انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی تحلیل آکوستیکی واکه‌های ساده و مرکب گویش کردی کرمانشاهی در بافت کلمه/جمله نوربخش ماندانا دانشگاه الزهرا حسینی کیونانی نینا کارشناس ارشد زبان‌شناسی 22 05 2017 13 25 1 26 21 02 2017 12 08 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2964.html

هدف این مقاله، بررسی تغییرات فرکانس سازه‌ با توجه به تأثیر بافت (کلمه/جمله) و جنسیت گویشوران است. در این پژوهش پارامترهای صوت‌شناختی فرکانس سازه‌های اول (F1) و دوم (F2) واکه‌های ساده و مرکب گویش کردی کرمانشاهی بر اساس 20 گویشور مرد و زن که در کل 5260 نمونة آوایی حاوی واکه‌های /i, e, a, ɑ, o, u, y, ɑi, au, ei, ɑu/ را در بافت کلمه و جمله در اتاق آکوستیک تولید کرده‌اند، مورد مطالعه قرار می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهد واکه‌های / y/ و / a/ به‌ترتیب بازترین و بسته‌ترین و واکه‌های /i/ و /u/ پیشین‌ترین و پسین‌ترین واکه‌ها در این گویش‌اند. براساس مقاد‌یرِ به‌دست‌آمده، واکۀ /y/ در این گویش واکة گرد محسوب می‌شود. طبق تحلیل‌های آماری، اختلاف میانگین F1 آغازه در بافت کلمه و جمله معنی‌دار است و در بافت کلمه بیشتر از جمله است، درحالی‌که در پایانه در بافت جمله بیشتر بوده است و F2 (آغازه و پایانه) در بافت کلمه کمتر از بافت جمله گزارش شده است. همچنین F1 و F2 در گویشوران مرد پایین‌تر از گویشوران زن است. در مجموع، بررسی فرکانس سازه‌های اول و دوم در گویش کردی کرمانشاهی حاکی از آن است که واکه‌های این گویش در بافت جمله به سمت مرکزی‌شدگی تمایل دارند.

 آواشناسی صوت‌شناختی کردی کرمانشاهی واکۀ ساده واکۀ مرکب فرکانس سازه‌های اول و دوم بی‌جن‌خان، محمود (1369). تجزیه و تحلیل صوتی واکه‌های ساده و مرکب زبان فارسی براساس نظریۀ فانت. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. ثمره، یدالله (1378)، آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. جاراللهی، فرنوش و همکاران (1395). «بررسی ویژگی‌های واکه‌های زبان فارسی در حالت‌های واضح و وُکودشده و مقایسۀ مقدماتی آن با واکه‌های زبان انگلیسی». مجلۀ زبان و زبان‌شناسی. س11، ش21، بهار و تابستان 1394: 159-133. حق‌شناس، علی‌محمد (1376). آواشناسی. تهران: آگاه. رنجبر، وحید (1388). دستور زبان کردی کرمانشاهی. کرمانشاه: طاق‌بستان. شیرزادی‌تبار، بهرام (1375). بررسی و توصیف گویش کردی کرمانشاهی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. صالحی، فرانک و همکاران (1387الف). «تعیین فرکانس سه سازة اول واکه‌های زبان فارسی در دانشجویان 24-18سالۀ دانشگاه‌های علوم پزشکی اصفهان و دانشگاه اصفهان». پژوهش در علوم توانبخشی. س1، ش4: 44-35. صالحی، فرانک و همکاران (1387ب). «ساختار سازه‌ای واکه‌های زبان فارسی در دانش‌آموزان 7 تا 9سالۀ عادی و مبتلا به افت شنوایی متوسط و شدید شهر اصفهان». شنوایی‌شناسی. ش17: 57-42. فشندکی، شهره (1390). بررسی صوت‌شناختی (آکوستیکی) واکه‌های سادۀ زبان فارسی معیار. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهرا. قنبری، لیلا (1389). مقایسة گویش کردی کرمانشاهی و لکی هرسین. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. مدرسی‌قوامی، گلناز (1389). «نگاهی دیگر به واکۀ مرکب در زبان فارسی: ملاحظات آوایی، تاریخی و صرفی». مجموعه مقالات نخستین کارگاه آموزشی و پژوهشی صرف (به کوشش ویدا شقاقی). اسفند 1389. تهران: انجمن زبان‌شناسی ایران. 49-71. مدرسی‌قوامی، گلناز (1390). آواشناسی: بررسی علمی گفتار. تهران: سمت. مدرسی‌قوامی، گلناز (1393). «تأثیر تکیة واژگانی بر ویژگی‌های کیفی واکه‌های سادۀ زبان فارسی». فصل‌نامۀ علم زبان. س1، ش1: 56-41. مدرسی‌قوامی، گلناز (1395). «واکه‌های مرکب در زبان فارسی: یک بررسی صوت‌شناختی». پژوهش‎های زبان‌شناسی تطبیقی. س6، ش11: 17-1. Ansarin, A. A. (2004). “An Acoustic Analysis of Modern Persian Vowels”. Paper presented at the SPECOM 2004: 9th Conference Speech and Computer. September 20-22, St. Petersburg, Russia. Available at: http://www.isca-speech.org/archive. Benium, K. V. (1980). Vowel contrast reduction. An acoustic and perceptual study of Dutch vowels in various speech conditions. PhD thesis. University of Amsterdam. Bennett, S. (1981). “Vowel formant frequency characteristics of preadolescent males and females”. Journal of Acoustical Society of America. 69(1), 231-238. Bladon, A. (1985). “Diphthongs: A case study of dynamic auditory processing”. Speech Communication 4(1-3), 145-154. Boersma, P., & D. Weenink (2007). Praat: doing phonetics by computer (version 5.2.34) [Computer software]. Retrieved on July 27, 2007, from http://www.fon.hum.uva.nl/praat/. Clopper, C. G., D. B. Pisoni, & K. D. Jong (2005). “Acoustic Characteristics of the Vowel Systems of Six Regional Varieties of American English”. Journal of Acoustical Society of America. 118(3), 1661-1676. Deterding, D. (2000). “Measurements of the /eɪ/ and /əʊ/ vowels of young English speakers in Singapore”. In A. Brown, D. Deterding & E. L. Low (eds.), The English Language in Singapore: Research on Pronunciation. Singapore: Singapore Association for Applied Linguistics: 93-99. Ferragne, E., & F. Pellegrino (2010). “Formant Frequencies of Vowels in 13 Accents of the British Isles”. Journal of the International Phonetic Association. 40(1), 1-34. Fry, D. B. (1979). The Physics of Speech. Cambridge and New York: Cambridge University Press. Gay, T. (1968). “Effect of speaking rate on diphthong formant movements”. Journal of Acoustical Society of America. 44(6), 1570-1573. Harmegnies, B., & D. Poch-Olive (1994). “Formants frequencies variability in French vowels under the effect of various speaking styles”. Revue de physique. C5, 509-512. Hayward, K. (2000). Experimental Phonetics. Harlow: Pearson Education Limited. Hillenbrand, J., et.al. (1995). “Acoustic Characteristics of American English Vowels”. Journal of the Acoustical Society of America. 97, 3099-3111. Holbrook, A., & G. Fairbanks (1962). “Diphthong Formants and their Movements”. Journal of speech and hearing research. 5, 38-58. Keerio, A., et.al. (2011). “Comparative Analysis of Vowels, Diphthongs and Glides of Sindhi”. Signal & Image Processing. 2(4), 109-119. Kent, R. D., & Y. Kim (2008). „Acoustic Analysis of Speech”. In M. J. Ball, et.al. (Eds.). The Handbook of Clinical Linguistics: Blackwell Publishing. Kewley-Port, D., & C. S. Watson (1994). “Formant-Frequency Discrimination for Isolated English vowels”. Journal of Acoustical Society of America. 95(1), 485-496. Ladefoged, P. (2006). A Course in Phonetics. Los Angeles: Thomson. Laver, J. (1994). Principles of Phonetics. Cambridge: Cambridge University Press. Lee, S., A. Potamianos, & S. Narayanan (2013). “Developmental aspects of American English diphthong trajectories in the formant space”. The Journal of the Acoustical Society of America. 133(5), 3337-3341. Lindblom, B. (1963). “Spectrographic Study of Vowel Reduction”. Journal of Acoustical Society of America. 35(11), 1773-1781. Martirosian, O., & M. Davel (2008). “Acoustic Analysis of Diphthongs in Standard South African English”. Nineteenth Annual Symposium of the Pattern Recognition Association of South Africa (PRASA 2008), 153-157. Moon, S. J., & B. Lindblom (1994). “Interaction between duration, context, and speaking style in English stressed vowels”. Journal of Acoustical Society of America. 96(1), 40-55. Mozaffarzadeh Peivasti, S. (2012). “An Acoustic Analysis of Azerbaijani Vowels in Tabrizi Dialect”. Journal of Basic and Applied Scientific Research. 2(7), 7181-7184. Mutonya, M. (2000). Vowel Systems of African English’s: Acoustic and Perceptual analysis. Doctor of Philosophy, Michigan State University. Nicolaidis, K. (2003). “Acoustic Variability of Vowels in Greek Spontaneous Speech”. Paper presented at the 15th International congress of Phonetic Sciences (ICPhs): Barcelona, 3221-3224. Peterson, G. E., & H. L. Barney (1952). “Control Methods Used in a Study of the Vowels”. Journal of the Acoustical Society of America. 24(2), 175-184. Pols, L. C. W., H. R. C. Tromp, & R. Plomp (1973). “Frequency Analysis of Dutch Vowels from 50 Male Speakers”. Journal of Acoustical Society of America. 53(4), 1093-1101. Rauber, A. S. (2008). “An Acoustic Description of Brazilian Portuguese Oral Vowels”. Diacrítica. 22(1), 229-238. Simpson, A. P. (2000). “Gender-specific Differences in the Articulatory and Acoustic Realization of Interword Vowel Sequences in American English”. In P. Hoole, M. Honda, & C. Mooshammer (eds.), 5th Seminar on Speech Production: Models and Data. Kloster Seeon: 209-212. Simpson, A. P. (2001). “Dynamic consequences of differences in male and female vocal tract dimensions”. Journal of Acoustical Society of America. 109(5), 2153-2164. Strange, W., & O. S. Bohn (1998). „Dynamic Specification of Coarticulated German Vowels: Perceptual and Acoustic Studies”. Journal of Acoustical Society of America. 104, 488-504. Tsukada, K. (2008). “An acoustic comparison of English monophthongs and diphthongs produced by Australian and Thai speakers”. English World-Wide. 29(2), 194-211. Zwicker, E., & E. Terhardt (1980). “Analytical expression for critical-band rate and critical bandwidth as a function of frequency”. Journal of Acoustical Society of America. 68(5), 1523-1525._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی مطالعات میان‌حوزه‌ای و میان‌رشته‌ای در زبان‌شناسی ایران معصومی فاطمه دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران رضاقلی‌فامیان علی دانشگاه پیام نور عاصی سید مصطفی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی عامری حیات دانشگاه تربیت مدرس 22 05 2017 13 25 27 50 27 08 2016 26 09 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2965.html

