انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 13 26 2017 09 23 Cooptation in Discourse Grammar: A Reconciliation Process between Sentence Grammar and Thetical Grammar عضوگیری در دستور کلام: راهکاری برای مصالحۀ دستور جمله و دستور معترضه 1 18 3199 FA سلیمان قادری نجف آبادی دانشگاه اصفهان محمد عموزاده دانشگاه اصفهان Journal Article 2018 08 25 Discourse Grammar treats two separate but interrelated domains for discourse processing: Sentence Grammar (SG) and Thetical Grammar (TG). The former deals with the structure and meaning of sentences while the latter deals with the organization of discourse at the level beyond the sentence as well as the relationship between linguistic materials and the contextual situation of discourse. Cooptation as a cognitive process mediates between these two domains of language use. It encompasses linguistic elements such as a clause, phrase, word or other chunks of a text located in Sentence Grammar domain are transferred to the domain of TG providing a tool for coding components of the situation of discourse for which SG seems unable to facilitate the discourse function required. The present study investigates the process of cooptation and some unknown issues related to it. Moreover, it divides coopted units according to their structures of instantaneous, constructional and formulaic types. As far as their placement is concerned, coopted units can anchor either in their host utterance or in their context in four ways. In addition, certain motivations including mental processing, economy and iconicity are required in order to cooptation being operationalized. These motivations interact and compete with each other to organize the discourse in an appropriate way. دستور کلام نظریه‌ای است که پردازش کلام را به دو حوزۀ مستقل ولی مرتبط به هم واگذار می‌کند: نخست حوزۀ دستور جمله که عهده‌دار ابعاد صورت و معنی جمله و چینش اجزای آن است، دوم حوزۀ دستور معترضه که مسئولیت سازمان‌دهی کلام در سطحی فراتر از جمله را به عهده دارد و بیشتر به ارتباط بین مطالب زبانی با موقعیت فرازبانی کلام می‌پردازد. عضوگیری یک فرایند شناختی است که به‌واسطۀ آن یک تکه از متن مانند یک بند، گروه، واژه یا واحدی دیگر، مثلاً یک قطعۀ متنی که صورت هیچ سازۀ نحوی دیگری را ندارد، از حوزۀ دستور جمله وارد حوزۀ دستور معترضه می‌شود تا به رمزگذاری مؤلفه‌هایی از موقعیت کلام بپردازد که واحدهای حوزۀ دستور جمله برای آنها ناکافی و یا نامناسب می‌نمایند، مؤلفه‌هایی چون سازمان‌دهی متن، تعامل سخنگو با مخاطب و نیز بیان نظرات سخنگو. نوشتۀ حاضر پس از ضبط داده‌های گفتاری روزمره فارسی در یک دورۀپنج ماهه که مشتمل بر ۵ هزار جملۀ زبان فارسی می­شد، ضمن بررسی بعضی از جنبه‌های ناروشن پدیدۀ عضوگیری، عناصر حاصل از عضوگیری را تحت عنوان گزیده‌ها مشتمل بر انواع آنی، ساخت‌مند و قالبی توصیف و تحلیل کرده است. علاوه بر آن، این تحقیق نشان می‌دهد پایه‌گیریِ عناصر مذکور به چهار گونه در گفتۀ (پاره‌گفت) میزبانِ خود و یا بافت شکل می‌گیرد. در ضمن چنین استدلال شد که با معرفی انگیزه‌هایی چون پردازش ذهنی و رقیب شامل اقتصاد و تصویرگونگی، در کنار دیگر عوامل شکل‌گیری فرایند عضوگیری، می‌توان تصویر روشن‌تری از این سازوکار ارائه کرد. درواقع، پژوهش حاضر  انگیزه‌های رخداد فرایند عضوگیری و ساخت‌های حاصل از آن را تا حد قابل توجهی نمایان می‌سازد. https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_3199_b59307fdacf7b2db12ec4bd5ca1caba8.pdf