مطالعۀ پیکره‌بنیاد تفاوت‌های جنسیتی در گویش بابلی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
فائقه غیاثی طبری 1
امیرسعید مولودی 2
علیرضا خرمایی 1
1 بخش زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 بخش زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.30465/lsi.2024.47539.1726
چکیده
زبان‌شناسی پیکره‌ای یکی از روش‌های نوین در مطالعات زبان‌شناختی است که به مطالعۀ زبان در پیکره‌های زبانی می‌پردازد. زبان‌شناسی اجتماعی نیز به تفاوت‌ها و شباهت‌های زبان‌شناختی میان (و در) گونه‌های زبانی می‌پردازد و تأثیر متغیرهای اجتماعی را در تولیدات زبانی بررسی می‌کند. در اثر پیش‌رو به بررسی نقش جنسیت در کلام گویشوران گویش بابلی براساس رویکرد پیکره‌ای بیکر (2010) در زبان‌شناسی اجتماعی پرداخته شده است. در ابتدا پیکره گویشی گویش بابلی تولید شد و پس از ترانویسی املایی، به فارسی معیار ترجمه شد. داده‌های پیکره از طریق مصاحبه با گویشوران جمع‌آوری شد و به منظور کنترل متغیر موضوع داده‌های متنی، از تمام مصاحبه‌کنندگان خواسته شد که در مورد موضوع مشکلات و سختی‌های زندگی صحبت کنند. به منظور بررسی نقش متغیر اجتماعی جنسیت، کلیدواژه‌های داده‌های متنی شرکت‌کنندگان در دو گروه سنی میانسال و سالمند از هر دو جنس با کنترل متغیر سن، توسط نرم‌افزار لنکس‌باکس شناسایی گردید و سپس دسته‌بندی معنایی کلیدواژه‌ها انجام شد. نتایج نشان داد متغیر جنسیت در بازنمایی مفهوم سختی‌ها و مشکلات زندگی مؤثر بوده است.
کلیدواژه‌ها
زبان‌شناسی اجتماعی
زبان‌شناسی پیکره‌ای
گویش بابلی
جنسیت
کلیدواژه

عنوان مقاله English

A corpus-based study of sex differences in Baboli dialect

نویسندگان English

Faegheh Ghiasitabari 1
Amirsaeid Moloodi 2
Alireza Khormaee 1
1 Department of Foreign Languages and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Department of Foreign Languages and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

Corpus linguistics is one of the new methods in linguistics that studies language in language corpora. Sociolinguistics study the differences and similarities between (or in) different language varieties and reveals the impact of social variables on language productions. The present research discusses the role of sex in speech based on Baker’s (2010) corpus-based sociolinguistics approach. To this end, first a Baboli dialect corpus was developed and then the data was transcribed alphabetically. Then the text was translated into standard Persian. In order to investigate the role of sex, by controlling the age variable and also the topic variable of the corpus which was exclusively on life difficulties, the keywords of each sex group were identified by LancsBox concordancer program. Then, the keywords were categorized based on their semantic domains. The results revealed that sex differences played an important role in the representation of the life difficulties in the dialect.

