انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی مسئلۀ مجهول صفتی در زبان فارسی: برپایۀ آزمونِ پردازشیِ خوانشِ خودگام انوشه مزدک دانشگاه تهران نصیب فهیمه دانشجوی دکتری گروه زبان‌شناسی دانشگاه تهران 22 05 2019 15 29 1 20 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5703.html

تقسیم‌بندیِ ساخت‌های مجهول به دو گونۀ صفتی و فعلی همواره مبحثی پردامنه و مناقشه‌برانگیز در تحلیل‌های نحویِ برخی از زبان‌ها بوده است. این موضوع در زبان فارسی نیز مباحثات بسیاری را پیش کشیده و دیدگاه‌های مختلفی را برانگیخته است. از آن میان، برخی از تحلیلگران بر این باورند که این زبان مجهول فعلی ندارد و ساخت «اسم مفعول+ شدن» محمول مرکب نامفعولی، یا به‌عبارتی، مجهول صفتی به‌شمار می‌رود. در مقابل، شماری دیگر نیز توالیِ یادشده را مجهول فعلی دانسته‌اند و «شدن» را فعل کمکی تلقی کرده‌اند. در پژوهش حاضر با تکیه بر آزمونِ رفتاریِ خوانشِ خودگام، ساخت «اسم مفعول+ شدن» را با ساخت «اسم مفعول+ بودن (ربطی)»ـ که در سنت دستورنویسی جملۀ اسنادی خوانده می‌شودـ ازمنظر مدت‌زمان خوانش و درک مقایسه می‌کنیم. طبق انگاره‌های پردازش جمله و نحو کمینه‌گرا، اگر «اسم مفعول+ شدن» مجهول فعلی باشد، انتظار می‌رود که به‌دلیلِ پیچیدگیِ ساختاری و داشتن فرافکن اضافۀ مجهول، مدت‌زمان پردازش ذهنی آن به‌طور معناداری از مدت‌زمان درک محمولِ مرکبِ نامفعولی بیشتر باشد. بااین‌همه، یافته‌های پژوهش و نتایج حاصل از آزمون‌های آماری، این پیش‌بینی را تأیید نمی‌کنند و نشان می‌دهند که زمان پردازشِ دو ساخت یادشده کم‌وبیش همسان است. این سخن بدین‌معناست که توالی «اسم مفعول+ شدن» در فارسی نوعی مجهول صفتی یا همان محمول مرکب نامفعولی است و فعلِ دستوریِ «شدن» در این زبان همواره در جایگاه فعل سبک می‌نشیند.

 مجهول صفتی مجهول فعلی پردازش جمله آزمون خوانش خودگام نحو کمینه‌گرا انوشه، مزدک (1394). «مسئلۀ مجهول در زبان فارسی: رویکردی کمینه‌گرا». پژوهش‌های زبانی. س6، ش1، 20-1. باطنی، محمدرضا (1348). توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی. تهران: امیرکبیر. خیام‌پور، عبدالرسول (1352). دستور زبان فارسی. تبریز: انتشارات کتاب‌فروشی تهران. دبیرمقدم، محمد (1364). «مجهول در زبان فارسی». مجلۀ زبان‌شناسی، س2، ش1، 46-31. درزی، علی و مزدک انوشه (1389). «حرکت فعل اصلی در فارسی، رویکردی کمینه‌گرا». زبان‌پژوهشی. س2، ش3، 55-21. راسخ‌مهند، محمد (1386). «ساخت ناگذرا در فارسی». مجلۀ زبان و زبان‌شناسی. س3، ش5، 20-1. رضایی، والی (1389). «نگاهی تازه به ساخت مجهول در زبان فارسی». پژوهش‌های زبان‌شناسی. س2، ش1، 34-19. ناتل خانلری، پرویز (1351). دستور زبان فارسی. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران. واحدی‌لنگرودی، محمدمهدی (1377). «ساخت‌های فعلی مجهول با «شدن» در زبان فارسی». فصلنامۀ مدرس علوم انسانی. ش7، 101-77. وحیدیان کامیار، تقی (1371). «بررسی صفت مفعولی و اهمیت آن در زبان فارسی». مجلۀ زبان‌شناسی، س9، ش18، 69-61. Berman, R. A. (1985). "The place of grammar in language acquisition". Presented to 10th Annual Boston University Conference on Language Development. October.[RAB]. Carroll, D. W. (2008). Psychology of language (5th ed.). Toronto, Canada: Thomson Wadsworth. Chomsky, N. (1981). Lectures on government and binding. Dordrecht: Foris. Chomsky, N. (1995). The minimalist program. Cambridge: MIT Press. Crawford, J. (2014). "Adult-like Passives in Child English: Evidence from Judgments of Purpose Phrases". Selected proceedings of the 5th conference on generative approaches to language acquisition North America (GALANA 2012). Chia-Ying Chu, et al. (eds.), Cascadilla Proceedings Project Somerville, MA, 42-50. Embick, D. (2004). "On the structure of resultative participles in English". Linguistic Inquiry. 35(3): 355-392. Emonds, J. (2006). "Adjectival passives: The construction in the iron mask" The Blackwell companion to syntax. M. Everaert & H. van Riemsdijk (eds.), Vol.1, 16-60. Folli, R., H. Harley, & S. Karimi (2005). "Determinants of event type in Persian complex predicates". Lingua 115(10): 1365-1401. Frazier, L., & K. Rayner (1982). "Making and correcting errors during sentence comprehension: Eye movements in the analysis of structurally ambiguous sentences". Cognitive Psychology. 14(2): 178-210. Gavarró, A., & Y. Heshmati (2014). "An investigation on the comprehension of Persian passives in typical development and autism". Catalan journal of linguistics 13: 79-98. Gehrke, B. (2011). "Stative passives and event kinds" Proceedings of Sinn und Bedeutung 15. I. Reich, E. Horch, & D. Pauly (eds) Saarbrucken, Saarland University Press, pp. 241–257. Halle, M., & A. Marantz (1993). "Distributed morphology and the pieces of inflection". The view from building 20. K. Hale & S. J. Keyser (eds.): 111–176. Hirsch, C., & K. Wexler (2006). "Children’s passives and their resulting interpretation" The proceedings of the inaugural conference on generative approaches to language acquisition–North America. Vol. 4, University of Connecticut Occasional Papers in Linguistics: 125-136. Israel, M., C. Johnson, & P. J. Brooks (2000). "From states to events: The acquisition of English passive participles". Cognitive Linguistics 11(1/2): 103-130. Just, M. A., P. A. Carpenter, & J. D. Woolley (1982). "Paradigms and processes in reading comprehension". Journal of Experimental Psychology: General 111(2): 228-238. MacDonald, M. C. (1989). "Priming effects from gaps to antecedents". Language and Cognitive Processes 4(1): 35-56. Meltzer-Asscher, A. (2011). "Adjectival passives in Hebrew: Evidence for parallelism between the adjectival and verbal systems". Natural Language and Linguistic Theory 29(3): 815-855. Mills, A. E. (1985). "The acquisition of German". The cross-linguistic study of language acquisition, 1, 141-254. Narayanan, S., & D. Jurafsky (2002). "A bayesian model predicts human parse preference and reading times in sentence processing". Advances in Neural Information Processing Systems 1: 59-66. Peirce, J. W. (2009). "Generating stimuli for neuroscience using PsychoPy". Frontiers in Neuro informatics 2: 1-8. Pritchett, B. L. (1988). "Garden path phenomena and the grammatical basis of language processing". Language 64: 539-576. Safari, P., & S. Mehrpour (2015). "Iranian children’s comprehension and production of Persian actional and psychological passive structures". Journal of Child Language Acquisition and Development 3(2): 70-90. Terzi, A., & K. Wexler (2002). "A-chains and S-homophones in children's grammar: Evidence from Greek passives". PROCEEDINGS-NELS. Vol. 32, No. 2, 519-538. Townsend, D. J., & T. G. Bever (2001). Sentence comprehension: The integration of habits and rules (Vol. 1950). Cambridge, MA, MIT Press. Van der Lely, H. K. (1996). "Specifically language impaired and normally developing children: Verbal passive vs. adjectival passive sentence interpretation". Lingua 98(4): 243-272. Wasow, T. (1977). "Transformations and the lexicon". Formal Syntax. P. W. Culicover, T. Wasow, & A. Akmajian (Eds.), Academic press: 327-360. Zurif, E., & D. Swinney (1994). "The neuropsychology of language". Handbook of psycholinguistics. M. A. Gernsbacher (Ed.), Orlando, Florida, Academic press: 1055-1074._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی کارکردهای معنایی و دستوریِ حرف اضافۀ «از» در زبان فارسی میرزایی آزاده دانشگاه علامه طباطبائی 22 05 2019 15 29 21 38 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5704.html

با آنکه حروف‌اضافه به طبقۀ بسته‌ای از واژه‌ها تعلق دارند، اما چندمعنا بودنِ آنها سبب می‌شود تا کارکردهای معنایی و دستوریِ آنها متنوع باشد. این پژوهش با رویکردی پیکره‌بنیاد به بررسیِ توصیفیِ کارکردهای دستوری و معناییِ حرف اضافۀ «از» در زبان فارسی پرداخته‌است. برای این منظور، «پیکرۀ گزاره‌های معنایی زبان فارسی» مورداستفاده قرار گرفته است. در این پیکره که حجمی بالغ بر سی هزار جمله دارد و روابط محمول-موضوع و افزوده‌های مختلف در آن مشخص شده است، حرف اضافۀ «از» حدود یازده‌هزار و سیصدبار بسامد وقوع دارد. بررسی‌های پیکره‌بینادِ این پژوهش نشان می‌دهد که گروه حرف اضافه‌ایِ «از»، در ساختمان درونیِ جملاتِ زبان فارسی، به‌طور کلی هفت نقش دستوریِ متمایز دارد: 1- سازۀ موضوع است؛ 2- افزوده است؛ 3- بخشی از ساختمان فعل است، 4- وابستۀ هستۀ اسمی یا صفتی است، 5- در ساخت مقایسه به‌کار می‌رود؛ 6- در ساختمان جزئی‌نماها به کار می‌رود؛ 7- نقش‌نمای گفتمانی است. با توجه به چندمعنا بودنِ حرف اضافۀ «از»، در هریک از نقش‌های مورداشاره (به‌خصوص در نقش موضوع و افزوده)، دسته‌بندی‌های معناییِ متنوعی می‌توان درنظر گرفت. گروه حرف اضافه‌ایِ «از»، در جایگاه موضوع، می‌تواند «پذیرا»، «بهره‌ور»، «محرک»، «تجربه‌گر»، «دربارگی»، «منشأ»، «مبدأ»، «مسیر» و «مقدار» باشد. در جایگاه افزوده، حرف اضافۀ «از»، می‌تواند مفهوم «زمان»، «ابزار»، «روش»، «علت» و «مکان» را منتقل کند.