با وجود اهمیت مطالعات میان‌رشته‌ای در سرتاسر جهان، تاکنون مطالعه‌ای در زمینۀ ماهیت و روند میان‌رشته‌ای‌شدن در زبان‌شناسی ایران انجام نشده است و به همین دلیل، نگارندگان مقالۀ حاضر کوشیده‌اند تا خلأ پژوهشیِ مذکور را با رویکردی کمّی رفع نمایند. پیکرۀ فراهم‌شده برای مطالعۀ حاضر شامل 1859 مقالۀ مستخرج از 47 نشریۀ علمی-پژوهشی است. نگارندگان با تکیه بر عنوان، کلیدواژه‌ها و گاه متن مقاله، تک‌تک مقالات را در پانزده حوزه و/ یا هفت میان‌رشته‌ای طبقه‌بندی کردند. شناسایی 1353 مقاله (73درصد از کل مقالات) با ویژگی میان‌حوزه‌ای یا میان‌رشته‌ای نشان داد که دانش زبان‌شناسی در ایران، همگام با سایر علوم در دیگر نقاط جهان میان‌رشته‌ای شده است. براساس یافته‌ها، «نحو» پربسامدترین و پرنفوذترین حوزه، و «ادبیات‌وزبان‌شناسی» نیز پربسامدترین و پرنفوذترین میان‌رشته‌ای است. بررسی تعاملِ تقاطعیِ حوزه‌ها و میان‌رشته‌ای‌ها حاکی از آن است که بالاترین میزان تعامل به حوزۀ «تحلیل گفتمان» با میان‌رشته‌ایِ «ادبیات‌وزبان‌شناسی» اختصاص دارد. متغیر وابستگی سازمانیِ نویسندگانِ مقالات نشان می‌دهد که درمجموع، 127 دانشگاه و مرکز آموزشی و پژوهشی در نگارش مقالاتِ پیکرۀ مورد مطالعه نقش داشته‌اند و البته سهم دانشگاه‌ها کاملاً نامتوازن است، به‌طوری که اعضای هیئت علمی و دانشجویان 10 دانشگاه، در تألیف 72 درصد از مقالات نقش داشته‌اند و 28 درصد باقی‌مانده توسط محققان 117 دانشگاه ارائه شده است. بررسی داده‌ها، با تکیه بر متغیر زمان، نیز نشان می‌دهد که در 25 سال گذشته میزان میان‌رشته‌ای‌شدن به‌گونه‌ای چشمگیر افزایش یافته است.