کلیدواژه‌ها English

Sociolinguistics
Corpus Linguistics
Baboli Dialect
Sex
Keyword
افشار، طاهره و گراوند، فری‌نوش (1400). «فرآیند رمزگردانی در بین گویشوران دوزبانه لکی-فارسی براساس متغیرهای سن، جنسیت و بافت وقوع گفتار». مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. 13(25)، 110-79.
آقاگل‌زاده، فردوس (1384). «برخی تغییرات آوایی و فرآیندهای واجی فعال در گویش مازندرانی». ادبیات انقلاب اسلامی (ویژه ‎نامه نامه فرهنگستان). ۱(۳) (ضمیمه گویش‌شناسی). ۴-۱۲.
امیری, محمدعارف، آتوسا رستم‌بیک تفرشی و یحیی مدرسی تهرانی (1396). «تحلیل گفتمان پیکره‌-‌بنیاد ترانه‌های فارسی». زبان‌شناخت. (16)، 1-25.
پیرزاد، ناصر (1389). توصیف مشخصه‌های تصریفی فعل در گویش مازندرانی ( گونۀ بابلی). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه زبان‌شناسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه بیرجند.
چنگیزی، احسان و سمیه‌السادات هاشمی کمانگر (1395). «حرف اضافه /ja/ در گونه بابلی زبان مازندرانی». مجله زبان و زبان‌شناسی. 24، 139-153.
حسینی معصوم، محمد و ملیحه حاجیان‌نژاد (1401). «مقایسه کاربرد انواع ترمیم در گفتار زنان و مردان فارسی‌زبان در برنامه‌های زنده تلویزیونی». مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. 14(1)، 183-208.
حسینی، سیدجمال، فرشته سهامی و بهمن زندی (1394).«نمود جنسیت در زبان، پژوهش زبانشناسی جنسیت با رویکرد جامعه شناسی در لهجه هورامی گویش کردی در غرب ایران». دومین کنفرانس بین المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی.
حمیدی، ناصر (1374). بررسی ساخت‌واژه در گویش مازندرانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه زبان‌شناسی. دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی. دانشگاه علامه طباطبایی.
شهریاری، یعقوب، امیرسعید مولودی و مهرزاد منصوری (1399). «بررسی پیکره‌بنیاد کلمات به‌کار‌رفته در بازنمایی مجرم، قربانی و جرم در مطبوعات ایران براساس چارچوب سبک‌شناسی انتقادی». مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران. 8(2)، 61-79.
طارمی، طاهره، گیتی تاکی و پاکزاد یوسفیان (1397). «جنسیت در مقالات علمی فارسی‌زبان: مطالعۀ پیکره بنیاد نشانگرهای فراگفتمان تعاملی براساس انگارۀ هایلند». نشریه پژوهش‌های زبان شناسی. 10(1)، 23-42.
فروغان گرانسایه، فاطمه، امیرسعید مولودی و علیرضا خرمایی (1398). «بررسی بازنمایی جنسیت‏‌گرایی در ساخت‏‌واژۀ زبان فارسی: رویکردی پیکره‏‌بنیاد». فصلنامه علمی - پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی. 2(2)، 11-20.
فروغان، فاطمه، امیرسعید مولودی و علیرضا خرمایی (1400). «بررسی پیکره‌بنیاد همایندهای واژگان زن و مرد در زبان فارسی نوشتاری معاصر: گامی در جهت بررسی گفتمان جنسیت‌گرایی». پژوهش های زبان شناسی تطبیقی. 11(22)، 201-235.
کردزعفرانلوکامبوزیا، عالیه، فردوس آقاگل‌زاده و علی رضایی (1387). «برخی فرایندهای واجی در گونه‌ زبانی شیرگاه از گویش مازندرانی». مجله زبان و زبان ‌شناسی. 4(7)، 93-105.
یعقوبی، هما. (1388). «تأثیر جنسیت بر شیوة بیان تقاضا در زبان فارسی». مجله زبان و زبان‌شناسی. 5(9)، 125-136.
Aikhenvald, A. Y. (2016). "When Women and Men Speak Differently". How Gender Shapes the World. Pp. 136-165. England: Oxford University Press.
Baker, P. (2006). Using corpora in discourse analysis. New York: Bloomsbury Publishing.
Baker, P. (2010). Sociolinguistics and Corpus Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Baker, P. (2017). Corpus-based discourse analysis [Video lecture]. Retrieved from https://www.futurelearn.com/courses/corpuslinguistics/5/register?utm_campaign=corpus-linguistics-
5&utm_content=GoToWeek_3&utm_medium=futurelearn_organic_email&utm_source=CRM_email&utm_term=CP_1_WTW_w3.
Binnenpoorte, D., Bael, C.V., Os, E.D., Boves, L. (2005). Gender in Everyday Speech and Language: a Corpus-based Study. Center for Language and Speech Technology (CLST), Radboud University Nijmegen, Nijmegen, The Netherlands.
Brezina, V. (2018). Statistics in Corpus Linguistics: A Practical Guide. Cambridge: Cambridge University Press.
Brezina, V., Timperley, M., & McEnery, T. (2018). #LancsBox v. 4.x [software]. Available at: http://corpora.lancs.ac.uk/lancsbox.
Broadbridge, J. (2003). An Investigation into Differences between Women's and Men's Speech. M.A TEFL/TESL. Center for English Language Studies, The University of Birmingham, England.
Collard, C., Defrancq, B. (2017). Sex differences in simultaneous interpreting: A corpus-based study. In Conférence Internationale permanente d’Instituts Universitaires de Traducteurs et Interprètes (CIUTI)’s Forum, Geneva, Switzerland.
LaRossa, R., Reitzes, D., Anderson, R. (2022). "Framing Requests for Help: Language and Gender in Parental Advice-Seeking Letters". Journal of Family Issues. DOI:10.1177/0192513X221113854.
Laws, J., Ryder, C., Jaworska, S. (2017). "A Diachronic Corpus-based Study into the Effects of Age and Gender on the Usage Patterns of Verb-forming Suffixation in Spoken British English". International Journal of Corpus Linguistics. 22(3), 375-402.
Nemati, A., Bayer, J. M. (2007). "Gender Differences in the Use of Linguistic Forms in the Speech of Men and Women: A Comparative Study of Persian and English". Language in India, 7(9), 1-10.
Rose, F. (2015). "On Male and Female Speech and More: Categorical Gender Indexicality in Indigenous South American Languages". International Journal of American Linguistics. 81(4), 495-537. Available in: Https://semdom.org/
Söderqvist, E. B. (2017). "Evidentiality Across Age and Gender: a Corpus-based Study of Variation in Spoken British English". Research in Corpus Linguistics. 5, 17-33.
Xia, X. (2013). "Gender Differences in Using Language". Theory and Practice in Language Studies, 3, 1485-1489.
زبان و زبان‌شناسی
دوره 19، شماره 37
اسفند 1402
صفحه 85-116