ساخت فعل در گویش لری خرم‌آبادی و فارسی میانه پهلوی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته فرهنگ و زبان های باستانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
2 استاد گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش‌ مستقل دربارۀ گویش‌های امروزی و زبان‌های کهن در هر خانواده زبانی به نتایج مهمی می‌انجامد. با این حال برخی ابهامات در هر یک از این دو حوزه را نمی‌توان به تنهایی برطرف ساخت و نیاز است با بررسی گویش امروزی و زبان کهن، آن‌ها را به دو بال هم‌نوا بدل کرد که در کنار یکدیگر برای روشن ساختن دامنۀ وسیع‌تری از یک خانواده زبانی توانمند هستند. به این ترتیب، با بررسی چارچوب‌های آوایی، نحوی و معنایی امروزین می‌توان بر تیرگی‌های تاریخی زبان‌های باستانی پرتو افکند و با تکیه بر ساخت‌های دیرپا در زبان‌های کهن، از ابهامات موجود در گویش‌های رایج کاست. در مقالۀ حاضر انواع فعل از نظر زمان، وجه و نمود، ماده‌های ماضی و مضارع، فعل مجهول، صرف فعل بودن و ساخت مصدر در لری خرم‌آبادی در مقایسه با فارسی میانۀ پهلوی مورد بررسی قرار گرفته و نگارندگان کوشیده‌اند وجوه اشتراک و تمایز این گویش را تا حد امکان در نسبت با فارسی میانۀ پهلوی روشن‌ کنند. با توجه به آن که فارسی میانۀ پهلوی از جمله زبان‌های ایرانی میانۀ جنوب غربی و لری و زیرمجموعه‌های آن از جمله زبان‌های ایرانی نو جنوب غربی به شمار می‌روند، مقایسه این دو می‌تواند برای بررسی تحول زبان‌های ایرانی سودمند باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Verb Structure in Lori Dialect of Xorramabad and Middle Persian (Pahlavi)

نویسندگان English

Maryam Rashno 1
Cyrus Nasrollahzadeh 2
1 phd candidate of Ancient languages and Culture at Institue for Humanities and Cultural Studies
2 ......................
چکیده English

Studying Iranian languages and dialects is crucial for understanding the historical development of the Persian language. Dialects often preserve older forms of the language, providing valuable insights into ancient and middle Iranian languages. Additionally, they can shed light on the linguistic changes that have shaped modern Persian over time. The specific focus of this article is on studying the types of verbs in terms of tense, mood, aspect, along with past and present stems, passive verbs and infinitive construction in Lori Dialect of Xorramabad in comparison with Middle Persian (Pahlavi) to identify similarities and differences between this dialect and Middle Persian. Pahlavi is one of the middle Iranian languages of the southwestern branch and Xorramabadi is one of the varieties of Lori as one of the modern southwestern languages of Iran. The study aims to bridge the gap between ancient and modern languages within the same language family by presenting verb structures and constructions in Lori Dialect of Xorramabad and Middle Persian, highlighting their similarities and differences.

کلیدواژه‌ها English

Verb
Lori
Lori Dialect of Xorramabad
Middle Persian
آموزگار، ژاله و احمد تفضلی (1389). زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن. تهران: معین.
ابوالقاسمی، محسن (1392). دستور تاریخی زبان فارسی. تهران: سمت.
اشمیت، رودیگر (1382). نگاهی گذرا به زبان‌های ایرانی باستان. راهنمای زبان‌های ایرانی. ترجمه آرمان بختیاری، عسگر بهرامی، حسن رضائی باغ‌بیدی. ج1، تهران: ققنوس.
ایزدپناه، حمید (1343). فرهنگ لری. تهران: انجمن فرهنگ ایران باستان.
بویس، مری (1386). بررسی ادبیات مانوی در متن‌های پارتی و پارسی میانه. (ترجمه امید بهبهانی، ابوالحسن تهامی). تهران: بندهش.
درگاه ملی آمار (1395).  نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن. www.amar.org.ir.
درگاه ملی آمار (1395).  مشخصات عمومی استان‌ها بر اساس تقسیمات کشوری. www.amar.org.ir.
رضایتی کیشه‌خاله و مجید جلاله‌وند آلکامی (1390). «فعل مجهول در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی». ادب‌پژوهی، شماره 16، 34-9.
طاهری، اسفندیار (1389). گویش بختیاری کوهرنگ. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
طاهری، اسفندیار (1402). پایگاه اینترنتی گنجینه زبان‌های ایرانی. https://www.irancorpora.com
گلفام، ارسلان و زهرا زرگرانی (1400). «حفظ پسوند باستانی -ya- در افعال گویش لری خرم‌آبادی». ارائه‌شده در سومین همایش ملی میراث زبانی پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون پژوهشگاه میراث فرهنگی. در دست چاپ.
گلفام، ارسلان و زهرا زرگرانی (1401). «بررسی ساختواژی فعل Biyé  در گویش لری خرم‌آبادی». ارائه‌شده در ششمین همایش ملی زبان‌ها و گویش‌های ایران مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. در دست چاپ.
میرفخرایی، مهشید. (1390). روایت پهلوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
Durkin-Meisterernst, D. (2014). Grammatik des Westmitteliranischen (Parthisch und Mittelpersisch). Vienna: Austrian Academy of Sciences Press
MacKinnon, C. (2002). "The Dialect of Khorramabad and Comparative Note on Other Lor dialects". Studia Iranica. 31, 103-138.
Skǰaervø, P. O. (2009). "Middle West Iranian". The Iranian Languages. Gernot Windfuhr. London & New York: routledge, 425-439.