2021-08-02T16:35:49Z https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=524

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 راضیه شجاعی محرم اسلامی محمود بی‎جن‎خان مقالة حاضر به بررسی الگوی تکیۀ زبان فارسی در سطوح کلمه و گروه نحوی می‏پردازد و نشان می‏دهد که در چارچوب نظریة واج‏شناسیِ نوایی، تکیة واژگانی در زبان فارسی از الگویی ثابت پیروی می‏کند. تکیۀ واژگانی در زبان فارسی تابع قاعدۀ تکیة کلمة واجی یعنی راست‌رو است، اما در بررسی تکیة گروه، رجوع به اطلاعات نحوی و ساخت سازه‎ایِ درونیِ سازة نحوی امری اجتناب‏ناپذیر است. اصل هسته‏گریزی (اسلامی، 1379 و 1384) به‌خوبی از پس تبیین این مسئله برمی‏آید. از این روی، پژوهش حاضر در تحلیل داده‎ها از اصل یادشده بهره می‏جوید. هدف دیگر این مقاله، ارائة دستور الگوی آهنگِ کلمۀ واجی، گروه واژه‏بست و گروه واجیِ زبان فارسی در چارچوب نظریة بهینگی (OT) است. به این منظور، داده‎های پژوهش که برگرفته‎اند از اثر اسلامی (1384) در چارچوب نظریة بهینگی تحلیل می‏شوند و دستوری با استفاده از محدودیت‎های نقض‏پذیر بهینگی ارائه می‏شود. تکیة واژگانی تکیة گروه اصل هسته‏گریزی واج‏شناسیِ نوایی نظریة بهینگی 2017 04 30 1 20 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2466_eeccd06a4969fb1619859dba908eaa8e.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 علیرضا قلی فامیان نگرش زبانی که ناظر بر هرگونه احساس و تلقی یک فرد از زبان خود یا دیگری است، با مفاهیمی مانند فرهنگ، هویت و سازوکارهایی همچون برنامه‌ریزی زبان سروکار دارد. در این پژوهش براساسِ سه شاخص «تفاوت گویشی»، «صحیح‌بودن» (اعتبار اجتماعی) و «خوشایندی»، نگرش شهروندان تبریز در خصوص تنوعات گویشی زبان ترکی آذری در سطح استان آذربایجان‌شرقی ارزیابی شده است. به این منظور پرسشنامه‌ای شامل سه نقشۀ استان در اختیار 384 شهروند آذری‌زبان ساکن تبریز قرار گرفت. آزمودنی‌ها نظر خود را دربارۀ میزان تفاوت گویش‌های شهرستان‌های استان نسبت به تبریز با مقیاس عددی 1 تا 4، و میزان صحیح‌بودن و خوشایندی گونه‌های زبانی رایج در شهرستان‌ها را با مقیاس عددی 1 تا 7 اعلام کردند. نتایج آماری نشان داد که اصل همجواری در نگرش شهروندان تبریز نسبت به تفاوت گویشی صدق می‌کند، زیرا از نظر آنان، گویش‌های رایج در شش شهرستان همجوار با تبریز، کمترین تفاوت را با گونۀ زبانی تبریز دارند. از سوی دیگر، اغلب آزمودنی‌ها، گونۀ رایج در شهر تبریز را صحیح‌تر و خوشایندتر از گونه‌های زبانی سایر شهرستان‌ها دانستند. به‌جز دو استثنا - مراغه و بناب- در سایر شهرستان‌های استان، میان دو شاخص صحیح‌بودن و خوشایندی، همبستگی مثبت مشاهده شد. گروه زنان نسبت به مردان، گونۀ زبانی تبریز را صحیح‌تر خوشایندتر معرفی کردند. گروه سنی 45-26 ساله به وجود تفاوت‌ بیشتر بین گویش تبریز با گونه‌های سایر شهرستان‌ها قائل شدند. گروه غیرتحصیل‌کرده حساسیت بیشتری به مفهوم خوشایندی گونه‌های زبانی استان نشان دادند. نتایج این مطالعه، ضمن ارائۀ دستاوردهای نظری در چارچوب جامعه‌شناسی زبان و گویش‌شناسی، می‌تواند به برنامه‌ریزی زبانی و تصمیم‌گیری در نهادهایی مانند صداوسیمای استان و مراکز آموزش زبان ترکی آذری کمک کند.و  نگرش تفاوت زبانی صحیح‌‌بودن خوشایندی تبریز 2017 04 30 21 44 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2467_0b796066a7b364f18250c8c635b18877.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 آتوسا رستم بیک امین حاجی رضایی سید مصطفی عاصی مهسا پهلوان زاده پژوهش حاضر با هدف بررسی رشد گفتمانی در کودکان، به بررسی کاربرد ابزارهای انسجام دستوری (ارجاع، حرف ربط، حذف و جانشینی) درروایت‌های نوشتاری دانش‌آموزان فارسی‌زبانِ پایه‌های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی (12-9ساله) در چارچوب دستور نقش‌گرای نظام‌مندِ هلیدی و متیسن (2004) می‌پردازد. گردآوری داده به‌شیوۀ میدانی و تحلیل مبتنی بر روشِ توصیفی- تحلیلی است. نمونۀ آماری45 دانش‌آموز پسر یک مدرسۀ دولتی در تهران در سال تحصیلی 94-93است.