"چوب واژه ها" در گویش باصری فارس

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
مهرداد امیری
استادیارگروه زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران
10.30465/lsi.2024.48911.1763
چکیده
یکی از مسایل مورد توجه زبان شناسان و به طور اخص گویش شناسان، بررسی و ثبت و ضبط گویش های بومی به عنوان بخشی از میراث فرهنگی جامعه است. پژوهش حاضر در قالب رویکردی توصیفی به بررسی چوب واژه ها و نامگذاری دست سازهای چوبی در گویش باصری فارس، به عنوان یکی از گویش های ایرانی جنوب غربی، می پردازد. داده های پژوهش با تکیه بر مطالعه میدانی و بر اساس مصاحبه با ده نفر گویشور بیسواد یا کم سواد زن و مرد ایل باصری گردآوی شده است. تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد چوب واژه ها و به کارگیری آنها در بافت معنایی متفاوت از زبان فارسی معیار از ویژگی های بارزگویش باصری به شمار می رود. عموما" باصری ها ابزار چوبی را در حوزه های قالی بافی، دامداری، پخت و پز، و برپا کردن چادر استفاده می کنند. بنابراین، برای این ابزار نام هایی را به کار می برند که کمتر در زبان فارسی معیار شنیده می شود. تصاویر برخی از دست سازهای چوبی نیز در مقاله ارائه شده است. نتایج پژوهش حاضر می تواند مورد استفاده زبان شناسان،گویش شناسان و علاقه مندان به زبان فارسی قرار بگیرد.
کلیدواژه‌ها
چوب واژه ها
گویش شناسی
گویش باصری فارس
نظام معنایی

عنوان مقاله English

Words used for Wooden Handicrafts in Bāseri Dialect of Fārs

نویسنده English

Mehrdad Amiri
Assistant Professor, Department of English Language Teaching, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

One of the main concerns of linguists and more specifically dialectologists is identifying, studying, and recording indigenous dialects as a part of the cultural heritage of different societies. Relying on a descriptive approach, the present study provides a general sketch of the semantic systems of Bāseri dialect of Fārs; one of the southwestern Iranian dialects. The study emphasizes the words used to name wooden handicrafts in this dialect. In this article first, the socio-historical features of Bāseri tribe of Fārs are introduced and then the linguistic features of this dialect are presented. Finally, the data collected based on a field study of Bāseri tribe are introduced to the reader along with some pictures of the wooden handicrafts used by Bāseri tribe in cooking, husbandry, installing their tents, and weaving carpets. The study reveals significant differences between Bāseri dialect of Fārs and the standard Persian language from the semantic point of view. The present study's findings can be used by linguists, dialectologists, and teachers of Persian to speakers of other languages.