 حوزه میان‌حوزه‌ای رشته میان‌رشته‌ای مقاله‌های زبان‌شناسی آیت‌اللهی، حمیدرضا (1394). «عوامل فکری گسترش میان‌رشته‌گی». چکیدۀ مقالات اولین همایش بین‌المللی ضرورت گفتگو در علوم انسانی: مطالعات میان‌رشته‌ای. تهران: دانشگاه خوارزمی، 14-13. احمدی‌پور، طاهره (1390). «به سوی چارچوب سیاست زبانی ملی»، زبان‌شناخت. دورۀ 2، ش3، 16-1. اسدیِ امجد، فاضل و محمدرضا روحانی‌منش (1393). «مقاومت و براندازی گفتمان ادبی غالب در شعر نیمایوشیج و والت ویتمن»، مطالعات زبان و ترجمه. س47، ش2، 44-23. اصغری، فیروزه و بهمن زندی (1392). «عصب‌شناسی زبان؛ حوزۀ مطالعاتی بین‌رشته‌ای در زبان‌شناسی». فصل‌نامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. دورۀ 5، ش3، 99-77. باطنی، محمدرضا (1374). «رابطۀ زبان و تفکر»، فصل‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی. شماره6، 66-43. پیشگاه‌زاده، احمد (1388). «محاورۀ اینترنتی و تأثیر آن در فرهنگ عمومی». فصل‌نامۀ فرهنگ ارتباطات (نامه پژوهش فرهنگی سابق). س10، دورۀ 3، ش7، 46-11. پیش‌قدم، رضا، محمدرضا هاشمی و شهرزاد حسامی‌ارانی (1390). «تفکر انتقادی و ترجمه: بررسی ارتباط میان مهارت تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه». مطالعات زبان و ترجمه. ش44، 33-15. حجتی، سیدمحمدعلی، هومن محمد قربانیان، لطف‌الله نبوی و گلفام، ارسلان (1392). «هنجاری‌بودن معنی». منطق‌پژوهی. س4، ش1، 63-43. داوری، حسین (1394). «زبان‌شناسی کاربردی انتقادی: رویکرد میان‌رشته‌ای سنجش‌نگر در نقد و ارزیابی شاخه‌ایِ زبان‌شناسی کاربردی». فصل‌نامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. دورۀ 7، ش4، 151-129. راسخ‌مهند، محمد و زانیار نقشبندی (1392). «تأثیر عوامل کلامی بر تبیین نوع الگوی حالت در گویش هورامی». جستارهای زبانی. دورۀ 4، ش 4، 109-87. رحمتیان، روح‌الله، محمدحسین اطرشی و مرضیه مهرابی (1393). «بررسی نقش سن در فرایند یادگیری زبان خارجی با توجه به یادگیری تلفظ، دستور، واژگان و مهارت‌های زبانی». زبان‌پژوهی. س6، ش12، 56-41. رحیمی، افشین، محرم اسلامی و بهرام وزیرنژاد (1394). «توزیع رسایی در خوشۀ دوهمخوانی مرز هجا در زبان فارسی». زبان‌پژوهی. س7، ش17، 27-7. رحیمی جعفری، مجید و حمیدرضا شعیری (1389). «از ابرسوژه تا ناسوژه: جلوه‌های متناوب قدرت در نمایشنامۀ سیاها اثر ژان ژنه». نقد زبان و ادبیات خارجی (پژوهشنامۀ علوم انسانی). دورۀ 2، ش4، 17-1. رضاقلی‌فامیان، علی (1393). «بررسی دو دهه همایش در زبان‌شناسی ایران؛ یک مطالعۀ علم‌سنجی». زبان‌شناخت. س5، ش1، 123-103. روح‌پرور، رحیمه، محمود بی‌جن‌خان و سعید حسن‌زاده (1388). «مقایسۀ صوت‌شناختی همخوان‌های انفجاری در تولید گفتار کودکان با کاشت حلزون و کودکان شنوا». فصل‌نامۀ کودکان استثنایی. ش34، 308-297. روشن، بلقیس و سپیده بهبودی (1388). «توصیف ویژگی‌های نحوی و واژگانی متون حقوق مدنی فارسی». زبان و زبان‌شناسی. دورۀ 5، ش9، 136-105. زارعی، عیسی و نیره خدادادشهری (1394). «تحلیل محتوایی و استنادی مقالات دوماه‌نامۀ جستارهای زبانی (شماره 21-1) منتشرشده بین سال‌های 1389 تا 1393». جستارهای زبانی. دورۀ 6، ش4، 245-237. زندی، بهمن (1393). «زبان‌شناسی تربیتی به‌مثابۀ حوزۀ پژوهشی میان‌رشته‌ای». فصل‌نامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. دورۀ 6، ش4، 70-51. ساسانی، فرهاد (1389). «تأثیر بافت متنی بر معنای متن». زبان‌پژوهی. دورۀ2، ش3، 124-109. سبحانی‌راد، داود، علی مقیمی، علی غنایی چمن‌آبادی و پرویز معروضی (1392). «بررسی و مقایسۀ ویژگی‌های زبانی کودکان اوتیستیک». پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره. دورۀ 3، ش1، 128-119. صادقی، وحید (1389). «آواشناسی و واج‌شناسیِ همخوان‌های چاکنایی». پژوهش‌های زبان‌شناسی. س2، ش1، 62-49. عامریان، محمد (1394). «نقش دانش میان‌رشته‌ایِ مدرس در افزایش تأثیر کلاس‌های زبان انگلیسی». چکیده مقالات اولین همایش بین‌المللی ضرورت گفتگو در علوم انسانی: مطالعات میان‌رشته‌ای. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی. 110-109. قبادی، حسینعلی، فردوس آقاگل‌زاده، و سیدعلی دسپ (1390). «تحلیل گفتمانی جزیرۀ سرگردانی و پیوند معنایی آن با دیگر رمان‌های سیمین دانشور». ادب‌پژوهی. ش15، 57-35. کریمی، یادگار و حسن آزموده (1391). «حذف گروه فعلی در زبان فارسی: مسأله ساختاری». پژوهش‌های زبانی. دورۀ 3، ش2، 94-77. مستقیمی، حسین (1393). «رادیو و کارویژه‌های عصر نو: نقطه‌گذاری فرهنگی، رایانش اجتماعی، باغبانی زبانی». فصل‌نامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ. ش7، 106-85. مؤمنی، نگار (1389). «فرایند واژه‌سازی در زبان مخفی فارسی». زبان و زبان‌شناسی. دورۀ 6، ش12، 86-61. Carayol, N. & T. U. Nguyen-Thi (2005). “Why do academic scientists engage in interdisciplinary research?”. Research Evaluation. Vol.4, No.1: 70-79. Dressel, P., & D. Marcus (1982). Teaching and learning in college. San Francisco: Jossey-Bass. King, A. R. & J. A. Brownell (1976). The curriculum and the disciplines of knowledge: A theory of communication practice. Huntingdon. NY: Robert E. Krieger Publishing Company. Lattuca, R. L. (2001). Creating interdisciplinarity: Interdisciplinary research and teaching among college and university faculty. Vanderbilt University Press. Moran, J. (2002). Interdisciplinarity. London: Routledge. National Academics- Committee on Science, Engineering, and Public Policy (COSEPUP) Committee on Facilitating Interdisciplinary Research (2005). Facilitating Interdisciplinary Research. WashingtonDC: National Academies Press. Porter, A. L. & I. Rafols (2009). “Is science becoming more interdisciplinary? Measuring and mapping six research fields over time”. Scientometrics, Vol. 81, No.3:.719-745. Silva, F. N. et al. (2013). “Quantifying the interdisciplinary of scientific journals and fields”. Journal of Informatics. Vol7, Issue 2: 469-477. Turner, S. (2000) “What are disciplines? And how is interdisciplinarity different?”. In. P. Weingart & N. Stehr (eds.), Practicing interdisciplinarity. University of Toronto Press: 46-65. Wagner, C. S.et al. (2011). “Approaches to understanding and measuring interdisciplinary scientific research (IDR): A review of the literature”. Journal of Informatics, 165: 14-26. Whitley, R. (1976). “Umbrella and polytheistic scientific and their elites”. Social Studies of Science, 6 (3-4): 471-497._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی بومی‌سازی در ادبیات امریکایی ترجمه‌شده: راهبردی برای مقاومت در برابر الگوسازیِ فرهنگیِ خارجی بلوری مزدک دانشگاه علامه طباطبائی، گروه مترجمی زبان انگلیسی 22 05 2017 13 25 51 66 27 05 2016 22 09 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2966.html