 حرف اضافه‌ای افزوده سازۀ موضوع نقش‌های معنایی زبان فارسی چنگیزی، احسان (1397). «نقش‌های معنایی حرف اضافة «از» در زبان فارسی». مطالعات ایرانی. ش 33، 95-75. چنگیزی، احسان و سپیده عبدالکریمی (1396). «روند دستوری‌شدگیِ حرف اضافة «از» در زبان فارسی». پژوهش‌های زبانی. س8، ش2، 38-21. خطیب رهبر، خلیل (1367). دستور زبان فارسی: کتاب حروف اضافه و ربط. تهران: سعدی. رسولی، محمدصادق، منوچهر کوهستانی، امیرسعید مولودی (1393). پیکرۀ نحوی زبان فارسی: پژوهشی بر اساس دستور وابستگی. تهران: دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی. زاهدی، کیوان و عاطفه محمدی زیارتی (1390). «شبکۀ معناییِ حرفِ اضافۀ فارسیِ «از» در چارچوب معنی‌شناسی شناختی». تازه های علوم شناختی. ش49، 80-67. گلفام، ارسلان، مصطفی عاصی، فردوس آقاگل‌زاده و فاطمه یوسفی‌راد (1388). «بررسی حرف اضافۀ (از) در چارچوب معناشناسی شناختی و مقایسۀ آن با رویکرد سنتی». زبان و زبان‌شناسی. س5،ش10، 80-69. میرزائی، آزاده و امیرسعید مولودی (1393). «نخستین پیکرۀ نقش‌های معنایی زبان فارسی». علم زبان. س2، ش3، 48-29. همایونفرخ، عبدالرحیم (1364). دستور جامع زبان فارسی. تهران: انتشارات علمی. Erteschik-Shir, N. (2007). Information structure: The syntax-discourse interface (Vol. 3). Oxford University Press. Kipper K. et al. (2006). "Extending VerbNet with Novel Verb Classes". Fifth International Conference on Language Resources and Evaluation.Genoa, Italy. Kipper, K., T. D. Hoa, & M. Palmer (2000). "Class-Based Construction of a Verb Lexicon". AAAI/IAAI, 691–69 Levin, B. (1993). Verb Semantic Classes: a Preliminary Investigation. Chicago University Press. Mirzaei, A. & A. Moloodi (2016). "Persian proposition Bank". Proceedings of the 10th International Language Resources and Evaluation. Portorož (Slovenia), 3828-3835. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ (2011)‎.‎ "A Syntactic Valency Lexicon for Persian Verbs: The First Steps towards Persian Dependency Treebank".‎ 5th Language & Technology Conference (LTC): Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics. Poznań, Poland, 227–231. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ ‎ (2013)‎.‎ Development of a Persian Syntactic Dependency Treebank.‎ In The 2013 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies (NAACL HLT), Atlanta, USA. Saint-Dizier, P. (2006). "Introduction to the syntax and semantics of prepositions". In P. Saint-Dizier (ed.), Syntax and semantics of prepositions. Dordrecht: Springer, 1-25. Van Valin, R. D., Jr. (2005). Exploring the Syntax–Semantics Interface. Cambridge University Press._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی بررسیِ نواییِ ناحیۀ پس‌کانونی در زبان فارسی: تکیه‌زدایی یا کاهش دامنۀ زیروبمی صادقی وحید دانشگاه امام خمینی قزوین سبزعلی زهرا کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه امام خمینی قزوین 22 05 2019 15 29 39 64 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5705.html

در این مقاله به بررسیِ ساخت نواییِ سازه‌های پس‌کانونی در زبان فارسی پرداخته‌ایم. انگیزة اصلیِ انجام پژوهش، پاسخگویی به این پرسش اساسی بود که آیا تکیه‌های زیروبمی بعد از کانون اطلاعی در جملات فارسی به‌کلی ازبین می‌روند یا اینکه فقط دامنة زیروبمی آنها کاهش می‌یابد؟ برای این منظور، در یک آزمایش تولیدی، دو دسته جمله شامل فعل‌های دوموضوعه و یک‌موضوعه با ساخت نحوی Dir.Obj+(Ind.Obj)+V طراحی شد که در آنها مفعول مستقیم یک بار با خوانش طبیعی و بار دیگر با خوانش کانونی توسط تعداد 10 گویشور فارسی معیار خوانده شد. مقادیر دامنة خیز و دامنة اُفت، مقادیرF0 بیشینه و F0 کمینه و فاصلة زمانی بین قله‌ها و دره‌های زیروبمی در تمامی سازه‌ها در محرک‌های صوتیِ ضبط‌شده اندازه‌گیری شد. نتایجِ به‌دست‌آمده نشان داد دامنة خیز و دامنة اُفتِ زیروبمی برای تمامی سازه‌های پس‌کانونی از میزان 3 هرتز بالاتر است؛ مقدار F0 کمینة بعد از قلة زیروبمی سازة کانونی از مقدار F0 در پایان پاره‌گفتار بیشتر است؛ و سطح ارتفاع قله‌های زیروبمیِ سازه‌های بعد از کانون به‌طور متوالی یکی پس از دیگری به‌صورت تابعی از ارتفاع قلة تکیة زیروبمی قبل کاهش می‌یابد. این نتایج درحقیقت نشان داد دامنة زیروبمیِ سازه‌های پس‌کانونی به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد ولی نه در اندازه‌ای که باعث حذف کامل تکیه‌های زیروبمی شود. بر این اساس، سازه‌های پس‌کانونی در زبان فارسی حاوی درجاتی از برجستگی نوایی است و گروه‌های واجی در ناحیة پس‌کانونی با وجود کاهش دامنة زیروبمی‌شان همچنان در ساخت آهنگ گفتار حضور دارند.

 ساخت نوایی سازه‌های پس‌کانونی دامنة زیروبمی کاهش دامنة زیروبمی (پی‌اف‌سی ) تکیه‌زدایی چنگیزی، احسان (1397). «نقش‌های معنایی حرف اضافة «از» در زبان فارسی». مطالعات ایرانی. ش 33، 95-75. چنگیزی، احسان و سپیده عبدالکریمی (1396). «روند دستوری‌شدگیِ حرف اضافة «از» در زبان فارسی». پژوهش‌های زبانی. س8، ش2، 38-21. خطیب رهبر، خلیل (1367). دستور زبان فارسی: کتاب حروف اضافه و ربط. تهران: سعدی. رسولی، محمدصادق، منوچهر کوهستانی، امیرسعید مولودی (1393). پیکرۀ نحوی زبان فارسی: پژوهشی بر اساس دستور وابستگی. تهران: دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی. زاهدی، کیوان و عاطفه محمدی زیارتی (1390). «شبکۀ معناییِ حرفِ اضافۀ فارسیِ «از» در چارچوب معنی‌شناسی شناختی». تازه های علوم شناختی. ش49، 80-67. گلفام، ارسلان، مصطفی عاصی، فردوس آقاگل‌زاده و فاطمه یوسفی‌راد (1388). «بررسی حرف اضافۀ (از) در چارچوب معناشناسی شناختی و مقایسۀ آن با رویکرد سنتی». زبان و زبان‌شناسی. س5،ش10، 80-69. میرزائی، آزاده و امیرسعید مولودی (1393). «نخستین پیکرۀ نقش‌های معنایی زبان فارسی». علم زبان. س2، ش3، 48-29. همایونفرخ، عبدالرحیم (1364). دستور جامع زبان فارسی. تهران: انتشارات علمی. Erteschik-Shir, N. (2007). Information structure: The syntax-discourse interface (Vol. 3). Oxford University Press. Kipper K. et al. (2006). "Extending VerbNet with Novel Verb Classes". Fifth International Conference on Language Resources and Evaluation.Genoa, Italy. Kipper, K., T. D. Hoa, & M. Palmer (2000). "Class-Based Construction of a Verb Lexicon". AAAI/IAAI, 691–69 Levin, B. (1993). Verb Semantic Classes: a Preliminary Investigation. Chicago University Press. Mirzaei, A. & A. Moloodi (2016). "Persian proposition Bank". Proceedings of the 10th International Language Resources and Evaluation. Portorož (Slovenia), 3828-3835. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ (2011)‎.‎ "A Syntactic Valency Lexicon for Persian Verbs: The First Steps towards Persian Dependency Treebank".‎ 5th Language & Technology Conference (LTC): Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics. Poznań, Poland, 227–231. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ ‎ (2013)‎.‎ Development of a Persian Syntactic Dependency Treebank.‎ In The 2013 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies (NAACL HLT), Atlanta, USA. Saint-Dizier, P. (2006). "Introduction to the syntax and semantics of prepositions". In P. Saint-Dizier (ed.), Syntax and semantics of prepositions. Dordrecht: Springer, 1-25. Van Valin, R. D., Jr. (2005). Exploring the Syntax–Semantics Interface. Cambridge University Press._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی ساختار نحوی محمولِ ثانویه در زبان فارسی حسینی شکوفه دانشجوی دکتری زبان شناسی دانشگاه رازی تفکری رضایی شجاع دانشگاه رازی قیطوری عامر دانشگاه رازی 22 05 2019 15 29 65 84 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5706.html