کلیدواژه‌ها English

Bāseri dialect of Fārs
dialectology
semantic system
wooden words
آزادی، سیاوش و سیروس پرهام (1364). دستبافت‌های عشایری و روستایی فارس. تهران: امیرکبیر.
اکبری، علی (1385). طایفۀ الخاص باصری: فرایند و سیر تحول طایفه از1385 تا 1200ه.ش.شیراز: تک درخت.
امیری، محمد (1400). اصل و نسب ایل باصری. شیراز: انتشارات تخت‌جمشید.
امیری، مهرداد (1378). «بحثی دربارۀ فرضیۀ نسبیت زبانی درگویش ایل باصری فارس». مجلۀ زبان و ادب، 7 و8: 83-98.
امیری، مهرداد (1403). «بررسی مقابله‌ای نظام‌های واجی و معنایی گویش باصری فارس با زبان فارسی معیار». مطالعات نوین در زبان‌شناسی ایرانی: مقالات تقدیم شده به دکتر سید محمد ضیاء حسینی.به کوشش بهروز محمودی بختیاری و ضیاء تاج الدین. 37-60. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
بارث، فردریک (۱۳۴۳). عشایر جنوب پارس: ایل باصری از ایلات خمسه. ترجمه کاظم ودیعی. تهران: انتشارات موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
توکلی، غلامرضا (1379). ایل باصری از تُرناس تا کهباز. تهران: نیزنک.
حسینی شیرآشیانی، محمد (۱۳۸۷). طایفه باصری کومش(قومس). تهران: انتشارات پازینه.
حسینی فسایی، حاج میرزا حسن (1367). فارسنامۀ ناصری. ج اول. تصحیح و تحشیۀ منصور رستگار فسایی. تهران: امیرکبیر.
دهخدا، علی‌اکبر (1324). لغت‌نامۀ دهخدا. تهران: انتشارات و مؤسسۀ دهخدا.
شیروانی باصری، محمدمراد (۱۳۸۱). خان بی بی یادگار ایل. شیراز: انتشارات کیان نشر.
صفی‌نژاد، جواد (1368). عشایر مرکزی ایران. تهران: امیرکبیر.
قهرمانی ابیوردی، مظفر (1373). تاریخ وقایع عشایر فارس. تهران: انتشارات علمی.
کاظمی، فریدون، و امانی، عفت (1401). گنجینه گویش‌های ایرانی: گویش ایل باصری. فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
محمدی، محمد (۱۳۸۱). ایل باصری در گذر تاریخ. شیراز: محمدی.
نامور فرگی، مجتبی و پهلوان‌نژاد، محمدرضا (1391). «بررسی حوزه‌های معنایی واژگان زبان فارسی و ارائة معیار‌های جدید در تعیین حوزه‌های معنایی». مجلۀ  زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان،3/4: 51-70.
یوسفی، احسان (۱۳۹1). رویدادهای تاریخی ایل باصری(به انظمام داستان‌ها و خاطرات). شیراز: انتشارات قشقایی.
یوسفی، احسان (۱۳۹۳). عشایر پارس: ایل باصری و طایفه کردشولی. شیراز: انتشارات قشقایی.
 Ahearn, L. M. (2021). Living language: An introduction to linguistic anthropology. John Wiley & Sons.
Amiri, M. (2024). "Bāseri Dialect of Fārs". The handbook of person dialects and dialectology. A. Korangy & B. Mahmoodi-Bakhtiari (Eds.), Springer, 1-13.
Barth, F. (1961). Nomads of south Persia: The Bᾱsseri tribe of the Khamseh confederacy. Oslo: Oslo University Press.
Baseri, A., & Kurane, A. (2014). "The impact of urbanization on occupation among Bᾱseri tribe in Iran".Journal of Social Welfare and Management. 6(1), 29-40.
Beeman, W. O. (2012). "Linguistics and anthropology". The Philosophy of linguistics. R. Kempson, D. M. Gabbay, P. Thagard, T. Fernando, N. Asher, & J. Woods (Eds.), Elsevier, 312-322.
Benedict, P. K. (1942). "Thai, Kadai, and Indonesian: A new alignment in Southeastern Asia". American Anthropologist, 44(4), 576-601.
Duranti, A. (2009). "Linguistic anthropology: History, ideas, and issues". Linguistic anthropology: A reader. A. Duranti (Ed.), John Wiley & Sons, 1-60.
Garrod, O. (1946). "The nomadic tribes of Persia to‐day". Journal of the Royal Central Asian Society. 33(1), 32-46.
Hansen, K. T. (2004). "The world in dress: Anthropological perspectives on clothing, fashion, and culture". Annual Review of Anthropology. 33, 369-392.
McLeod, N. (2013). "Ethnomusicological research and anthropology". Ethnomusicology: History, definitions, and scope. K. K. Shelemay (Ed.), Routledge, 147-163.
Mead, M. (1939). "Native languages as field-work tools". American Anthropologist. 41(2), 189-205.
Mintz, S. W., & Du Bois, C. M. (2002). "The anthropology of food and eating". Annual Review of Anthropology. 31(1), 99-119.
زبان و زبان‌شناسی
دوره 19، شماره 38
شهریور 1402
صفحه 253-276