بومی‌سازی، چنان‌که ونوتی می‌گوید، شیوۀ غالب ترجمه در فرهنگ‌های قدرتمندی همچون فرهنگ انگلیسی-امریکایی است. این راهبرد ترجمه‌ای در فرهنگ‌های پرنفوذ دلایل سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دارد و در نتیجۀ اعمال آن آثار فرهنگی کشورهای کوچک‌تر در قالب فرهنگیِ بومی ریخته می‌شود و متن‌ها به‌شکلی تغییر می‌یابند که «شفاف» و «آشنا» به‌نظر برسند. این مقاله در پی آن است که به معرفی دلایل دیگری برای پدیدۀ بومی‌سازی بپردازد. هدف یافتن انگیزه‌های بومی‌سازی در زمان تصدی دولتی «اصولگرا» در ایران دوران معاصر است. برای این منظور، دستکاری‌های اعمال‌شده از طرف دولت در ترجمه‌های منتشرشده در این دوران را ابزار کار خود قرار می‌دهد تا تصویر روشن‌تری از نوعی بومی‌سازی دولتی و دلایل و انگیزه‌هایش به‌دست آورد. ازاین‌رو، متن اصلی و متن ترجمه‌شدۀ چهار رمان امریکایی که تحت نظارت این دولت به زبان فارسی ترجمه شده بودند با هم مقایسه شد و موارد تغییر در ترجمه‌ها بررسی شد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که جهان به‌تصویرکشیده‌شده در این رمان‌ها در اثر نظارت دولت و تحمیل برخی دستکاری‌ها به شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران نزدیک‌تر شده و نوعی بومی‌سازی در آنها صورت گرفته است. ازاین‌رو، اولاً بومی‌سازی پدیده‌ای منحصر به فرهنگ‌های پرنفوذتر، همچون فرهنگ انگلیسی-امریکایی، نیست و فرهنگ ایرانی نیز برای حفظ ثبات سیاسی و اجتماعی خود و جلوگیری از نفوذ فرهنگ بیگانه از آن بهره می‌گیرد. ثانیاً بومی‌سازی ممکن است تحت تاثیر نهادهای قدرت و در اثر اعمال برخی سیاست‌ها به راهبردی غالب در ترجمه تبدیل شود. بومی‌سازی در ادبیات امریکایی ترجمه‌شده: راهبردی برای مقاومت در برابر الگوسازیِ فرهنگیِ خارجی  

 بومی‌سازی دستکاری حمایت دولت «اصولگرا» ایدئولوژی آپدایک، جان (1387). فرار کن خرگوش. ترجمۀ سهیل سمی، تهران: ققنوس. اسمیت، بتی (1391). درختی در بروکلین می‌روید. ترجمۀ کیومرث پارسای، تهران: هنرکده. تول، جان (1391). اتحادیۀ ابلهان. ترجمۀ پیمان خاکسار، تهران: به‌نگار. مک‌کالرز، کارسون (1385). قلب شکارچی تنها. ترجمۀ شهرزاد لولاچی، تهران: افق. Even-Zohar, I. (1990). “Polysystem Studies”. Poetics Today, Vol 11 (1) pp 9-26. Farahzad, F. & Bolouri, M. (2014) “Non-selection of Foreign Literary Works in the System of Translated Literature in Iran” Translation Studies, Vol 12, No. 46.  pp. 93-108. Hermans, T. (1985). “Introduction: Translation Studies and a New Paradigm”. In T. Herman (Ed.), The Manipulation of Literature: Studies in Literary Translation. London & Sydney: Croom Helm. 7-15. Hermans, T. (1999). Translation in Systems: Descriptive and Systematic Approaches Explained. Manchester: St Jerome. Lefevere, A. (1985). “Why Waste Our Time on Rewrites: The Trouble with Interpretation and the Role of Rewriting in an Alternative Paradigm”. In T. Hermans (ed.), The Manipulation of Literature: Studies in Literary Translation. London & Sydney: Croom Helm. 215-243. Lefevere, A. (1992). Translation, Rewriting and the Manipulation of Literary Fame. London & New York: Routledge. Shuttleworth, M. & M. Cowie (1997). Dictionary of Translation Studies. Manchester: St Jerome. Venuti, L. (1995). The Translator’s Invisibility: a History of Translation. London and New York: Routledge. Venuti, L. (2010). “Translation as Cultural Politics: Régimes of Domestication in English”. In M. Baker (ed.), Critical Readings in Translation Studies. London and New York: Routledge. 65-79._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی کارآیی دستور نقش ‌و ارجاع و دستور نقش‌‌گرای نظام‌مند در طبقه‌بندی افعال زبان فارسی: نوع عمل درمقایسه با فرآیند رضایی والی دانشگاه اصفهان دیانتی معصومه دانشگاه اصفهان 22 05 2017 13 25 67 88 02 12 2015 05 09 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2967.html