برخی از جملات، علاوه بر محمولِ اصلی، حاوی نوعی محمولِ دیگر معروف به محمولِ ثانویه هستند. محمولِ ثانویه وضعیت فاعل یا مفعول را در هنگامِ وقوعِ عملِ فعل یا پس از آن توصیف می‌کند. در این پژوهش تلاش شده است تا با استفاده از شیوة توصیفی-تحلیلی و ازمنظرِ رویکرد کمینه‌گرا برخی مفاهیمِ مرتبط با محمولِ ثانویه در زبان فارسی، ازجمله مقولة نحوی محمول‌های ثانویه و همچنین نحوة اطلاق حالت به گروه تعریف مورد توصیف این محمول‌ها واکاویده شود. در مورد مقولة نحویِ محمولِ ثانویه، با بهره‌گیری از برخی معیارها نشان دادیم که محمولِ ثانویه در زبان فارسی دارای هستة نقشِی محمول و مقولۀ نحویِ گروه محمول است. درخصوصِ حالتِ نحویِ گروه‌های تعریفِ موردِ توصیفِ محمولِ ثانویه نیز، با تکیه بر ملاحظات نظری و شواهد تجربی، استدلال می‌شود که در ساختارِ این جملات، گروهِ محمول در جایگاهِ اداتِ فرافکنِ بیشینة گروه فعلیِ بزرگ قرار داشته و گروه تعریفِ موردِ توصیفِ محمولِ ثانویه برای بازبینیِ مشخصة حالتِ خود، به اقتضای نوع محمولِ ثانویه، از جایگاهِ شاخصِ گروهِ محمول به جایگاهِ شاخصِ گروهِ فعلیِ کوچک یا به‌صورتِ جانبی به شاخصِ گروهِ فعلیِ بزرگ حرکت کند.

 برنامة کمینه‌گرایی زبانِ فارسی محمولِ ثانویة پیامدی محمولِ ثانویة همایندی محمولِ مرکب چنگیزی، احسان (1397). «نقش‌های معنایی حرف اضافة «از» در زبان فارسی». مطالعات ایرانی. ش 33، 95-75. چنگیزی، احسان و سپیده عبدالکریمی (1396). «روند دستوری‌شدگیِ حرف اضافة «از» در زبان فارسی». پژوهش‌های زبانی. س8، ش2، 38-21. خطیب رهبر، خلیل (1367). دستور زبان فارسی: کتاب حروف اضافه و ربط. تهران: سعدی. رسولی، محمدصادق، منوچهر کوهستانی، امیرسعید مولودی (1393). پیکرۀ نحوی زبان فارسی: پژوهشی بر اساس دستور وابستگی. تهران: دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی. زاهدی، کیوان و عاطفه محمدی زیارتی (1390). «شبکۀ معناییِ حرفِ اضافۀ فارسیِ «از» در چارچوب معنی‌شناسی شناختی». تازه های علوم شناختی. ش49، 80-67. گلفام، ارسلان، مصطفی عاصی، فردوس آقاگل‌زاده و فاطمه یوسفی‌راد (1388). «بررسی حرف اضافۀ (از) در چارچوب معناشناسی شناختی و مقایسۀ آن با رویکرد سنتی». زبان و زبان‌شناسی. س5،ش10، 80-69. میرزائی، آزاده و امیرسعید مولودی (1393). «نخستین پیکرۀ نقش‌های معنایی زبان فارسی». علم زبان. س2، ش3، 48-29. همایونفرخ، عبدالرحیم (1364). دستور جامع زبان فارسی. تهران: انتشارات علمی. Erteschik-Shir, N. (2007). Information structure: The syntax-discourse interface (Vol. 3). Oxford University Press. Kipper K. et al. (2006). "Extending VerbNet with Novel Verb Classes". Fifth International Conference on Language Resources and Evaluation.Genoa, Italy. Kipper, K., T. D. Hoa, & M. Palmer (2000). "Class-Based Construction of a Verb Lexicon". AAAI/IAAI, 691–69 Levin, B. (1993). Verb Semantic Classes: a Preliminary Investigation. Chicago University Press. Mirzaei, A. & A. Moloodi (2016). "Persian proposition Bank". Proceedings of the 10th International Language Resources and Evaluation. Portorož (Slovenia), 3828-3835. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ (2011)‎.‎ "A Syntactic Valency Lexicon for Persian Verbs: The First Steps towards Persian Dependency Treebank".‎ 5th Language & Technology Conference (LTC): Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics. Poznań, Poland, 227–231. Rasooli, M.‎ S.‎, et al.‎ ‎ (2013)‎.‎ Development of a Persian Syntactic Dependency Treebank.‎ In The 2013 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies (NAACL HLT), Atlanta, USA. Saint-Dizier, P. (2006). "Introduction to the syntax and semantics of prepositions". In P. Saint-Dizier (ed.), Syntax and semantics of prepositions. Dordrecht: Springer, 1-25. Van Valin, R. D., Jr. (2005). Exploring the Syntax–Semantics Interface. Cambridge University Press._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی پیچیدگی ساختاری و تنوع واژگانیِ گفتار بیماران زبان‌پریشِ روان و ناروان رستم بیک آتوسا پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی امیری محمد عارف دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی فرازی مرتضی دانشگاه علوم بهزیستی وتوانبخشی 22 05 2019 15 29 85 112 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5707.html

زبان‌پریشی به‌عنوانِ اختلالی که مستقیماً بر تواناییِ زبانیِ فرد تأثیر می‌گذارد، به کاهشِ تعاملِ فرد با اعضای خانواده و جامعه منجر می‌شود. شناخت هرچه دقیق‌ترِ ویژگی‌های شناختی و زبانیِ این افراد برای تدوینِ برنامۀ مناسبِ مداخله‌ایِ درمانی از اهمیت بسیاری برخوردار است. پژوهش حاضر که از نوعِ توصیفی-تحلیلی است، با هدفِ بررسیِ پیچیدگیِ ساختاری و تنوعِ واژگانیِ گفتارِ پیوستۀ بیمارانِ زبان‌پریش انجام شده است. پیچیدگیِ ساختاری با بررسیِ چهار مشخصۀ زبانیِ کاربردِ حرفِ ربطِ هم‌پایه، ناهم‌پایه، قید و عبارتِ اسمیِ گسترده و مقایسۀ آن با افراد سالم در گروهِ کنترل بررسی شده است. پیچیدگیِ بند با بررسیِ میانگینِ طولِ پاره‌گفتار و تنوعِ واژگانی با مقایسۀ نسبتِ نوع به نمونه در گفتارِ این افراد با استفاده از نرم‌افزار ورداسمیت (Wordsmith 6.0) صورت می‌گیرد. آزمودنی‌ها، شامل 20 بیمارِ زبان‌پریش (11 روان و 9 ناروان) و 10 فرد عادی به‌عنوان گروه کنترل هستند. آزمودنی‌ها به‌روشِ نمونه‌گیریِ دردسترس و با حضور در مراکزِ درمانیِ این بیماران صورت گرفته است. برای گردآوریِ داده از داستانِ مصورِ «قورباغه کجایی» (مِیِر، 1969) استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهند که عملکردِ بیمارانِ زبان‌پریش، درمقایسه با گروه کنترل، در تمام مشخصه‌های زبانیِ مورد بررسی ضعیف‌تر بوده است. بیمارانِ زبان‌پریشِ ناروان در تمامی مقوله‌ها ضعیف‌ترین عملکرد را نسبت به دو گروهِ دیگر داشته‌اند. نتایج نشان می‌دهند که تفاوتِ رخدادِ حروفِ هم‌پایۀ «ولی»، «یا»، «و» و «بعد» بین گروه کنترل و زبان‌پریشِ ناروان و رخدادِ «ولی»، «یا» و «و» بین گروه کنترل و زبان‌پریشِ روان به‌لحاظِ آماری معنادار و در دو گروهِ زبان‌پریش کمتر از گروه عادی است. مقایسۀ دو گروهِ روان و ناروان حاکی از آن است که حروفِ «و» و «بعد» معنادار و در گروه روان بیشتر است. تفاوتِ رخدادِ حروفِ ربط ناهم‌پایه «که و وقتی‌که» بین گروه کنترل و زبان‌پریشِ ناروان و روان معنادار و در گروه کنترل بیشتر است. بین دو گروهِ آزمودنی در کاربردِ حرفِ ربطِ ناهم‌پایه، قید و عبارتِ اسمیِ گسترده تفاوتِ معناداری مشاهده نمی‌شود. میانگینِ طولِ پاره‌گفتار در گروهِ ناروان به‌طورِ قابل‌ملاحظه‌ای کمتر از دو گروهِ دیگر است. با این حال، روایت‌های این گروه، درمقایسه با بیماران زبان‌پریشِ روان، از تنوعِ واژگانیِ بیشتری برخوردار است که می‌تواند ناشی از حذفِ واژه‌های نقشی در روایت‌های گروه ناروان باشد.