با استفاده از دو داستان مصوّر، در مجموع 90 روایت نوشتاری گردآوری و ازمنظرِ فراوانی، درصد و الگوی رشد تحلیل شد تا به این پرسش پاسخ داده شود که  بالارفتن سن چه تأثیری بر فراوانی و تنوع رخداد انواع ابزارهای انسجام دستوری دارد. فراوانی ابزارهای انسجام دستوری در پایه‌های چهارم، پنجم و ششم، به‌ترتیب، 1285، 1866 و 2198 گزارش می‌شود. بنابراین با بالارفتن سن، کاربرد انواع ابزارهای انسجام افزایش می‌یابد و مطابق آمار تحلیلیِ کروسکال والیس این اختلاف در سطح p≤0/05 معنادار است. همچنین نسبت رخداد انواع ابزارهای انسجام با بالارفتن سن تغییر می‌کند و رخداد ابزارهای انسجامیِ پیچیده‌تر افزایش می‌یابد. در مقولۀ ارجاع، ارجاع شخصی بیشترین و ارجاع مقایسه‌ای کمترین بسامد را دارند. در مقولۀ انسجامِ پیوندی، حروف ربطِ افزایشی، تقابلی، زمانی- مکانی، علّی شرطی و در نهایت شرح‌دهنده، به‌ترتیب، بیشترین تا کمترین بسامد رخداد را دارند. در حذف و جانشینی، بیشترین بسامد به حذفِ گروهِ اسمی و کمترین به حذفِ گروهِ فعلی تعلق دارد. در پیکرۀ مورد بررسی، 62 درصد از ابزارهای انسجامیِ مشاهده شده از نوع مقولۀ ارجاع، 22 درصد از نوع حرف ربط و 16 درصد از نوعِ مقولۀ حذف و جانشینی بوده‌اند. ارجاع حذف و جانشینی حروف ربط رشد گفتمان نوشتاری 2017 04 30 45 72 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2468_32242296e0b7a9e8e1fe8877af47aea3.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 الهه کمری تحقیقات نشان داده است که کودکان مبتلا به آسیب ویژۀ زبانی ازنظر توانایی‌های شناختی غیرکلامی با کودکان مبتلا به آسیب غیرویژۀ زبانی تفاوت دارند. با این حال، در رابطه با تفاوت‌های این دو گروه برحسب ویژگی‌های زبانی هنوز توافقی حاصل نشده است. هدف از انجام پژوهش توصیفی-تحلیلی و مقطعیِ حاضر بررسی ویژگی‌های روایت داستان در کودکان مبتلا به اختلال ویژه و غیرویژۀ زبانی با توجه به مقیاس‌های ساختار، محتوا و انسجام گفتمان روایتی است. به این منظور، دو گروه از کودکان مبتلا به اختلال ویژه و غیرویژۀ زبانی (هر گروه 15 پسر) با دو گروه از کودکان طبیعی، به‌عنوان گروه کنترل (همتای زبانی و همتای سنی (هر گروه 15 پسر))، مورد مقایسه قرار گرفتند. کودکان با استفاده از دو مجموعه از محرک‌های تصویریِ مسئله‌بنیاد به روایت داستان ترغیب شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین دو گروه مبتلا به آسیب زبانی، تفاوت آماریِ معناداری، ازلحاظِ مقیاس‌های ساختارِ داستان، اطلاعات ارائه‌شده و انسجام وجود ندارد (001/0p> ). تفاوت بین دو گروه مبتلا به آسیب زبانیِ ویژه و گروه همتای زبانی، ازلحاظِ طول داستان‌های روایت‌شده و میزان اطلاعات ارائه‌شده، ازنظر آماری معنادار بود (001/0p< ). با این حال، گروه مبتلا به آسیب غیرویژۀ زبانی با گروه همتای زبانی در مقیاس‌های کمتری تفاوت داشتند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تأثیر مهارت‌های زبانیِ یکسانِ دو گروه به‌مراتب بیشتر از تأثیر توانایی‌های شناختیِ غیرکلامیِ متفاوتِ آنها بر مقیاسِ روایتِ شفاهیِ داستان است. آسیب ویژۀ زبانی آسیب غیرویژۀ زبانی گفتمان روایتی 2017 04 30 74 106 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2469_a159ee0e141732638d24afccf4a69ea9.