ازنظر رویکرد‌های نقش‌گرا، بشر زبان را به‌منزلۀ ابزاری برای ایجاد ارتباط به‌کار می‌برد تا بتواند به بازنمایی آنچه در جهان رخ می‌دهد، بپردازد. با توجه به اینکه در زبان شیوه‌های مختلفی برای بازنمایی این وضعیت‌ها و رخدادها، یا به‌عبارتی این وضعیت‌های امر وجود دارد، یکی از بخش‌های اصلی، حداقل در انگارة دستورهای نقش‌گرا، طبقه‌بندی شیوه‌های مختلف بازنمایی‌ وضعیت‌های امر است. هدف پژوهش حاضر بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های دستور نقش و ارجاع و دستور نقش‌گرای نظام‌مند و سنجش کارآیی آنها به‌عنوان دو نظریۀ نقش‌گرا، در طبقه‌بندی وضعیت‌های امر در زبان فارسی است. داده‌های این تحقیق با جست‌وجو در تارنمای گوگل‌بوک و با محدود نمودن تصادفی انتخاب به هفت رمان فارسی معاصر، به‌دست آمده‌است. ابتدا سازوکار بازنمایی وضعیت‌های امر در دو رویکرد بیان می‌شود و پس از آن داده‌های زبان فارسی در چارچوب آنها مورد سنجش قرار می‌گیرد. نتایج این بررسی بیانگر آن است که هرچند طبقه‌بندی دستور نقش و ارجاع مبنای زمانی و طبقه‌بندی دستور نقش‌گرای نظام‌مند مبنای معنایی دارد، اما این دو طبقه‌بندی قابل انطباق بر یکدیگر هستند. هر دو دستور بین بازنمایی رخدادها و وضعیت‌ها تمایز می‌گذارند. این پژوهش نشان می‌دهد که دستور نقش‌گرای نظام‌مند توجه کمتری به رفتار زبانی فعل دارد و انگلیسی‌بنیاد بودن و قرارگرفتن چند نوع عمل مختلف در حوزۀ یک فرایند واحد، از ضعف‌های دستور نقش‌گرای نظام‌مند است. در دستور نقش و ارجاع با درنظرگرفتن تأثیر رفتار زبانی فعل، دارابودن نگاهی رده‌شناختی و کشیدن مرزهای دقیق‌تر بین انواع فعل، این نارسائی‌ها کمتر به‌چشم می‌خورد.

 وضعیت امر دستور نقش‌گرای نظام‌مند دستور نقش و ارجاع زبان فارسی نوع عمل فرآیند آبیار، نرگس (1393). شیار143. تهران: سورۀ مهر. انوری، منصور (1389). جادۀ جنگ (جلد7). تهران: سورۀ مهر. پهلوان‌نژاد، محمدرضا (1383). توصیف و تحلیل ساختمان بند در زبان فارسی برپایة نظریة نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی. رسالة دکتری، دانشگاه فردوسی مشهد. پهلوان‌نژاد، محمدرضا و حسین رسول‌پور (1391). «جملات مرکب در زبان فارسی: تحلیلی برپایة نظریة دستور نقش و ارجاع». زبان‌شناخت. س3، ش1، 23-1. پهلوان‌نژاد، محمدرضا و آزاده نجفی (1387). «اهمیت نقش ارتباطی زبان در جهت تکامل فرایند زبان‌آموزی در کودکان دبستانی». نوآوری‌های آموزشی. س7، ش28، 74-47. تبریزمنش، معصومه (1385). بررسی مجموعه فارسی بیاموزیم (آموزش زبان فارسی) ازمنظر فرانقش تجربی براساس چارچوب نظری دستور نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی. چوبک، صادق (1334). خیمه‌شب‌بازی. تهران: انتشارات گوتنبرگ. چوبک، صادق (1342). تنگسیر. تهران: امیرکبیر. چوبک، صادق (1344). چراغ آخر. تهران: جاویدان. دبیرمقدم، محمد (1390). زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی. ویراست دوم، چ.5، تهران: سمت. دستجردی کاظمی، مهدی (1388). توصیف گفتار دانش‌آموزان پایة اول دبستان براساس نظریۀ نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی. رسالة دکتری، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی. دیانتی، معصومه (1391). بازنمایی برخی ساخت‌های دستوری و گفتمانی در گفتار کودکان 3 تا 5 سالۀ فارسی‌زبان شهرستان گلپایگان. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی. راشدان، علی‌اصغر (1391). از زخم‌های زمین. لندن: اچ اند اس مدیا. رستم‌بیک تفرشی، آتوسا (1389). بررسی زبان‌شناختی گفتمان نوشتاری دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر مدارس شهر تهران در چارچوب دستور نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی‏. رسالة دکتری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. رضایی، والی (1391). «بررسی نحوی و معنایی فعل‌های ایستا در زبان فارسی». زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. ش7، 38-23. رضایی، والی و مژگان نیسانی (1391). «بررسی ساخت بند زبان فارسی براساس دستور نقش و ارجاع». پژوهش‌های زبان‌شناسی. س4، ش2، 66-51. رضایی، والی و مژگان نیسانی (1392). «بررسی نحوی و کاربردشناختی ساخت‌های اسنادی‌شده در زبان فارسی براساس دستور نقش و ارجاع». فصل‌نامۀ زبان‌پژوهی. س4، ش8، 51-23. زارعی، قاسمعلی (1391). دستِ خدا. تهران: سورۀ مهر. شریفی، عبدالرحیم (1390). طبقه‌بندی نمودی فعل‌های زبان فارسی براساس دستور نقش و ارجاع. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان. غیاثیان، مریم‌السادات (1379). طبقه‌بندی نحوی- معنایی افعال زبان فارسی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. Armstrong, D. M. (1993). “A World of States of Affairs”. Philosophical Perspectives. 7, 429-440. Butler, C. S. (2003). Structure and Function: A Guide to Three Major Structural-Functional Theories. Part1: Approaches to the simplex Clause. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamin’s publishing. Dowty, D. (1979). Word meaning and Montague Grammar. Dordrecht: Reidel. Firth, J. R. (1957). Papers in Linguistics 1934–1951. London: Oxford University Press. Halliday, M. A. K. (1994). An introduction to functional grammar. 2nd edition, London: Arnold. Halliday, M. A. K. & J. J. Webster (2009). Continuum Companion to Systemic Functional Linguistics. London & New York: Continuum. Halliday, M. A. K. & C. M. I. M. Matthiessen (2004). An introduction to functional Grammar. 3rd edition, London: Arnold. Moezzipour, F. (2010). Cleft Constructions in Persian: A Role and Reference Grammar analysis. Master Thesis, Institute for Humanities and Cultural Studies. Nichols, J. (1984). “Functional Theories of Grammar”. Annual Review of Anthropology. 13, 97-117. Painter, C. (1999). Learning through Language in early childhood. London & New York: Continuum. Pavey, E. L. (2010). The Structure of Language: An Introduction to Grammatical Analysis. Cambridge: Cambridge University Press. Rezai, V. (2003). A Role and Reference Grammar Analysis of Simple Sentences in Farsi (Modern Persian). Ph.D. dissertation, Isfahan University. Smith, C. (1997). The parameter of aspect. 2nd edition, Dordrecht: Reidel. Thompson, G. (2004). Introducing Functional Grammar. London: Arnold. Van Valin, R. D. Jr. (2000). “Functional linguistics”. In The Handbook of Linguistics, M. Aronoff & J. Rees-Miller (Eds.), Oxford: Blackwell, 319–336. Van Valin, R. D. Jr. (2005). Exploring the Syntax-Semantics Interface. Cambridge: Cambridge University Press. Van Valin, R. D. Jr. (2006). “Some Universals of Verb Semantics”. In Linguistics Universals, R. Mairal & J. Gil (Eds.), Cambridge University Press, 155-178. Van Valin, R. D. Jr. & R. J. Lapolla (1997). Syntax: Structure, Meaning and Function. Cambridge: Cambridge University Press. Vendler, Z. (1967). Linguistics in Philosophy. Ithaca: Cornell University Press._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی هم‌نامیِ یک حرف اضافه و یک ضمیر در گونۀ گفتاری کرمان اسحاقی مهدیه دانشگاه تهران شریفی مقدم آزاده دانشگاه شهید باهنر کرمان 22 05 2017 13 25 89 106 27 02 2017 20 10 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2968.html