 زبان‌پریشی حروف ربط قید عبارتِ اسمیِ گسترده تنوع واژگانی آریایی، رابعه، رضا نیلی‌پور و حسن عشایری (1380). «آسیب‌پذیریِ افتراقیِ اسم و فعل در بیماران زبان‌پریش». روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران. 1(7)، 99-92. بازیار، مهدی (1391). تحلیل فرایندهای موجود در گفتمان افراد زبان‌پریش فارسی‌زبان در چارچوب زبان‌شناسی نقش‌گرای نظام‌مند. رسالۀ دکترای تخصصی رشته زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. بلور، مریل و توماس بلور (1390). مقدمه‌ای بر روند تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمۀ علی رحیمی و امیرحسین شاه بالا، تهران: جنگل. پارادی، میشل و همکاران (1987). آزمون دوزبانۀ زبان‌پریشی (نسخه‌های فارسی- آذری و کردی). طرح مشترک در گروه زبان‌شناسی دانشگاه مک‌گیل کانادا. تفرجی یگانه، مریم (1389). بررسی اختلالات مقولات نقشی در بیماران زبان‌پریش دوزبانۀ کردی-فارسی. پایان‌نامۀ دکترای تخصصی، دانشگاه علامه طباطبایی. رستم‌بیک، آتوسا، امین حاجی‌رضایی، سیدمصطفی عاصی و مهسا پهلوان‌زاده (1395). «رشد ابزارهای انسجام دستوری در گفتمان نوشتاری دانش‌آموزان فارسی‌زبان». زبان و زبان‌شناسی. ش24، 72-45. روحی، الناز، بهروز عزبدفتری و حسن عشایری (1395). «بررسی تنوع واژگان و روانی زبان اول و دوم در دوزبانه‌های آذری-فارسیِ مبتلا به زبان‌پریشی». س7، ش6 (پیاپی 34)، ویژه نامه پاییز، آذر و دی 1395،  389-371. سلیمی خورشیدی، علی، مسعود محمودی، محسن اکبری و منا کلبادی‌نژاد (1395). «بررسی کاربرد تکواژهای دستوری در گفتار بیمار دستورپریش». کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و رفتاری. قابل دسترس در: www.academia.edu/27940897//بررسی_کاربرد_تکواژ_های_دستوری_در_گفتار_بیمار_دستورپریش فلاحی، محمدهادی و لیلا کریمی (1395). «گزارشی از چگونگی اختلالات گفتاری یک بیمار سه‌زبانۀ مبتلا به زبان‌پریشی بروکا (با انجام ازمون BAT)». زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. ش15، 93-75. قریشی، زهراسادات، بهروز محمودی بختیاری، امیر شیانی و شریفه یونسیان (۱۳۹۱). « گزارش یک بیمار فارسی‌زبانِ راست‌دست با زبان‌پریشیِ متقاطع (CAD): شواهدی از علائم دستورپریشی در اثر آسیب نیمکره راست». توانبخشی. ش۴۷، 24-18. کریمی فیض‌آبادی، راحله (1388). بررسی اختلالات گفتاری چند بیمار مبتلا به زبان‌پریشی بروکا بر اساس دو متغیر سن و جنس. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد. کنگرلو، مهرنوش، بلقیس روشن و حسین دلاور کسمائی (1393). «بررسی اختلالات گفتاری-زبانی در بیماران مبتلا به سکته مغزی». مجله علمی سازمان نظان پزشکی جمهوری اسلامی ایران. س32، ش3، 238-232. گلفام، ارسلان (۱۳۸۵). اصول دستور زبان، تهران: سمت. مهری، آذر، بهنوش طحان‌زاده و یونس جهانی (1389). «بررسی کاربرد زمان‌های مختلف افعال فارسی در بیماران مبتلا به زبان‌پریشی بروکای بی‌دستور». شنوایی‌شناسی. س19، ش1، 85-79. نیلی‌پور، رضا (1380). زبان‌شناسی و آسیب‌شناسی زبان. تهران: هرمس. نیلی‌پور، رضا (1384الف). آزمون زبان‌پریشی نامیدن فارسی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم توان بخشی تهران. نیلی‌پور، رضا (1384ب). آزمون زبان‌پریشی اختلال ویژۀ زبانی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم توان بخشی تهران. نیلی‌پور، رضا (1390). آزمون زبان‌پریشی فارسی (نسخۀ تجدیدنظرشده)، تهران: انتشارات دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی تهران. Andreetta, S., & A. Marini (2015). "The effect of lexical deficits on narrative disturbances in fluent aphasia". Aphasiology. 29(6), 705-723. Andreetta, S., A. Cantagallo, & A. Marini (2012). "Narrative discourse in anomic aphasia". Neuropsychologia. 50(8), 1787-1793. Ash, S., et al. (2006). "Trying to tell a tale: Discourse impairments in progressive aphasia and frontotemporal dementia". Neurology. 66(9), 1405-1413. Benson, D. F. (1967). "Fluency in aphasia: correlation with radioactive scan localization". Cortex. 3(4), 373-394. Bird, H., & S. Franklin (1996). "Cinderella revisited: A comparison of fluent and non-fluent aphasic speech". Journal of Neurolinguistics. 9(3), 187-206. Coelho, C. A., B. Grela, M. Corso, A. Gamble, & R. Feinn (2005). "Microlinguistic deficits in the narrative discourse of adults with traumatic brain injury". Brain Injury. 19(13), 1139-1145. Conroy, P., K. Sage, & M. L. Ralph (2009). "Improved vocabulary production after naming therapy in aphasia: Can gains in picture naming generalise to connected speech?". International Journal of Language & Communication Disorders. 44(6), 1036-1062. Damasio, A. R. (1998). "Signs of aphasia". Acquired aphasia. M. T. Sarno (Ed.), San Diego, CA: Academic Press, 25-42. Davis, G. A. (1993). A survey of adult aphasia and related language disorders. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Davis, G. A. (2007). Aphasiology: Disorders and clinical practice (2nd ed.). Boston, MA: Allyn & Bacon. Edwards, S. U. S. A. N. (2002). "Grammar and fluent aphasia". Clinical linguistics theory and applications in speech pathology and therapy. E. Fava (Ed.), 249-266. Eisenberg, S. L., et al. (2008). "Noun phrase elaboration in children’s spoken stories". Language, Speech, and Hearing Services in Schools. Vol. 39, 145–157. Fraser, K. C., et al. (2014). "Automated classification of primary progressive aphasia subtypes from narrative speech transcripts". Cortex. 55, 43-60. Gleason, J. B., et al. (1980). "Narrative strategies of aphasic and normal-speaking subjects". Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 23(2), 370-382. Goodglass H & Kaplan E (1972). The Assessment of Aphasia and Related Disorders. Lea & Febiger, Philadelphia, PA, USA.  Goodglass, H., & E. Kaplan (1983). Boston Diagnostic Aphasia Examination Record Booklet. 2nd ed, Philadelphia: Lea & Febiger. Greenhalgh, K. S., & C. J. Strong (2001). "Literate language features in spoken narratives of children with typical language and children with language impairments". Language, Speech, and Hearing Services in Schools. 32, 114–125. Loban, W. (1976). Language development: Kindergarten through grade twelve. Urbana, IL: National Council of Teachers of English. Mayer, M. (1969). Frog, where are you?. New York: Dial Press. Meltzer-Asscher, A., & C. K. Thompson (2014). "The forgotten grammatical category: Adjective use in agrammatic aphasia". Journal of neurolinguistics. 30, 48-68. Menyuk, P. (1969). Sentences children use. Cambridge, MA: MIT Press. Nilipour, R., et al. (2012). "Neuropsychological double dissociation between linguistic levels: Clinical linguistic evidence from Iranian aphasic patients". Basic and Clinical Neuroscience, 3(3), 5-15. Schiff, H. G., et al. (1983). "Aphemia: Clinical anatomic correlations". Archives of Neurology (Chicago). 40, 720-727. Thompson, C. K. (2003). "Unaccusative verb production in agrammatic aphasia: The argument structure complexity hypothesis". Journal of neurolinguistics. 16(2-3), 151-167._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی مقایسة ساخت واژه‌های مشتق پربسامد در زبان فارسی ازمنظر صرف واژه‌بنیاد و صرف تکواژ‌بنیاد اسلامی‌پور نجمه دانشجوی دکتری زبان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی مدرس خیابانی شهرام دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج مدرسی بهرام دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی کلباسی ایران دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی 22 05 2019 15 29 113 136 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5708.html

دو نگرش مطرح به ساختواژه همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه صرف زبان بوده است؛ رویکرد تکواژبنیاد که مورد نظر پژوهشگرانی چون سلکرک (1982) و لیبر (1992) بوده و رویکرد واژه‌بنیاد که مورد نظر پژوهشگرانی همچون آرونف (1976) و باکنر (1993) بوده است. از دیدگاه آرونف یک واژة جدید با اعمال قاعده‌ به یک واژة موجود منفرد ساخته می‌شود و درنتیجه، واژة جدید و واژه‌ای که قبلاً وجود داشته است از اعضای طبقۀ واژگانی اصلی است. اما در رویکردِ تکواژبنیاد، تکواژها نقشی اساسی در شکل‌گیریِ واژه‌ها دارند. ساخت واژه در رویکرد تکواژبنیاد روی محور هم‌نشینی و در رویکرد واژه‌بنیاد روی محور جانشینی صورت می‌گیرد. هدف اصلیِ پژوهشِ حاضر، بررسی ساختار واژه‌های پربسامدِ مشتق در زبان فارسی براساس نظریة واژه‌بنیادِ آرونف (1976) و تکواژبنیادِ لیبر (1992) بوده است. بدین منظور، 1000 واژۀ نخست از واژه‌های پربسامدِ مشتقِ زبانِ فارسی از پایگاه داده‌های زبان فارسی استخراج ‌شد و سپس ساختِ هر واژه، براساس هر دو رویکرد مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد 78/0درصد از واژه‌ها تنها با رویکرد واژه‌بنیاد، 67/0 درصد تنها با رویکرد تکواژبنیاد و 55/98 درصد از واژه‌های مشتق زبان فارسی با هر دو رویکرد سازگار است.