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 سیروس نصراله‌زاده مقالۀ حاضر دربارۀ کتیبه‌های خصوصی و یادبودی به خط و زبان پهلویِ ساسانی در هند است. در غارهای بوداییِ کانهری در سالسِت نزدیکِ بمبئی( مومبای)، 6 کتیبه به خط متصل پهلوی  وجود دارد که مربوط به قرن 11 میلادی( 1009 تا 1021) است. این کتیبه‌ها را چند گروه از تاجران زردشتی در سفر به هند نوشته‌اند که از این غارها دیدن کرده‌اند و گواه قدیمی‌ترین حضور زردشتیان تاجر در هند است. کتیبۀ نخست تاریخِ سال 378 یزدگردی (1009م.) و کتیبۀ دوم تاریخ 378 یزدگردی، 45 روز پس از کتیبۀ نخست، دارد و نام‌های آمده در هر دو کتیبه مشابه هستند. کتیبۀ سوم با نام‌های متفاوت و به‌تاریخِ 390 یزدگردی (1021م.) و کتیبۀ چهارم به‌سال 390 یزدگردی و نام یک بازدیدکننده از غار است. کتیبۀ پنجم ناخواناست و کتیبۀ ششم نام خاص آبان‌گشنسب پسر فرخ را دارد. در کتیبۀ سوم آمده است که بهدینان از ایران آمده‌اند. بهترین پژوهش بر این کتیبه‌ها را وست (1888) انجام داده است. برخی محققان همچون چرتی و دیگران (2002)؛ چرتی (2007)، ژینیو (1995 برای کتیبه ششم) و از محققان ایرانی مرحوم پورداوود (بر اساس ترجمه وست 1394) به این کتیبه‌ها پرداخته‌است.  کتیبه‌های خصوصی خط پهلوی ساسانی زردشتیان هند غار کانهری ایران اسلامی 2017 04 30 107 138 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2472_714b2e9a8adc56d53c90fbc2774d0c7e.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 احسان چنگیزی سمیه‌السادات هاشمی کمانگر در گونة بابلیِ زبان مازندرانی، حرف اضافة /ǰɑ/ پسایند است و بر نقش‌های معناییِ خاستگاه، همراهی، ابزار و روش دلالت می‌کند و کارکرد معناییِ آن همانند «از» و «با» در زبان فارسی است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که با توجه به تحولات تاریخی زبان‌های ایرانی، کدام نقش معنایی این حرف اضافه اصلی است و کدام حاصل تغییر معنایی. در این مقاله، صورتِ کهنِ /ǰɑ/ و کارکردهای معنایی آن در دوره‌های باستان و میانة زبان‌های ایرانی بررسی و مشخص شده است که /ǰɑ/ بازماندة hača یا hačā در زبان‌های اوستایی و فارسی باستان، و sacā در زبان سنسکریت است. کارکرد اصلی این حرف اضافه دلالت بر نقش معنایی همراهی بوده  است. در تحولات تاریخی زبان، این حرف اضافه با گسترش معنایی بر نقش­های معنایی ابزار، سبب و روش دلالت کرده است. بازمانده‌های این حرف اضافه در دوره‌هایِ میانه برای دلالت بر نقش‌های معناییِ همراهی، ابزار، روش و سبب به کار رفته‌اند. /ǰɑ/ در گونة بابلی زبان مازندرانی کارکرد اصلی این حرف اضافه را حفظ کرده است. داده‌های این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و استفاده از شم زبانی گویشوران گردآوری شده و شیوة بررسی آنها توصیفی - تحلیلی است. مازندرانی خاستگاه ابزار همراهی روش 2017 04 30 139 153 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2474_68099b5d1b1efc6282bf39122988dd22.pdf

2017-04-30

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1395 12 24 فاطمه بهرامی ساختواژه یکی از حوزه‏های اصلی زبان‏شناسی است که بررسی آن، به‏ویژه در تعامل با نحو، از دیرباز مورد توجه متخصصان علم زبان بوده است و این اقبال تا زمان ساخت‌گراییِ امریکایی و تا قبل از ظهور نسخه‏های اولیة دستور زایشی که ساختواژه را زیرمجموعة حوزۀ نحو می‏دانست، کمابیش پابرجا بود. حوزة ساختواژه از چنان اهمیتی در مطالعات زبانی برخوردار است که نگرش حاشیه‏ای به آن نتوانست بیش از یک دهه دوام بیاورد و حتی در دستور زایشی جایگاه خود را بازیافت. از دهة ۷۰ که مطالعاتِ ساختواژه قوتِ دوباره یافتند، همواره تعامل میان دو حوزة ساختواژه و نحو مورد توجه بوده است، اما با ظهور نگرش شناختی، برهم‏کنشِ ساختواژه و معنی‏شناسی نیز در کانون توجه واقع شد و به این ترتیب، بیش از پیش تعامل میان سه حوزة ساختواژه، نحو و معنی‏شناسی مطرح شد. 2017 04 30 167 178 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2475_7a4f9c2985c5b224fa337744f9da3652.pdf