حروف اضافه و ضمایر دو مقولۀ واژگانیِ کاملاً متفاوت و مجزا در زبان‌ها محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر به بررسی واژۀ «خود» در گونۀ گفتاری کرمان می‌پردازد که از یک سو، مانند فارسی معیار، کارکرد ضمیر انعکاسی و تأکیدی را دارد و از سوی دیگر معادل حرف اضافۀ «با» در فارسی معیار است. درواقع، با دو واژۀ «خود» در این گونۀ گفتاری مواجه هستیم. داده‌های مورد بررسی در این پژوهش برگرفته از تعدادی از منابعی است که به ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات رایج در گونۀ گفتاری کرمان پرداخته‌اند. از میان این ضرب المثل‌ها، مواردی که در آنها واژۀ «خود» به‌کار رفته، استخراج شده است. در تعدادی از این ضرب‌المثل‌ها واژۀ «خود» کارکرد حرف اضافه دارد و در تعدادی کارکرد ضمیر انعکاسی و تأکیدی. این واژه در کارکرد حرف اضافه در گونۀ گفتاری کرمان توزیع نحویِ کاملاً مشابهِ حرف اضافۀ «با» در فارسی معیار را داراست و در کارکرد به‌عنوان ضمیر انعکاسی و تأکیدی نیز کاملاً مشابه فارسی معیار عمل می‌کند. نتایج پژوهش حاکی از این است که رابطۀ معناییِ هم‌نامی میان دو واژۀ «خود» در این گونۀ گفتاری برقرار است و دلیل این هم‌نامی پدیدۀ زبانیِ دستوری‌شدگی در زبان‌هاست.

 هم‌نامی ضمیر انعکاسی ضمیر تأکیدی حرف اضافه ابوالحسنی چیمه، زهرا (1393). «نقشی یا واژگانی: تحلیلی وزنی-پیوستاری بر مقولۀ حرف اضافۀ فارسی». پژوهش‌های زبانی، ش2، 20-1. انجم‌شعاع، محمد (1381). رایج‌ترین اصطلاحات در گویش کرمان. کرمان: انتشارات مرکز کرمان‌شناسی. انوری، حسن (1380). فرهنگ سخن. تهران: سخن. انوری، حسن و حسن احمدی گیوی (1373). دستور زبان فارسی. تهران: مؤسسۀ فرهنگ فاطمی. بقایی، ناصر (1381). امثال فارسی در گویش کرمان. کرمان: مرکز کرمان‌شناسی. بیرجندی، احمد. (1381). شیوه‌ی آموزش املای زبان فارسی و نگارش. تهران: انتشارات مدرسه. حسن‌دوست، محمد (1383). فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی. خواجه، بهرام (1349). کامل‌ترین فرهنگ لغات متشابه. تهران: خورشید نو. شارپ، رالف نورمن (1382). فرمان‌های شاهان هخامنشی. ترجمۀ ناشر، تهران: نشر پازینه. شریفی، شهلا (1377). بررسی ضمایر و صورت‌های ارجاعی نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی در زبان فارسی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد. صرافی، محمود (1375). فرهنگ گویش کرمانی. تهران: انتشارات سروش. صفوی، کورش (1387). درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: انتشارات سورۀ مهر. لازار، ژیلبر (١٣٨٩). دستور زبان فارسی معاصر. ترجمۀ مهستی بحرینی، با توضیحات و حواشی هرمز میلانیان، تهران: هرمس. مختاری، شهره و حدائق رضایی (1392). «بررسی شناختی شبکۀ معنایی حرف اضافۀ «با» در زبان فارسی». مجلۀ زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. ش9، 94-73. مولایی، چنگیز (1387). راهنمای زبان فارسی باستان: دستور زبان، گزیدۀ متون، واژه‌نامه. تهران: نشر مهرنامگ. میرعمادی، سیدعلی (1376). نحو زبان فارسی برپایۀ نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی. تهران: سمت. ناتل خانلری، پرویز (1373). دستور زبان فارسی. تهران: انتشارات توس. نعمتی، فاطمه و سیما نوروزی (1394). «حرف اضافۀ «سی» در دلواری: بازمانده‌ای از حروف اضافۀ فارسی باستان یا سرانجام دستوری‌شدگی اسم». پژوهش‌های زبان‌شناسی تطبیقی. ش9، 242-225. نغرکوی کهن، مهرداد.(1389). «چگونگی شناسایی موارد دستوری شدگی».فصل نامه پژوهش‌های زبان وادبیات تطبیقی. دوره 1،ش2، 165-149. وحیدیان کامیار، تقی (1385). «ضمیر مشترک یا ضمیر شخصی و تأکیدی». نامۀ فرهنگستان. دوره 8، ش2، 103-95. Akhmedova, M. & A. Garayeva (2015). “General Issues of Homonymy in the Persian Language”. Journal of Sustainable Development. Vol. 8, No. 4, 126-131. Grigoryeva,M.(2010). Homonyms. Lectures on English Lexicology. Tatar               State University for the Humanities and Pedagogy Heine, B. et.al. (1991). Grammaticalization: A conceptual Framework. Chicago: University of Chicago Press. Hopper, P. (1996). “Some Recent Trends in Grammaticalization”. Annu.Rev.Anthropol. 25: 217–36. Kahnemuyipour, A. (2014). “Revisiting the Persian Ezafe construction: A roll up movement analysis”. Lingua 150, 1-24. Karimi, S, and M. Brame. (1986). “A generalization concerning the Ezafe construction in Persian”. Paper Presented at the Annual Conference of the Western Conference of Linguistics, Canada. Larson, R. and H. Yamakido. (2008). “Ezafe and the deep position of nominal modifiers”. In L. McNally and C. Kennedy (eds.), Adjectives and adverbs. Syntax, Semantics, and Discourse, Oxford: Oxford University Press, 43-70. Lehmann, C. (1982). Thoughts on Grammaticalization: A programmatic Sketch. Vol.I. Arbeiten des Kölner Universalien-Projekts, Nr. 48. Köln: Universität Köln. Pollard, C. & I. A. Sag. (1987). Information-based Syntax and Semantics. Vol1. Fundamentals. Stanford: CSLI Publications._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی ارزیابی موردی معادل‌های نجومی براساس اصول و ضوابط واژه‌گزینی حجازی نصرت دانشگاه تربیت مدرس شیری معصومه پژوهشکده مطالعات واژه‌گزینی 22 05 2017 13 25 107 129 30 11 2015 31 10 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2969.html