 : الگوی تکواژبنیاد الگوی واژه‌بنیاد اشتقاق زبان فارسی واژه‌های مشتق پربسامد پیکرة زبانی بخت مینو، شیوا و شهرام مدرس‍خیابانی (1391). «بررسی پیکره‍بنیاد هم‍نشینی پسوندهای اشتقاقی در زبان فارسی». مجموعهمقالاتسومینهم‍اندیشیصرف. تهران: نشر نویسه پارسی، 250-225. شریفی، شهلا (1391). «بررسی رویکرد کل-واژه یا ساختواژه بدون تقطیع به‌عنوان یک رویکرد واژه-بنیادِ حقیقی». مجموعه مقالات هشتمین همایش زبان‌شناسی ایران. دانشگاه علامه طباطبایی، 422-408. شقاقی، ویدا (1389). مبانی صرف. چ4، تهران: سمت. شقاقی، ویدا (1380). «قیاس و واژه‌سازی». مجموعه مقالات نخستین هم‌اندیشی مسائل واژه‌گزینی و اصطلاح شناسی. 296-283. صدری افشار، غلامحسین، نسرین حکمی و نسترن حکمی. (1396). فرهنگ فارسی. ویراست دوم، تهران: فرهنگ معاصر. صراحی، محمدامین. (1395). «نظریات ساختواژی هله و آرونوف و دستگاه واژگان فارسی». مطالعات زبانی-بلاغی. س7، ش14، 160-135. عباسی، آزیتا (1393). «تکواژ صفر». علم زبان. س2،ش2، 36-13. عباسی، زهرا. (1396). «واژه‍های غیربسیط فارسی در صرف واژگانی و صرف ساختی». دوماهنامة جستارهای زبانی. د 8،ش 3 (پیاپی 38)، 93-67. علی‌نژاد، بتول و محمدرضا اصلانی (1388). «سیر تحوّل فرایند واجی حذف از زبان فارسی باستان تا فارسی نو (بر مبنای نظریّة بهینگی)». مجله تخصّصی زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. دانشکده ادبیات وعلوم انسانی مشهد (علمی- پژوهشی)، ش1، 158-144. کلباسی، ایران (1391). ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز. چ5، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ملکی‍مقدم، اردشیر، حق‍شناس، علی‍محمد و حیات عامری. (1396). «بررسی ساختار صرفی فعل فارسی در چارچوب نظریة کلمه و صیغگان». دوماهنامة جستارهای زبانی. د 8،ش 2 (پیاپی 37)، 277-307.  Anderson, S. R. (1992). A-morphous morphology. Cambridge: Cambridge University Press. Aronoff, M. (1976). Word Formation in Generative Grammar. Cambridge, Mass.: MIT Press. Aronoff, M. & K. Fudeman (2011). What is Morphology, 2nd ed., Oxford: Wiley- Blackwell Publishing. Becker, T. (1990). Analogie und morphologische Theorie. Munich: Fink. Blevins, J. P. (2006). “Word-based morphology”. Journal of Linguistics. 42(3), 531-573. Bochner, H. (1993). Simplicity in Generative Morphology. Berlin/New York: Mouton de Gruyter. Booij, G. (2007). The Grammar of Words: An Introduction to Morphology. 2nd ed., OXFORD TEXTBOOKS IN LINGUISTICS. Oxford University Press. Booij, G. (2010). Construction Morphology. Oxford University Press. Booij, G. (2018). “The Construction of Words: Introduction and Overview”. The Construction of Words: Advances in Construction Morphology, Booij, G. (ed.), Vol.4, Springer, 3-19. Bybee, J. L. (1985). Morphology: a study of the relation between meaning and form. Amsterdam: Benjamins. Di Sciullo, A. M. & E. Williams (1987). On the definition of word. Cambridge, MA: MIT Press. Halle, M. (1973). “Prolegomena to a theory of word formation”. Linguistic Inquiry 4, 3-16. Halle, M. & A. Marantz (1993). “Distributed morphology and the pieces of inflection”. The view from Building 20. M. Hale et al. (eds.), Cambridge, MA: MIT Press, 76–111. Halle, M. & A. Marantz (1994). “Some key features of Distributed Morphology”. MIT Working Papers in Linguistics 21, 88–275. Harley, H. & R. Noyer (1998). “Licensing the non-lexicalist lexicon: nominalizations, vocabulary items and the encyclopedia”. MIT Working Papers in Linguistics 32, 37–119. Haspelmath, M. & A. D. Sims (2010). Understanding morphology. 2nd ed., London: Hodder Education. Katamba, F., & J. Stonham (2006). Morphology. 2nd ed., New York: Palgrave Macmillan. Lieber, R. (1980). On the Organization of the Lexicon. [Unpublished Ph.D. dissertation, MIT.] Lieber, R. (1992). Deconstructing Morphology. Chicago and London: University of Chicago Press. Lieber, R. (2009). Introducing Morphology. New York: Cambridge University Press. Martin, S. (1972). “–ive and Other –ion Based suffixes” unpublished paper, MIT, Cambridge, Massachusetts. Matthews, P. (1972). Inflectional morphology: a theoretical study based on aspects of Latin verb conjugation. Cambridge: Cambridge University Press. Plag, I. )2003(. Word-Formation in English. Cambridge University Press. Selkirk, E. (1982). The syntax of Words. Cambridge, MA: MIT Press. Spencer, A. (1991). Morphological Theory: An Introduction to Word Structure in Generative Grammar. Oxford: Blackwell.  _||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی چندمعناییِ واژۀ «بیان» در قرآن کریم: نگرش چندمعنایی نظام‏مند بهرامی خورشید سحر دانشگاه تربیت مدرس گلفام ارسلان دانشگاه تربیت مدرس مالمیر علی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس 22 05 2019 15 29 137 158 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5709.html

یکی از مناقشات اصلی در بحث‌های زبان‌گذر (cross-linguistic)، بحث قابلیتِ ترجمه از زبانی به زبان دیگر است. در این پژوهش به بررسیِ ترجمه‌های صورت‌گرفته از واژۀ «بیان» ازسوی مترجمان و مفسران قرآن پرداخته شده است. نگاهی به این ترجمه‌ها و تفاسیر مؤید چندمعناییِ واژۀ «بیان» نزد این افراد است. هدف از انجامِ این تحقیق، تعیینِ معنای مرکزیِ واژۀ «بیان» در قرآن کریم است؛ زیرا اعتقادِ نگارندگان بر این است که دانستنِ معنای مرکزیِ این واژه ما را در تعیینِ ترجمه‌ای دقیق‌تر از این واژه یاری خواهد کرد. به‌منظورِ پاسخگویی به پرسشِ پژوهش درزمینۀ معنای مرکزیِ واژۀ «بیان»، تمامی مواردِ کاربردِ واژۀ «بیان» در قرآن استخراج شد و سپس واژۀ مذکور به‌عنوانِ نمونه‌ای از واژه‌های چندمعنا، در چارچوبِ چندمعناییِ نظام‌مندِ معرفی‌شده توسط تایلر و ایوانز در چارچوب معنی‌شناسیِ شناختی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایجِ حاصل از تحلیل داده‌ها مؤید این واقعیت است که واژۀ «بیان» در قرآن به‌عنوانِ اصطلاحی پوششی برای اشاره به هرگونه آشکارساختنِ مافی‌الضمیر به‌کار رفته است. نگارندگان معتقدند اگرچه این آشکارساختن می‌تواند ازطریقِ زبان نیز صورت پذیرد، اما با توجه به این واقعیت که انسان از طرق دیگر نیز قادر به آشکارساختنِ مافی‌الضمیر است، برابردانستنِ «بیان» با زبان در ترجمۀ این واژه (آن‌گونه که در برخی از ترجمه‌ها و تفاسیر شاهد هستیم) ترجمۀ دقیقی نیست و بهترین برابرنهاد برای این واژه همانا پرده‌برداری از مافی‌الضمیر است.

 بیان معنی‌شناسیِ شناختی شبکۀ معنایی چندمعناییِ نظام‌مند قرآن آیتی، عبدالمحمد (1374). قرآن مجید. تهران: سروش. افراشی، آزیتا و سجاد صامت جوکندان (1393). «چندمعنایی نظام‌مند با رویکردی شناختی؛ تحلیل چندمعنایی فعل حسی «شنیدن» در زبان فارسی». ادب‌پژوهی. س8، ش30، 59-29. الهی قمشه­ای، مهدی (1380). ترجمه فارسی قرآن کریم. قم: فاطمه الزهرا. چپمن، شیوان (1385). از فلسفه به زبان­شناسی. مترجم: حسین صافی. تهران: گام نو. خرمدل، مصطفی (1384). تفسیر نور. تهران: احسان. خرمشاهی، بهاءالدین (1386). ترجمه قرآن کریم. تهران: اطلاعات. راسخ‌مهند، محمد (1394). درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی. تهران: سمت. رهنما، زین­العابدین (1354). ترجمه و تفسیر قرآن مجید. تهران: سازمان اوقاف. سبزواری، مهدی (1397). «بررسی انواع چندمعنایی در فارسی معیار با رویکردی شناختی». جستارهای زبانی. س9، ش3 (پیاپی 45)، 271-251. طباطبائی، محمد حسین (1378). المیزان فی تفسیر القرآن. مترجم: محمد باقر موسوی. قم: انتشارات اسلامی. عموزاده، محمد (1395). «ابعاد معنایی مکان‌واژۀ «زیر» براساس مدل چندمعنایی قاعده‌مند». جستارهای زبانی. ش6 (پیاپی 34)، 443-415. فرهنگ قرآنی المعانی، قابل دسترس در: نرم‌افزار قرآنی قاموس نور، فرهنگ جامع زبان عربی، قم، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. فولادوند، محمدمهدی (1376). ترجمه پارسی قرآن کریم. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی. قرشی، علی اکبر (1352). قاموس قرآن. ارومیه: دارالکتب الاسلامیه. مجتبوی، سید جلال­الدین (1371). القرآن الکریم. تهران: حکمت. مکارم شیرازی، ناصر (1380). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه. ناتل خانلری، پرویز (1369). تاریخ زبان فارسی. تهران: نشر نو. نورد، کریستین (1396). ترجمه، فعالیتی هدفمند. مترجم: مژگان سلیمانی. تهران: انتشارات اسم. Evans V. & M. Green (2006). Cognitive Linguistics, An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press Lakoff, G., & M. Johnson (1980). Metaphors We Live by. Chicago: University of Chicago Press. Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1. Stanford, CA: Stanford University Press. Lee, D. (2001). Cognitive Linguistics: An introduction. Oxford: Oxford University Press. Nord, Ch. (2016). “Meaning, Sense, Function-What is transferred?”. Procedia- social and behavioral sciences. Volume 231, 3-10. Taylor, J. R. (1995), Linguistic Categorization, Prototypes in Linguistic Theory, Cambridge: Cambridge University Press. Tyler, A. & V. Evans (2001). “Reconsidering Prepositional Polysemy Network: The Case of over”. Language 77. 4: 724-765. Tyler, A. & V. Evans. (2003). The Semantics of English Prepositions: Spatial Scenes, Embodied Meaning and Cognition. Cambridge: Cambridge University Press._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی دایرۀ نجفی، اهمیت و فواید آن در علم عروض فارسی قهرمانی مقبل علی اصغر دانشگاه شهید بهشتی 22 05 2019 15 29 159 180 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5710.html

