عروض دودویی، نام‌گذاری و طبقه‌بندی ریاضی کلیۀ وزن‌های کمی ممکن

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
کارشناس کامپیوتر، تهران، ایران
چکیده
طبقه‌بندی وزن‌ شعر مساله‌ای است که قرن‌هاست عروضیان مشغول چالش با آن هستند و برای حل این مساله، شیوه‌های زیادی را ابداع کرده‌اند . عروض دودویی، روشی مبتنی بر ریاضیات برای طبقه‌بندی وزن شعر ارائه می‌دهد. این روش دو قسمت دارد : قسمت اول «نام‌گذاری دودویی» است که در آن به هر رشته وزنی، یک نام یکتا به اسم «کد وزن» تخصیص داده می‌شود . قسمت دوم «بحر دودویی» است که وزن‌ها را طبقه‌بندی می‌کند. مهم‌ترین ویژگی‌های عروض دودویی عبارت است از : توانایی نام‌گذاری و طبقه‌بندی هر وزن ممکن، شیوه نام‌گذاری و طبقه‌بندی علمی‌ و مبتنی بر ریاضیات، یکتا بودن نام هر وزن، تبدیل ساده نام وزن به رشته وزنی و برعکس، مستقل بودن نام‌گذاری از رکن‌بندی با توجه به قراردادی بودن رکن‌بندی. این روش با توجه به ریاضی بودن می‌تواند به عنوان مبنایی برای پژوهش‌های نرم‌افزاری عروض در نظر گرفته شود، همچنین کد وزنی یکتای آن که یک عدد مبنای شانزده است، توانایی یکپارچه‌سازی اطلاعات راجع به وزن‌ها را دارد. علاوه بر این‌ موارد، می‌توان بر مبنای این کد یکتا، «فرهنگ وزن‌ها» را پدید آورد که مانند یک لغت‌نامه در آن همه وزن‌های موجود در شعر فارسی گردآوری، نام‌گذاری و طبقه‌بندی می‌شوند و هر وزن دارای پرونده‌ای حاوی اطلاعات مرتبط می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Binary Prosody, A Mathematical Method For Classification Of All Possible Quantitative Meter

نویسنده English

Seyyed Naghi Abolhasani
No Department,
چکیده English

Persian Meters are based on the patterns of long (–) and short (U) syllables. The most important and difficult problem of the Persian prosody has been the coding and classification of meters since ancient times. Prosodist invented many methods to classify Persian Meter but their method aren’t perfect. The most disadvantage of their method are: Complexity , Non-scientific method, Unable to classify all posible meter, Unable to define unique Code for every Meter. An ideal classification must be: Comprehensiveness (Capable of Coding and Classify All possible meter), Unique and Simple Code for Meter, Simplicity, based on scientific rule. Author use a mathematical method (Binary Prosody) for coding (Bianry Meter Coding) and classifing (Binary Family-Meter). Binary Coding convert any poems meters to a hexadecimal code and then classifying it based on this code. It is a mathematical method and one can code and categorize all the rhythms. For example, the rhythm of «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند» is “- U - - U - -U - - U “ and it can be converted to “10110110110”. This binary string (including 0 and 1) can be converted to the hexadecimal number of #5B6. In other words, every poem rhythm has a unique code. After that Binary Family-Meter method classify this string to #6/3/11 as Binary Family-Meter Code.
The advantages of this method are: Scientific method, A unique code for any rhythm, Simplicity, Universality (not being depended on a unique culture or language).

کلیدواژه‌ها English

Binary Prosody
Persian Meter Classification
Persian Quantitative Meter
Binary Meter
ابوالحسنی، سید نقی (1397). عروض دودویی. ناشر مؤلف.
اخوان‌ثالث، مهدی (1369). بدعتها و بدایع نیما یوشیج. انتشارات بزرگمهر.
خانلری، پرویز ناتل (1327). تحقیق انتقادی در عروض فارسی. دانشگاه تهران.
رازی، شمس‌الدین محمد بن قیس (1388). المعجم فی معاییر اشعار العجم (علامه قزوینی، رضوی، و سیروس شمیسا، مصححان). نشر علم.
شمیسا، سیروس (1390) فرهنگ عروضی (چاپ پنجم). نشر علم.
صدری، جمال (1387). آهنگ‌شناسی شعر فارسی. انتشارات فرهنگ مردم.
صدفی، علیرضا (1365). طرح عروض فارسی. انتشارات فروهر.
طبیب‌زاده، امید (1401). وزن شعر عروضی فارسی: تحلیل و طبقه‌بندی بر اساس تقطیع اتانینی و نظریه واج‌شناسی بنیادی. نشر کتاب بهار.
فرزاد، مسعود (1349). «مجموعه‌ی اوزان شعر فارسی». مجله خرد و کوشش، بهمن 1349 ، شماره 8 (69 صفحه - از 583 تا 651 ) .
فولادی، علیرضا (1382). مبانی عروض فارسی. نشر فراگفت.
قهرمانی مقبل، علی اصغر (1400). «سوغات سیمین بهبهانی به عروض فارسی: قاعده سیمینه (سیمینگی) در وزن‌های فارسی». ادبیات پارسی معاصر، ۱۱(۲)، ۳۱.
قهرمانی مقبل، علی اصغر (1402). عروض و قافیه فارسی با رویکرد جدید. نشر نی.
کابلی، ایرج (1376). وزن‌شناسی و عروض. نشر آگه.
میرزا خان ابن فخرالدین محمد (1354). تحفه الهند (نورالحسن انصاری، مصحح). بنیاد فرهنگ ایران.
نجفی، ابوالحسن (1380). «درباره قاعده قلب». نامه فرهنگستان، ۵(۲)، ۱۸.
نجفی، ابوالحسن (1381-1382). معیار الاشعار این اثر ناشناخته. فرهنگ، ۴۴-۴۵.
نجفی، ابوالحسن (1394). دربارۀ طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی. انتشارات نیلوفر.
نجفی، ابوالحسن (1395). وزن شعر فارسی: درس‌نامه. انتشارات نیلوفر.
نجفی، ابوالحسن (1397) طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی (امید طبیب‌زاده، همکار). انتشارات نیلوفر.
Elwell-Sutton, L. P. (1976). The Persian meters. Cambridge University Press.[1]