در ترجمۀ واژه‌های زبان خارجی، استفاده از معادل‌های مناسب و مقبول یکی از وظایف اصلی مترجمان_ به‌ویژه سازمان‌ها و اندیشمندان مرتبط با علم واژه‌شناسی و اصطلاح‌شناسی است. سؤالی که همواره در این خصوص مطرح می‏شود، این است که آیا معادل‏های مصوب در کارگروه‏های تخصصی فرهنگستان زبان و ادب و فارسی ایران_ به‌ویژه کارگروه نجوم_ مورد پذیرش مترجمان، کاربران و اهل فن بوده است؟ و اگر چنین است، دامنۀ پذیرش و استفادۀ متخصصان این رشته از واژگان مصوب تا چه اندازه است؟ برای یافتن پاسخ مزبور، این پژوهش را بر مبنای بررسی میدانی و تهیۀ جامعۀ آماری (گزینش معادل‏ها به‌صورت تصادفی، تهیه و تنظیم پرسشنامه و توزیع آن میان مترجمان اهل فن علم نجوم، مصاحبه، ...) و بررسی ساخت واژه‏ها (ارزیابی موردی معادل‏های نجومی براساس اصول و ضوابط واژه‏گزینی) استوار ساختیم. نتایجِ به‌دست‌آمده از تحلیل داده‏ها نشان داد که در کنار رواج و کاربردِ متواترِ معادل‌های از پیش‌تعیین‌شده توسط مترجمان و متخصصان این رشته، معادل‌های مصوب در کارگروه نجومِ فرهنگستان زبان و ادب فارسی توانسته‌اند به‌خوبی جای خود را در میان مترجمان اهل فن باز کنند و درصد قابل توجهی از میزان پذیرش کاربران را به خود اختصاص دهند.

 فرهنگستان زبان و ادب فارسی (فرهنگستان) پذیرش اصطلاح نجوم دهخدا، علی‌اکبر.(1377). لغت‌نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، قابل دسترسی در: www.vajehyab.com غریب، مهناز (1392). جستاری بر کلید‌واژه‌های کتاب اصول بازاریابی: بررسی مقایسه‌ای معاد‏ل‏های ارائه‌شده به‌وسیلۀ مترجم و معادل‏های پیشنهادی فرهنگستان زبان و ادب پارسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز. فرهنگستان زبان و ادب فارسی، قابل دسترسی در:               www.persianacademy.ir کلباسی، ایران (1387). ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. معین، محمد. فرهنگ فارسى. تهران: امیرکبیر، قابل دسترسی در: www.vajehyab.com Baker, M. & K. Malmkjær (2000). Routledge encyclopedia of Translation studies. London: Routledge. Byrne, J. (2006). Technical translation: Usability strategies for translating technical documentation. Dordrecht: Springer. Infoterm (2005). Guidelines for Terminology Policies. Formulating and implementing terminology policy in language communities. Paris: UNESCO, 2005. – (CI-2005/WS/4) Picht, H., & J. Draskau (1985). Terminology: an introduction. Guildford, University of Surrey, Department of Linguistic and International Studies. Pinchak, C. Y. (1955). Scientific and Technical Translation. London: André Deutsch. Shafie'eefar, A. R. (2013). The usage amount of neologism suggested by the Persian Academy in number of translated best-seller (unpublished master's thesis). Tehran: Islamic Azad University in Science and Research Campus. Siahrizi, A. (2006). Frequency of adoption by practicing translators of APLL-approved equivalence (unpublished master's thesis). Tehran: Islamic Azad University in Science and Research Campus. Sager, J. C. (1990). A practical course in terminology processing. Amesterdam and Philadelphia: John benjamins Publishing. Zanon, N. T. (2011). A university handbook of terminology and specialized translation. Spain: Netbiblo._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی وزن در بئشلیک‌های ترکی آذربایجانی طوسی نصرآبادی محمدرضا دانشگاه پیام نور میرطلایی مائده السادات دانشگاه بوعلی سینا 22 05 2017 13 25 131 141 17 07 2015 22 01 2017 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2970.html

بئشلیک‌ها اشعار ده هجایی هستند و به این دلیل بئشلیک نامیده می‌شوند که در آنها هر مصراع شامل ده هجاست که به دو بخش پنج هجایی تقسیم می‌شود و هر بند از چهار مصراع تشکیل شده است. در این پژوهش، با استفاده از دیدگاه لازار در بررسی اشعار پارتی (1985 و 2007) و دیدگاه طبیب‌زاده و میرطلایی (1392) از اشعار فارسی و فهلویات مبنی بر وجود یک یا چند هجای سبک و یک هجای سنگین در هر پایه، به بررسی وزن در بئشلیک‌های ابوالقاسم نباتی می‌پردازیم. لازار، وزن اشعار پارتی را براساس تکرار ضرب‌آواهایی می‌داند که با کمیت هجا در ارتباط‌اند و بر تکیۀ کلمات منطبق نیستند اما همواره برروی هجای آخر هر پایه قرار می‌گیرند. در این پژوهش، با بررسی و تحلیل 50 مصراعِ 500 هجایی، در پی پاسخ‌گویی به سه فرضیه هستیم. فرضیۀ اول اینکه هجاهایی که در هر پایه تکیه وزنی یا ایکتوس می‌گیرند، هجاهای سنگین هستند. فرضیۀ دوم اینکه در صورتی که این هجاها سنگین نباشند، در پایان واژه قرار دارند و درنتیجه، تکیۀ واژگانی می‌گیرند. فرضیۀ سوم به محل مکث شطر مربوط می‌شود، به این معنا که محل مکث در بئشلیک‌ها مانند اشعار عامیانۀ فارسی از نوع قطع است، یعنی الزاماً در پایان واژه قرار نمی‌گیرد، بلکه در وسط واژه هم ظاهر می‌شود. پس از تحلیل آماری بئشلیک‌ها به این نتیجه رسیدیم که95.5درصد از هجاهایی که تکیۀ وزنی گرفتند دارای هجای سنگین و 4.5 درصد باقی‌مانده دارای هجای سبک پایان واژه هستند. هم‌چنین در مجموعِ 50 مصراع متشکل از 100 شطر، 56درصد مکث‌ها از نوع قطع است و در وسط واژه هم ممکن است ظاهر شود. بنابراین، هر سه فرضیۀ درنظرگرفته‌شده صحیح هستند.