در میان عروض‌دانان قدیم و جدید فارسی، هیچ‌کس به اندازۀ ابوالحسن نجفی دغدغۀ طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی نداشته است. نجفی همچنین کوشیده است تا معیاری برای تشخیص وزن مطبوع از وزن نامطبوع بیابد. او وزن‌های مطبوع را دو دسته می‌داند: وزن‌های متفق‌الارکان (xx) و وزن‌های متناوب‌الارکان (xy). نجفی برای دستۀ نخست کوشیده است رکن‌های عروضی را سامان دهد که تکرار هرکدام از آن‌ها به استخراج یک خانوادۀ وزنی منجر می‌شود. برای دستۀ دوم، یعنی وزن‌های متناوب‌الارکان، دایره‌ای عروضی ارائه کرده است که از آن در خلاف جهت عقربه‌های ساعت، 8 خانوادۀ وزنی و در جهت عقربه‌های ساعت 8 خانوادۀ دیگر استخراج می‌شود، به‌طوری که تمامی اوزانِ این 16 خانواده‌های وزنی در ضمن وزن‌های مطبوع قرار می‌گیرند. این دایرۀ عروضی که به نام «دایرۀ نجفی» نام‌گذاری شده، کار طبقه‌بندی وزن‌ها را تسهیل کرده و نزدیک به 200 وزن شعری را در خود جای داده است. در این جستار با روش توصیفی- تحلیلی، پس از بررسیِ تاریخیِ دایره‌های عروضی در عربی و فارسی، به تبیین فواید دایرۀ نجفی در تنظیمِ رکن‌های عروضی، شیوۀ رکن‌بندیِ وزن‌های مستخرج از دایره و سامان‌دهی طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی پرداخته شده است.

 عروض فارسی جدید ابوالحسن نجفی دایرۀ نجفی طبقه‌بندی وزن‌ها خواجه نصیرالدین طوسی (1393). معیار الاشعار. مقدمه، تصحیح و تعلیقات علی‌اصغر قهرمانی مقبل. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. شمس قیس، شمس الدین محمّد قیس الرازى (1360). المعجم فى معاییر اشعار العجم. تصحیح محمّد بن عبد الوهّاب قزوینى و تصحیح مجدّد مدرّس رضوى. چ3. تهران: کتابفروشى زوّار. طبیب‌زاده، امید (1390). «سنت، توصیف و نظریه در عروض فارسی». وزن شعر فارسی از دیروز تا امروز. مجموعه سخنرانی‌های نخستین هم‌اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی، به کوشش امید طبیب‌زاده. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 37-3. قهرمانی مقبل، علی‌اصغر (1389). ارکان عروضی: بررسی یک مشکل تاریخی در علم عروض فارسی. تهران: نیلوفر. قهرمانی مقبل، علی‌اصغر (1390). عروض و قافیۀ عربی، تهران: سمت. قهرمانی مقبل، علی‌اصغر (1395). «سبب و وتد: بیانگر ویژگی زبانی یا عروضی؟»، مجلۀ زبان‌شناسی تطبیقی. س6، ش11، 131-115. ناتل خانلری، پرویز (1373). وزن شعر فارسی. چ6، تهران: توس. نجفی، ابوالحسن (1387). «طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی (سخنرانی)». نخستین مجموعه سخنرانی‌های مشترک فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد ایران‌شناسی؛ زیر نظر حسن حبیبی و به کوشش حسن قریبی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی،  131-103. نجفی، ابوالحسن (1390). «دایره‌ای با 180 وزن». وزن شعر فارسی از دیروز تا امروز. مجموعه سخنرانی‌های نخستین هم‌اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی، به کوشش امید طبیب‌زاده. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. 122-113. نجفی، ابوالحسن (1394). دربارة طبقه‌بندی وزن‌های شعر فـارسی. تهران: نیلوفر. نجفی، ابوالحسن (1397). طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی؛ به همت امید طبیب‌زاده. تهران: نیلوفر. Aroui, Jean-Louis (eds.), 2009,"Introduction: Proposal for Metrical Typology", in: Towards a Typology of Poetic Forms; From Language to Metrics and beyond. John Benjamins Publishing Company, 1-39. Elwell- Sutton, L. P. (1976). The Persian Metres. First edition. Cambridge: Cambridge University Press. Nespor, M. and Vogel, I., 2007, Prosodic Phonology; With a new forward, Berlin, New York, Mouton de Gruyter. Weil G. (1960). “ʿArūd. I”. Encyclopaedia of Islam. New edition, Leiden- London: Brill- Luzac, Volume I, 667-677._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی واژه‌بست در گویش تنگستانی باباسالاری زهرا دانشگاه پیام نور یزدان‌شناس حیدر دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر شرف‌زاده محمدحسین دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت یزدانی سعید دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر 22 05 2019 15 29 181 206 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5711.html

واژه‌بست‌ها واحدهایی زبانی هستند که برخی از ویژگی‌های واژه و برخی از ویژگی‌های تکواژهای وابسته را در خود دارند، از این‌رو مطالعۀ آنها به دو حوزۀ نحو و صرف مرتبط می‌شود. زبان‌شناسان، برای تمایز واژه‌بست‌ها از دیگر واحدهای زبانی، پارامترهایی معرفی کرده‌اند که می‌تواند پایه و اساس شناسایی واژه‌بست‌ها در زبان‌ها و گویش‌ها باشد. بر این اساس، به‌دلیلِ اهمیت واژه‌بست‌ها و نیز اهمیت حفظ و مطالعۀ گویش‌ها، در این پژوهش تلاش شد تا واژه‌بست‌ها در گویش تنگستانی و برپایۀ پارامترهای آیخن‌والد (2003) شناسایی شوند. گویش تنگستانی یکی از گویش‌های ایرانی دستۀ غربی، گروه گویش‌های جنوب غربی رایج در استان فارس است. داده‌های این پژوهش کیفی- توصیفی ازطریقِ گفتگو با افراد سالخوردۀ روستای جمالی، یکی از روستاهای شهرستان تنگستان در استان بوشهر جمع‌آوری شده است. نتایج به‌دست‌آمده از بررسی‌ها نشان می‌دهد که گویش تنگستانی دارای 8 واژه‌بست است که عبارت‌اند از: پی‌بست‌های ضمیری، کسرۀ اضافه، یای نکره، یای تخصیص نکره، پی‌بست معرفه‌ساز (که به‌صورت‌های /u=/، /ku=/ و /oku=/ نمود می‌یابد)، /o=/ مخفف «وُ» /vo/ همپایگی، /ɑ=/ مخفف «ها» تأکید، و /=am,=i,…/ معادل «هستم، هستی و...». همچنین نتایج نشان می‌دهد با توجه به اینکه گویش تنگستانی یک گویش ارگتیو است، پی‌بست‌های ضمیریِ آن با کارکردهای مختلفی چون فاعل، مفعول صریح، مفعول غیرصریح و ملکی ظاهر می‌شوند.

 گویش تنگستانی تکواژ وابسته واژه‌بست واژه‌بست‌های ضمیری واژه‌بست‌های غیرضمیری حاجیانی، فرخ (1387). «توصیف دستگاه واجی گویش تنگستانی». گویش‌شناسی. ش 7، 106-92. راسخ‌مهند، محمد (1389). «واژه‌بست‌های فارسی در کنار فعل»، پژوهش‌های زبان‌شناسی، س2، ش2، 85-75. شریفی، شهلا (1390). «برخی نکات ساخت‌واژی در مورد واژه‌بست‌های ضمیری در گویش کاخکی»، مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. دانشگاه فردوسی. ش 5. 16-1. شقاقی، ویدا (1374). «واژه‌بست چیست؟ آیا در زبان فارسی چنین مفهومی کاربرد دارد؟»، مجموعه مقاله‌های سومین کنفرانس زبا‌ن‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،157-141. غلامیان، رضا (1393). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن1390 شهرستان تنگستان، بوشهر، معاونت برنامه ریزی استان بوشهر. واحدی‌لنگرودی، محمدمهدی و شیرین ممسنی (1384). «بررسی پی‌بست‌های ضمیری در گویش دلواری». گویش‌شناسی. ش3، 81-64. Aikhenvald, A. (2003). "Typological Parameters for the Study of Clitics, with Special Reference to Tariana". Word: A Cross-Linguistic Typology. R. N. W. Dixon & A. Aikhenvald. (eds.), Cambridge: Cambridge University Press, 42-78. Klavans, J. L. (1982). Some problems in a theory of clitics. Bloomington: Indiana University Linguistics Club. Klavans, J. L. (1985). "The independence of syntax and phonology in clitization". Language, 61: 95-120. Wakernagel, J. (1892). "Uber ein Gesetz der Indogermanischen Wortstellung". Indogermanische Forschungen, 1: 333-436. Zwicky, A. (1977). On clitics. Bloomingtoon: Indiana University Linguistics Club. Zwicky, A. (1985). "Clitics and Particles". Language, 61: 283- 305. Zwicky, A. and G. Pullum (1983). "Cliticisation vs. Inflection: English n't", Language, 59: 502- 513._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی الگوهای هماهنگی همخوانی در کودکان فارسی‌زبان با رشد واجی عادی و با اختلال براساس نظریۀ بهینگی شوشتری زاده فروغ دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین 22 05 2019 15 29 207 228 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5712.html

مطالعۀ حاضر، هماهنگیِ همخوانی را در دو گروه کودکان فارسی‌زبان با رشد واجی عادی و با اختلال واجیِ غیر‌عضوی در چارچوب نظریه بهینگی بررسی و مقایسه کرده‌است. به‌این‌منظور، داده‌های زبانی به کمک آزمونی به نام آزمون «نام‌گذاری‌تصویر» جمع‌آوری‌‌شد. این آزمون دارای 132 تصویر است که می‌تواند به تولید 132 واژه توسط آزمون‌شونده منجر شود. تصاویر این آزمون به پنج کودک با رشد واجی عادی و پنج کودک بااختلال واجیِ غیرعضوی ارائه شد که منجر به تولید 660 واژه توسط کودکان عادی و 654 واژه توسط کودکان بااختلال شد. هر بررسی داده‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌هایی را در الگوی هماهنگیِ جایگاه تولید و جهت هماهنگی در دو گروه عادی و دارای اختلال را نشان می دهد. همچنین، تفاوت‌های ملاحظه‌شده در هماهنگی جایگاه تولید بین کودکان عادی فارسی‌زبان و کودکانی که زبان‌های دیگر را یاد‌می‌گیرند، تردیدهایی را در ادعای "جهانی‌بودن هماهنگی تیغه‌ای‌ها با پس‌زبانی‌ها" ایجاد کرده‌است. علاوه‌بر‌این، بررسی یافته‌های این پژوهش در نظریۀ بهینگی نشان داده‌است که محدودیت‌های هماهنگیِ مشاهده‌‌شده در زبان‌های دیگر، در زبان فارسی نیز وجود‌دارند، اما گاهی این محدودیت‌ها دارای رتبه‌بندیِ متفاوتی هستند.

