انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 3 5 2007 05 22 Inchoative in Persian ساخت ناگذرا در فارسی 1 20 1601 FA محمد راسخ مهند استادیاردانشگاه بوعلی سینا 0000-0002-3109-7787 Journal Article 2015 08 07 Three features distinguish Persian verbs, namely, transitivity, voice and causativity. Some linguists who studied Persian verbs argued that Persian verbs has two voices, active and inchoative, and some argue that there are three voices in Persian verbs, adding passive to the mentioned ones. This paper studies inchoative verbs in Persian and argues that being inchoative is not opposed to active or passive, in other words, it is not a kind of voice. Inchoative verbs are in contrast to causative verbs. The different forms of inchoative verbs in Persian, and some other Iranian languages, are introduced. افعال فارسی در موارد سه گانة زیر با یکدیگر در تقابل قرار دارند: <br />الف) متعدی بودن[1] : که به تقابل میان افعال لازم و متعدی می‌پردازد. فعلی که نیاز به مفعول دارد فعل متعدی و در غیر این صورت لازم است. همة افعال ناگذرا[2] و مجهول لازم هستند و همة افعال سببی نیز متعدی هستند. <br />ب) جهت[3] : که به تقابل میان معلوم و مجهول در فارسی اشاره دارد. تفاوت این دو ساخت در ظرفیت نحوی آنهاست و از حیث ظرفیت معنایی تفاوتی با یکدیگر ندارند. <br />ج) سببی بودن[4] : که به تقابل میان افعال سببی، غیرسببی و ناگذرا (ضدسببی) اشاره دارد. این ساخت‌ها از حیث ظرفیت معنایی با یکدیگر تفاوت دارند و البته این تفاوت در ساخت نحوی آنها نیز منعکس است. افعال سببی حتماً دارای عاملی[5] هستند که به ساخت غیرسببی یا ناگذرا افزوده شده است؛ افعال غیرسببی دارای عاملی هستند که در ظرفیت معنایی فعل خود آن را دارند و حاصل سببی شدن نیست و افعال ناگذرا هیچ‌گاه دارای عاملی در ظرفیت معنایی خود نیستند. <br />گروهی از زبان‌شناسان بر این عقیده‌اند که افعال فارسی دارای دو جهت معلوم و ناگذرا هستند (معین، 1974 و کریمی، 2005) و گروهی دیگر علاوه بر این دو، وجود جهت مجهول را نیز در فارسی پذیرفته‌اند (جباری، 1382 و حق‌بین، 1383 و روشن، 1377). طبیب‌زاده (1385) افعال فارسی را دارای دو جهت معلوم و مجهول می‌داند و منکر جهتی به نام ناگذرا یا میانه است. در این مقاله به بررسی ساخت ناگذرا در فارسی پرداخته‌ایم و نشان داده‌ایم که ناگذرا بودن در فارسی یک جهت نیست و در واقع افعال ناگذرا در تقابل با معلوم و مجهول نیستند؛ بلکه باید آن را در تقابل با سببی بودن قرار داد؛ یعنی فعل ناگذرا با افعال سببی در تقابل است. این ساخت در فارسی دارای انواع مختلفی است که به تفصیل معرفی شده است. <br />  <br /><br clear="all" /> <br /> <br />[1] transitivity <br /> <br /> <br />[2] inchoative <br /> <br /> <br />[3] voice <br /> <br /> <br />[4] causativity <br /> <br /> <br />[5] agent https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1601_c559da2ba967eb820766939a658022c8.pdf