد‏های معنایی. زبان اوستایی، از شاخۀ زبان‌‏های هندوایرانی، جزو زبان‏‌های تصریفیِ دارای هشت حالت دستوری است که هر یک نقش‌های معنایی متعددی را می‌‏توانند بازنمایی کنند. در مقالۀ حاضر، نقش‌‎های معنایی حالت برایی بررسی شده است که عبارت‌اند از ده نقش معنایی پذیرنده، بهره‌ور، مکان، مقصد، هدف، گستره، شیوه، همراهی، عامل و نگرشی. نشان داده شده است که دیگر حالت‌‏های دستوری نیز می‏‌توانند نقش‌های معنایی همسانی با حالت برایی داشته باشند.
کلیدواژه‌ها
حالت
نقش معنایی
حالت برایی
زبان اوستایی

عنوان مقاله English

The Semantic Roles of Dative Case in Avestan Language

نویسندگان English

Sahar Vahdati Hosseinian 1
Ehsan Changizi 2
Jaleh Amouzgar Yeghaneh 3
Ameneh Zaheri Abdvand 4
1 Ph.D. student Department of Ancient Iranian Culture and Languages, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Linguistics Department, Allameh Tabataba'i, Tehran, Iran
3 Professor. Ancient Iranian Languages. Tehran University, Tehran. Iran
4 Assistant Professor. Department of Ancient Iranian Culture and Languages. Science and Research, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

In inflected languages, case labels of distinct genders, being different and representing case and number, can never cover the full range of semantic and other properties of case. The labels primarily act as markers showing important synthetic and semantic properties. They do not have a proven capacity to describe the whole dimensions of the case and its functions. In the area of the case, therefore, labels at least are commonly seen at three levels, namely semantic functions, morphological case, and grammatical relations. Avestan language of the Iranian branch of the Indo-Iranian as an inflected language includes eight grammatic cases by various semantic roles. In the paper, semantic roles of the dative case, one of grammatical cases (or main cases), are studied, consisting of ten roles: recipient, beneficiary, purpose, destination, location, manner, extent, accompany, agent, and attitude. It showed that added grammatical cases can exhibit similar semantic roles of dative case.

کلیدواژه‌ها English

Case
Semantic roles
Dative case
Avestan language
روبینز، آر. اچ (1381) تاریخ مختصر زبان‏شناسی. ترجمۀ محمدعلی حق‏شناس. چ چهارم. تهران: کتاب ماد.
Bartholomae, C. (1961). Altiranisches Wörterbuch. Berlin: Walterde Gruyter & CO.
Blake, B. J. (2004). Case. 2nd edn. Cambridge: Cambridge University Press.
Butt, M. (July 25th 2007). Why Case? Stanford: Workshop on Empirical Approaches to Morphological Case.
Haspelmath, M. (2008). “Terminology of Case.” In. Andrej Malchukov & Andrew Spencer, The Oxford Handbook of Case. Oxford-NewYork: Oxford University Press, 505-517.
Haspelmath, M. (2015). “Ditransitive constructions.”
https://doi.org/10.1146/annurev-linguist-030514-125204
Hintze, A. (1994) Zamyād Yašt: Introduction, Avestan Text, Translation, Glossary. Wiesbaden: Reichert.
Jügel, T. (2017) “Iranian 35. The syntax of Iranian.” In: Jared Klein, Brian Joseph, Matthias Fritz, In cooperation with Mark Wenthe. Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics, Vol. I. Berlin/Boston: de Gruyter GmbH, 549-566.
Kalnača, A., & I. Lokmane (2023) “Attitude dative (dativus ethicus) as an interpersonal pragmatic marker in Latvian.”
https://doi.org/10.1515/opli-2022-0240
Kent, R. G. (1953) Old Persian Grammar, Texts, Lexicon. 2nd edn. New Haven: American Oriental Society.
Kittilä, S. (2005) “Recipient prominence vs. beneficiary prominence.”
 http://hdl.handle.net/10138/251209
Luraghi, Silvia (2003) On theMeaning of Prepositions and Cases (The expression of semantic roles in Ancient Greek). Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Co.
Luraghi, S., & H. Narrog (2014) “Perspectives on semantic roles: An introduction.” In Silvia Luraghi & Heiko Narrog. Perspectives on Semantic Roles. Amsterdam / Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1-21.
Næss, Å. (2008) “Varieties of dative.” In. Andrej Malchukov & Andrew Spencer, The Oxford Handbook of Case. Oxford-NewYork: Oxford University Press, 572-580.
Narrog, H. (2010) “A Diachronic Dimension in Maps of Case Functions.” Linguistic Discovery Journal, 28. 233-254. doi: 10.1349/PS1.1537-0852.A.352.
Panini (1891) The Aṣṭādhyāyī of Pāṇini. translated by Śrīśa Chandra Vasu, Vol 1. Delhi: Motilal Banarsidass.
Reichelt, Hans (1909) Awestisches Elementabuch. Heidelberg: Carl Winter’s Universitätbuchhandlung.
Skjærvø, Prods Oktor (2009) “Old Iranian Languages and Middle West Iranian.” In. Gernot Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. London: Routledge, 43−278.
West, Martin L. (2011) Old Avestan Syntax and Stylistics with an Edition of the Texts. Berlin: De Gruyter. Westergaard, Niels Ludvig.
زبان و زبان‌شناسی
دوره 19، شماره 37
اسفند 1402
صفحه 243-278