انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 11 21 2015 05 22 Cognitive Study of Image Schemata in Elementary School Persian Textbooks بررسی شناختیِ طرح‌واره‌های تصوری در کتاب‌های فارسیِ دورۀ ابتدایی 69 87 1972 FA زهرا باباسالاری دانشگاه پیام نور بهمن زندی دانشگاه پیام نور بلقیس روشن دانشگاه پیام نور حسین قاسم‌پورمقدم سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی Journal Article 2015 06 18 The present research aims to examine the image schemata in elementary school Persian textbooks within the framework of cognitive linguistics. Image schemata are of the basic arguments in fields such as philosophy, psychology and linguistics. From the perspective of cognitive linguistics, the importance of image schemata as a part of language and thought is that rudimentary embodied concepts of this kind provide the conceptual building blocks for more complex concepts. This makes their study inevitable in fields such as education in general and educational materials in particular which are incorporated in language and thought The analysis is geared towards determining the basic image schemata -containment, path and force- by Johnson (1987) in elementary school Persian textbooks as one of the important materials. The method of this study is qualitative, quantitative and descriptive. The results show that despite the significant difference (p< 0/001) between their usage , all these three image schemata are used in the books and the rate of their occurrence, from more to less, is containment (%58.5), path (%25.5) and force (%16) image schemata respectively. There is a difference between the rate of non-image schematic (%81.6) and image schematic sentences (%18.4), with significant difference of p< 0/01. Containment image schema gets used in the early stages in which the child has little information about concepts, and The use of this schema is gradually decreased.  In the end, as the child grows older, his cognitive features also develop, so the usage of path and force schemata becomes a necessity for understanding more complex concepts. هدف این پژوهش بررسی طرح‌واره‌های تصوری در کتاب‌های درسیِ فارسیِ دورۀ ابتدایی در چارچوب زبان‌شناسیِ شناختی است. طرح‌واره‌های تصوری یکی از مباحث اساسی رشته‌هایی چون فلسفه، روان‌شناسی و زبان‌شناسی است. به‌زعم زبان‌شناسان شناختی، اهمیت طرح‌واره‌های تصوری به‌عنوان بخشی از سازوکارهای زبان و تفکر این است که آنها به‌عنوان مفاهیم جسمیت‌یافتۀ ابتدایی و اولیه می‌توانند، به‌شکلی نظام‌مند، ساختار مفاهیم پیچیده‌تر را فراهم آورند. این مهم باعث اجتناب‌ناپذیرشدنِ مطالعه و بررسی آنها در بسیاری از زمینه‌ها، از جمله آموزش به‌طور عام و مواد آموزشی به‌طور خاص، می‌شود که به‌گونه‌ای به زبان و اندیشه گره خورده‌اند. ضرورت این مسأله موجب شد تا این پژوهش به بررسی طرح‌واره‌های تصوریِ حجمی، حرکتی و قدرتیِ جانسون، به‌عنوان طرح‌واره‌های پایه در کتاب‌های درسیِ فارسیِ پایه‌های تحصیلیِ اول تا ششم، به‌عنوان یکی از مواد آموزشی مهم، بپردازد. روش این پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و از نوع کیفی، توصیفی و نیز استنباطی است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که هر سه طرح‌وارۀ پایه در تمامی کتاب‌های شش پایۀ تحصیلی کاربرد دارند که بیشترین میزان، ابتدا به طرح‌وارۀ حجمی (%5/58)، سپس به طرح‌وارۀ حرکتی (%5/25) و در نهایت به طرح‌وارۀ قدرتی (16%) اختصاص دارد و این‌که تفاوت بین فراوانی انواع طرح‌واره‌ها معنادار است. همچنین میزان جملاتِ بدونِ طرح‌واره (با %6/81) بیشتر از جملاتِ با طرح‌واره (با %4/18) است و این‌که تفاوتِ بین فراوانی این دو معنادار است. این تحقیق نشان می­دهد که استفاده از طرح‌وارۀ حجمیِ بیشتر در مراحل اولیه آموزش مورد استفاده قرار گیرد که کودک اطلاعات کمی در زمینۀ مفاهیم دارد و کم‌کم به تناسب سن، از آنها به‌میزان کمتری استفاده شود و میزان کاربرد دیگر طرح‌واره‌ها افزایش یابد.   https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1972_c4d692466c2c7dd47ae3e169cca470c3.pdf