 وزن شعر شعر عامیانۀ ترکی بئشلیک هجای سبک هجای سنگین مکث حسابگر، احمد (1371). نظام آوایی زبان ترکی. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. سبزعلیپور، جهاندوست و راحله ایزدی‌فر (1394). «بررسی وزن اشعار شفاهی تاتی». مجموعه مقالات دومین هم‌اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی، به‌کوشش امید طبیب‌زاده، انجمن زبان‌شناسی ایران، 25 و 26 اردیبهشت 1392 تهران: هرمس. شهریار، محمدحسین (1383). کلیات اشعار ترکی شهریار به‌انضمام حیدربابایه سلام. تهران: زرین. ضیامجیدی، لیلا (1388). دو نوع وزن در اشعار ترکی شهریار: تحقیقی بر اساس نظریۀ وزنی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه بوعلی سینا. ضیامجیدی، لیلا و امید طبیب‌زاده (1390). «بررسی وزن اشعار عامیانۀ فارسی براساس نظریه وزنی». ادب پژوهی،دوره 5، ش16: 79-59. طبیب‌زاده، امید (1382). تحلیل وزن شعر عامیانۀ فارسی (همراه سیصد قطعه شعر عامیانه و تقطیع آنها)، تهران: نیلوفر. طبیب‌زاده، امید و مائده میرطلایی (1392). «وزن شعر در اشعار عامیانۀ یازده‌هجایی شهرضایی». فصل‌نامۀ مطالعات زبان و گویش‌های غرب ایران، س1، ش1: 57-49. طوسی نصرآبادی، محمدرضا (1394). «وزن در بایاتی‌های ترکی آذربایجانی». نشریۀ زبان‌شناسی تطبیقی. س5، ش9: 161-149. طوسی نصرآبادی، محمدرضا و مائده میرطلایی (1394). «وزن اشعار عامیانۀ ترکی آذربایجانی، مطالعۀ موردی اشعار بایاتی و بئشلیک». همایش ملی بررسی ادبیات بومی ایران زمین. جهاد دانشگاهی واحد لرستان، صص 481-488. علیزاده صحرایی، مجتبی (1394). «ساخت وزنی اشعار امیر پازواری، شاعر طبری‌گوی مازندران». مجموعه مقالات دومین هم‌اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی. به‌کوشش امید طبیب‌زاده، انجمن زبان‌شناسی ایران، تهران: هرمس. نباتی، ابوالقاسم (1372). دیوان اشعار ترکی نباتی. تبریز: نشر اختر. نقشبندی، زانیار (1394). ساخت وزنی در گویش کردی هورامی، مجموعه مقالات دومین هم‌اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی، به‌کوشش امید طبیب‌زاده، انجمن زبان‌شناسی ایران، تهران: هرمس. وحیدیان کامیار، تقی (1357). بررسی وزن شعر عامیانه فارسی. تهران: آگاه. Lazard, G. (1985). “La métrique de la poésie parthe”. Papers in Honour of Prof. Mary Boyce, Acta Iranica 25, Leiden: 371-399. Lazard, G. (2007). “La versification en parth et son héritage persan”. In M. Macuch, M. Maggi & Werner (eds.), Iranian Languages and texts from Iran and Turan, Roland E. Emmerick Memorial Volume, IRANICA, Wiesbaden: Harrassowitz, 161-171._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی. تئو ون‌لیوون، ترجمۀ محسن نوبخت، تهران، نشر علمی، 1395، 528 صفحه + 14. سعیدنیا گلرخ . 22 05 2017 13 25 145 150 23 02 2018 23 02 2018 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2971.html

نشانه‌شناسی، به‌عنوان روش پژوهش در شناخت دلالت‌ها، در میانۀ قرن بیستم همراه با جنبش ساخت‌گرایی، به‌ویژه در فرانسه، اهمیت چشمگیری پیداکرد. نشانه‌شناسی اجتماعی نیز برپایۀ نشانه‌شناسی اولیۀ مطرح‌شده از جانب سوسور پدیدار گشته  و با تمرکز بر کارکرد نشانه‌ها، به بحث در مورد تولید معنا و چگونگی معنادارشدن نشانه‌ها می‌پردازد. از این منظر، تردیدی نیست که پدیده‌های اجتماعی به‌خودی‌خود و به‌تنهایی معنا پیدا نمی‌کنند، بلکه در درون شبکه‌ای از معانی جای می‌گیرند و دارای چارچوبی فرهنگی هستند. تئو ون‌لیوون مدیرگروه هنر و علوم در دانشگاه تکنولوژی سیدنی است. وی در دانشگاه‌ هنر لندن و بسیاری از دانشگاه‌های دیگر نیز به تدریس اشتغال داشته است. ون‌لیوون یکی از صاحب‌نظران برجسته در زمینۀ تحلیل گفتمان و نشانه‌شناسی است که کتاب‌ها و مقالات باارزشی در این زمینه‌ نوشته است (رک. مصاحبه با تئو ون‌ لیوون، 2013).

 نشانه‌شناسی اجتماعی تئو ون‌لیوون ون‌لیوون، تئو (1395). آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمۀ محسن نوبخت، تهران: نشر علمی. Aristotle (1954). The Rhetoric and the Poetics. New York, Random House Cross, J. (2013, March 12). Interview with Theo van Leeuwen. Retrieved October 01, 2017, from http://figureground.org/interview-with-theo-van-leeuwen/ Hlliday, M. A .K. (1978). Language as a Social Semiotic. London, Arnold. Van Leeuwen, T. (2005). Introducing social semiotics. Routledge._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی فرهنگ فارسی گفتاری. بهروز صفرزاده، تهران: کتاب بهار، 1395، 392 صفحه. شریفی ساغر عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج 22 05 2017 13 25 151 163 23 02 2018 23 02 2018 Copyright © 2017, انجمن زبان شناسی ایران. 2017 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_2972.html

با آنکه فرهنگ‌نویسی در ایران پیشینه‌ای طولانی دارد، در تهیۀ فرهنگ‌های فارسی، زبانِ نوشتار همواره بسیار بیش از زبان گفتار مورد توجه قرار گرفته است. لذا پیش از هر چیز، باید انتشار فرهنگ‌هایی همچون فرهنگ فارسی گفتاری را مغتنم شمرد. حال باید دید که فرهنگ موردبحث تا چه حد می‌تواند نیازهای کاربر را در دستیابی به اطلاعات موردنظر برآورده سازد. در زیر به برخی از ویژگی‌های فرهنگ فارسی گفتاری می‌پردازیم.

 فرهنگ فارسی گفتاری بهروز صفرزاده صفرزاده، بهروز (1395). فرهنگ فارسی گفتاری. تهران: کتاب بهار._||_