 هماهنگی همخوانی رشد واجی عادی اختلال واجی غیر‌عضوی زبان فارسی محل و جهت تولید ایمانی، آسیه و بتول علی‌نژاد (1393). «حذف در گفتار کودکان 2-5 ساله فارسی‌زبان، رویکردی واج‌شناختی بر پایۀ نظریۀ بهینگی». مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی. 331، 238-217. جلیله‌وند، ناهید، زینب دمرچی، بهروز محمودی بختیاری و محمدرضا کیهانی (1390). «بررسی فرایندهای واجی کودکان 4 تا 6 سالۀ فارسی‌زبان». مجلهزبانو زبان‌شناسی. س7، ش13، 60-51.. شیرازی، طاهره‌سیما، نیره مهدی‌پور، آذر مهری و مهدی رهگذر (1388). «بررسی فرآیندهای واجی کودکان فارسی‌زبان 2 تا 4 ساله». توانبخشی.10 (1)، 23-17. قنسولی، بهزاد، سمانه رمضانی و علی تیمور (1395). «فرایند‌های واجی در گفتار کودکان کم‌شنوای دارای سمعک 4 تا 7 ساله شهر مشهد». زبان و زبان‌شناسی. س11، ش22، 48-27. Barlow, J. A. & J. A. Gierut (1999). “Optimality Theory in phonological acquisition”. Journal of Speech Language and Hearing Research 42(6):1482-98. Bat–El, O. (2009). “Harmonic domains and synchronization in typically and atypically developing Hebrew–speaking children”. Language Sciences. 31(2): 117–135. Beckman, J. N. (2004). “Positional faithfulness”. Optimality theory in phonology. John J. McCarthy (ed.), Blackwell Publishing Ltd, 310–343. Bernhardt, B., & J.Stemberger (2000).Workbook in nonlinear phonology for clinical application. Austin, TX: PRO–ED. Cho, Young-mee Yu (1990). Parameters of Consonantal Assimilation. Ph.D. dissertation, Stanford University. Compton, A. J. & M. Streeter (1997). “Child phonology: data collection and preliminary analyses”. Papers and Reports on Child Language Development. 13: 99–109. De Lacy, P. (2002). The formal expression of markedness. Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts. Dinnsen, D. A., J. A. Barlow, & M. L. Morrisette (1997). “Long–distance place assimilation with an interacting error pattern in phonological acquisition”. Clinical Linguistics and Phonetics. 11: 319–338. Dinnsen, D. A. & K. M. O’Connor (2001). Typological predictions in developmental phonology. Journal of Child Languag. 28: 597–628. Fikkert, P., C. C. Levelt, & J. van de Weijer (2003). “Input, intake, and phonological development: The case of Consonant Harmony”. Paper presented at the Generative Approaches to Language Acquisition Conference, Utrecht. Gerlach, S. R. (2010). The acquisition of consonant feature sequences: Harmony, metathesis and deletion patterns in phonological development. PhD Dissertation. University of Minnesota. Goad, H. (1997). “Consonant harmony in child language: An optimality theoretic account”. Focus on phonological acquisition. S. J. Hannahs & M. Young–Scholten (eds.),Amsterdam: John Benjamins: 113–142. Gormley, A. L. (2003). The production of consonant harmony in child speech. MA Thesis. University of British Columbia. Grunwell, p. (1982). Clinical phonology. London and Canberra: Croom Helm. Jesney, K. (2007). “Child chain shifts as faithfulness to input prominence”. Proceedings of the 2nd conference on generative approaches to language acquisition North America (GALANA). B. Alyona, M. Luisa, & U. Mari (eds.), Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project: 188–199. Kager, R. (1999). Optimality theory. Cambridge: Cambridge University Press. Kim, N. (2010). Consonant assimilation in early phonological development: a phonetic perspective. PhD Dissertation. University of Texas at Austin. Kiparsky, P. (1994). “Remarks on Markedness”. Paper presented at TREND 2. Lombardi, L. (2004). “Positional faithfulness and voicing assimilation in Optimality Theory”. Optimality theory in phonology. J. J. McCarthy (ed.), Blackwell Publishing Ltd.: 343–365. McAllister, B. T. & S. Inkelas (2014). „Child consonant harmony and phonologization of performance errors”. Proceedings of NELS 43. H. L. Huang, E. Poole & A. Rysling (eds.), Amherst: GLSA.: 291-302. McCarthy, J. & A. Prince (1994). “The emergence of the unmarked: optimality in prosodic morphology”. Proceedings of the NELS 24. H. L. Huang, E. Poole & A. Rysling (eds.), Amherst: GLSA.: 333–379. McCarthy, J. & A. Prince (1995). Faithfulness and reduplicative identity. Papers in optimality theory. University of Massachusetts occasional papers in linguistics. 18. J. N. Beckman, L. W. Dickey & S. Urbanczyk (eds.), Amherst, MA: Graduate Linguistics Student Association: 249–384. McCarthy, J. (2008). Doing Optimality Theory. Applying theory to data. Madlen, MA: Blackwell. MacNeilage, P. F. & B. L. Davis (1990). “Acquisition of speech production: Frames, then content”. Attention and Performance XIII: Motor Representation and Control. M. Jeannerod (ed.), Hillsdale, N.J., Lawrence Erlbaum Associates: 453–475. Paradis, C. & J. F. Prunet (1991). The special status of coronals, Dordrecht: Foris. Pater, J. & A. Werle (2003). „Direction of assimilation in child consonant harmony”. Canadian Journal of Linguistics. 48(3), 385–408. Pater, J. (2002). “Form and Substance in phonological development”. WCCFL 21 Proceedings. L. Mikkelsen & C. Potts (eds.), Somerville, MA: Cascadilla Press: 348–372. Prince, A. & P. Smolensky (1993). Optimality Theory: Constraint interaction in generative grammar. Oxford: Blackwell, reprinted in 2002, 2004. Rose, Y. & C. Dos Santos (2006). „Prosodic and articulatory factors in consonant harmony and metathesis in acquisition of French as a first language”. Recherches Linguistiques de Vincennes. 35: 77-102. Rose, Y. (2000). Headedness and Prosodic Licensing in the L1 Acquisition of Phonology. Ph.D. Dissertation. McGill University. Shooshtaryzadeh, F. (2015). Phonological test on Farsi. Phonological development tools and cross-linguistic phonology project. School of Audiology and Speech Sciences, University of British Columbia. https://phonodevelopment.sites.olt.ubc.ca/practice-units/ Shooshtaryzadeh, F. (2016). “Sonority and cluster reduction in typical and atypical phonological development in Farsi”. Challenging sonority: cross-linguistic evidence. M. J. Ball & N. Müller (eds.), Equinox Publishing Ltd.: 376-396. Shooshtaryzadeh, F. (2017). “Local assimilation in children acquiring Farsi: A study of typical versus atypical phonological development”. Crosslinguistic Encounters in Language Acquisition: Typical and Atypical Development. Multilingual Matters. E. Babatsouli, D. Ingram & N. Muller (eds.), 249-276. Smith, N. (1973). The acquisition of phonology: A case study, New York: Cambridge University Press. Stemberger, J. & B. Bernhardt (1997). “Optimality theory”. The new phonologies. M. Ball & R. Kent (eds.), SanDiego, CA: Singular Publishing Group: 211–245. Stemberger, J. & C. Stoel–Gammon (1991). “The underspecification of coronals: evidence from language acquisition and performance errors. The special status of coronals, Internal and external evidence. C. Paradis andJ.–F. Prunet (eds.), San Diego: Academic Press: 181–199. Stoel–Gammon, C. & J. Stemberger (1994). “Consonant harmony and underspecification in child phonology”. First and second language phonology. M. Yavas (ed.), San Diego: Singular Publishing Group: 63–80. Vihman, M. M. (1978). “Consonant Harmony: Its scope and Function in Child Langugae”. Universals of human language 2: Phonology. J. H. Greenburg (Ed.), Stanford: Stanford University Press: 281-334. Younis, U. I. (2008). “Substitution in Child Speech”. Buhuth Mustaqbaliya. 21: 35-56_||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی روایت داستان‌ در کودکان تک‌زبانۀ فارسی‌زبانِ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم کمری الهه دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه علامه طباطبائی 22 05 2019 15 29 229 260 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5713.html

