انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 12 24 2017 04 30 A Diachronic Study of “ǰɑ” Adposition in Baboli Variation of Mazandarani Language حرف اضافۀ/ǰɑ/ در گونة بابلیِ زبان مازندرانی 139 153 2474 FA احسان چنگیزی دانشگاه علامه طباطبائی 0000-0003-4670-0646 سمیه‌السادات هاشمی کمانگر دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2016 05 21 In Baboli Variety of Mazandarani language, “ǰɑ” is a postposition encoding semantic roles of source, cause, comitative, and instrument, and has functionally the same meaning as “az” and “ba” in Persian. The aime of this study is to investigate archaic form of “ǰɑ” and its functions in Old and Middle periods of Iranian languages. Furthermore, it is determined that “ǰɑ” is derived from Sanskrit sačā and Avestan/Old Persian hača/hačā. Its equivalents in Sogdian, Middle Persian, and Parthian are respectively čan, az, and až. Based on the many instances  presented in this article, it is concluded that the archaic forms of this adposition, similarly, encoded semantic roles of source, cause, comitative, and instrument in Old and Middle periods of Iranian languages. ǰɑ has retained these semantic roles in Baboli / Variety of Mazandarani language. The oldest form of ǰɑ in Sanskrit has encoded semantic role of comitative which means that this role is of an older origin.        در گونة بابلیِ زبان مازندرانی، حرف اضافة /ǰɑ/ پسایند است و بر نقش‌های معناییِ خاستگاه، همراهی، ابزار و روش دلالت می‌کند و کارکرد معناییِ آن همانند «از» و «با» در زبان فارسی است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که با توجه به تحولات تاریخی زبان‌های ایرانی، کدام نقش معنایی این حرف اضافه اصلی است و کدام حاصل تغییر معنایی. در این مقاله، صورتِ کهنِ /ǰɑ/ و کارکردهای معنایی آن در دوره‌های باستان و میانة زبان‌های ایرانی بررسی و مشخص شده است که /ǰɑ/ بازماندة <em>hača</em> یا <em>hačā</em> در زبان‌های اوستایی و فارسی باستان، و <em>sacā</em> در زبان سنسکریت است. کارکرد اصلی این حرف اضافه دلالت بر نقش معنایی همراهی بوده  است. در تحولات تاریخی زبان، این حرف اضافه با گسترش معنایی بر نقش­های معنایی ابزار، سبب و روش دلالت کرده است. بازمانده‌های این حرف اضافه در دوره‌هایِ میانه برای دلالت بر نقش‌های معناییِ همراهی، ابزار، روش و سبب به کار رفته‌اند. /ǰɑ/ در گونة بابلی زبان مازندرانی کارکرد اصلی این حرف اضافه را حفظ کرده است. داده‌های این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و استفاده از شم زبانی گویشوران گردآوری شده و شیوة بررسی آنها توصیفی - تحلیلی است. https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2474_0bf727e907c5fc9d5356f11e4c45d613.pdf