< p>زبان روایی در کودکانِ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم با اختلالاتی همراه است. با این حال، اطلاعات چندانی در مورد نحوۀ تأثیر این مشکل بر تولید داستان‌های تخیلی وجود ندارد. هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ مهارتِ روایتِ داستان در کودکانِ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم و کودکانِ با رشدِ زبانیِ طبیعی و تأثیر سطح مهارت‌های زبان گفتاری بر عملکرد آن‌ها در روایت داستان است. به این منظور، عملکرد 27 کودک 11 تا 14 سالۀ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم با عملکرد بالا با دو گروه از کودکان با رشد عادی (همتای سنی و همتای زبانی) در روایت داستان، مورد مقایسه قرار گرفت. کودکان با شنیدن سطر اولِ دو داستان ترغیب به روایت آن‌ها شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که داستان‌های روایت‌شده توسط کودکانِ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم و دو گروه از کودکانِ با رشد عادی، ازنظر مشخصات ساختاری، عناصر ارزیابی‌کننده و کلیِ داستان متفاوت است. براساسِ یافته‌های پژوهش، داستان‌های روایت‌شده توسط کودکانِ دارای ‌اختلالِ طیفِ اُتیسم کوتاه‌تر (X2 = 10/39, df2, p

 اُتیسم داستان داستان‌های تخیلی عناصر روایت مشخصات ساختاری احمدی، سیدجعفر، طیبه صفری، منصوره همتیان و زهرا خلیلی (1391). راهنمای آزمون تشخیصی اُتیسم گیلیام (نسخۀ فارسی). نشر اصفهان. افروز، غلامعلی و کامبیز کامکاری (1396). هوش‌آزمای تهران-استنفورد-بینه: روش اجرا، نمره‌گذاری و تفسیر. تهران: دانشگاه تهران. حسن‌زاده، سعید و اصغر مینایی (1390). آزمون رشد زبان TOLD-P: 3 (نیوکامر و هامیل) انطباق و هنجاریابی. تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش. کاسه‌چی، مسعود (1390). روایی و پایایی نسخۀ فارسی پرسشنامۀ غربالگری کودکان اُتیسم با عملکرد بالا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد کاردرمانی. دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. کمری، الهه (1398). «بررسی پیوستگی در گفتمان روایتی کودکانِ تک‌زبانۀ فارسی‌زبانِ مبتلا به اختلالِ طیفِ اُتیسم با عملکرد بالا». علم زبان. 6 (10): 291-323. مجاهدی، ستاره، عباسعلی آهنگر، پیمان هاشمیان و مهرداد مظاهری . (1398). «بازنماییِ وضعیت شناختی ارجاع در گفتمان روایی کودکانِ با اختلال اتیسمِ فارسی‌زبان براساس سلسله‌مراتبِ مفروض‌بودگی». فصلنامۀ روان‌شناسیِ افراد استثنائی. 9 (35): 20-1. 10.22054/jpe.2019.38283.1906 American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: APA. Bamberg, M., & R. Damrad-Frye (1990). “On the ability to provide evaluative comments: Further explorations of children’s narrative competencies”. Child Language. 18, 689–771. Barnes, J. L., & S. Baron-Cohen (2012). “The big picture: Storytelling ability in adults with autism spectrum conditions”. Journal of Autism and Developmental Disorders. 42, 1557–1565. Baron-Cohen, S. (2004). “The cognitive neuroscience of autism”. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry. 75, 945–948. Baron-Cohen, S. (2010). "Empathizing, systemizing and the extreme male brain theory of autism". Progress in brain research: Sex differences in the human brain, their underpinnings and implications. I. Savic (Ed.), Cambridge, UK: AcademicmPress, 167–175. Baron-Cohen, S., A. M. Leslie, & U. Frith (1985). “Does the autistic child have a ‘theory of mind?” Cognition. 21, 34–37. Brown, H. M., & P. D. Klein (2011). “Writing, Asperger syndrome and theory of mind”. Journal of Autism and Developmental Disorders. 41(11), 1464-1474. Brunsdon, V. E. A., & F. Happe´ (2014). “Exploring the ‘fractionation’ of autism at the cognitive level”. Autism. 18(1), 17–30. Capps, L., M. Losh, & C. Thurber (2000). “The frog ate a bug and made his mouth sad: Narrative competence in children with autism”. Journal of Abnormal Child Psychology. 28, 193–204. Colle, L., S. Baron-Cohen, S. Wheelwright, & H. K. J. van der Lely (2008). “Narrative discourse in adults with high-functioning autism or Asperger syndrome”. Journal of Autism and Developmental Disorders. 38, 28–40. Craig, J., & S. Baron-Cohen (1999). “Creativity and imagination in autism and Asperger syndrome”. Journal of Autism and Developmental Disorders. 29(4), 319–326. Craig, J., & S. Baron-Cohen (2000). “Story-telling ability in children with autism or Asperger syndrome: A window into the imagination”. Israel Journal of Psychiatry Related Sciences. 37(1), 64–70. Diehl, J. J., L. Bennetto, & E. C. Young (2006). “Story recall and narrative coherence of high-functioning children with autistic spectrum disorders”. Journal of Abnormal Child Psychology. 34, 87-102. Dillon, G., & J. Underwood (2012). “Computer mediated imaginative storytelling in children with autism”. International Journal of Human Computer Studies. 70(2), 169–178. Frith, U. (1989). Autism explaining the enigma. Oxford: Basil Blackwell. Happe´, F. (1996). “Studying weak central coherence at low levels: Children with autism do not succumb to visual illusions. A research note”. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 37, 873–877. Happe´, F., A. Ronald, & R. Plomin (2006). “Time to give up on a single explanation for autism”. Nature Neuroscience. 9(10), 1218-1220. Happe´, F., & A. Ronald (2008). “The ‘Fractionable Autism Triad’: A Review of Evidence from Behaviourable, Genetic, Cognitive and Neural Research”. Neuropsychology Review. 18(4), 287–304. Hughes, C., & J. Russell (1993). “Autistic children’s difficulty with mental disengagement from objects: Its implications for theories of autism”. Developmental Psychology. 29, 498–551. Karmiloff-Smith, A. (1981). "The grammatical marking of thematic structure in the development of language production". The child’s construction of language. W. Deutsch (Ed.), London, NY: Academic Press, 121–147. Karmiloff-Smith, A. (1985). “Language and cognitive processes from a developmental perspective”. Language and Cognitive Processes. 6, 1–83. King, D. (2011). Narrative ability across different genres in children with autistic spectrum disorder (unpublished PhD thesis). King, D., J. E. Dockrell, & M. Stuart (2013). “Event narratives in 11–14 year olds with autistic spectrum disorder”. International Journal of Language and Communication Disorders. 48(5), 522–533. Kjelgaard, M. M., & H. Tager-Flusberg (2001). “An investigation of language impairment in autism: Implications for genetic subgroups”. Language and Cognitive Processes. 16, 287–308. Losh, M., & L. Capps (2003). “Narrative ability in high functioning children with autism or Asperger’s syndrome”. Journal of Autism and Developmental Disorders. 33, 239–251. Loveland, K., & B. Tunali, B. (1993). "Narrative language in autism and the theory of mind hypothesis: A wider perspective". Understanding other minds: Perspectives from autism. S. Baron-Cohen et al., (Eds.), NY: Oxford University Press, 247-266. Manolitsi, M., & N. Botting (2011). “Language abilities in children with autism and language impairment: Using narrative as an additional source of clinical information”. Child Language Teaching and Therapy. 27(1), 39–55. Mayer, M. (1969). Frog, where are you? New York: Dial Press. Norbury, C., & D. V. M. Bishop (2003). “Narrative skills of children with communication impairments”. International Journal of Language and Communication Disorders. 38, 287–314. Norbury, C., T. Gemmell, & R. Paul (2013). “Pragmatics abilities in narrative production: A cross-disorder comparison”. Journal of Child Language. 41 (3): 485-510. Ozonoff, S., S. J. Rogers, & B. F. Pennington (1991). “Executive function deficits in high-functioning autistic individuals: Relationship to a theory of mind”. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 32, 1081–1105. Pennington, B. F., & S. Ozonoff (1996). “Executive functions and developmental psychopathology”. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 37, 51–87. Petersen, D., S. Gillam, T. Spencer, & R. Gillam (2010). “The effects of literate narrative intervention on children with neurologically based language impairments. An early state study”. Journal of Speech, Language and Hearing Research. 53, 961–981. Siller, M., M. R. Swanson, G. Serlin, & A. G. Teachworth (2014). “Internal state language in the storybook narratives of children with and without autism spectrum disorder: Investigating relations to theory of mind abilities”. Research in Autism Spectrum Disorders. 8, 589–596. Stein, N. L., & E. R. Albro, E. R. (1997). "Building complexity and coherence: Children’s use of goal-structured knowledge in telling stories". Narrative development: Six approaches. G. W. Bamberg (Ed.), Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 5-44. Tager-Flusberg, H. (1996). "Brief report: Current theory and research on language and communication in autism". Journal of Autism and Developmental Disorders. 26, 169–178. Tager-Flusberg, H., & K. Sullivan (1995). “Attributing mental states to story characters: A comparison of narratives by autistic and mentally retarded individuals”. Applied Psycholinguistics. 16, 241–256. Turner, M. A. (1999). “Generating novel ideas: Fluency performance in high-functioning and learning disabled individuals with autism”. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 40, 189–201. Wagner, R. K., C. S. Puranik, B. Foorman, E. Foster, L. G. Wilson, E. Tschinkel, et al. (2011). “Modeling the development of written language”. Reading and Writing. 24(2), 203–220. Welsh, M. C., & F. Pennington (1988). “Assessing frontal lobe functioning in children: Views from developmental psychology”. Developmental Psychology. 4(3), 199–223._||_
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی نقد و بررسی کتابِ تنوع زبانی و عدالت اجتماعی، درآمدی بر زبان‌شناسی اجتماعی کاربردی امینی رضا پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری 22 05 2019 15 29 263 285 30 10 2020 30 10 2020 Copyright © 2019, انجمن زبان شناسی ایران. 2019 https://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_5714.html

به‌تازگی بَرگردانِ فارسی کتابی با عنوان «تنوع زبانی و عدالت اجتماعی» در ایران منتشر شده است که این مقاله به معرفی و نقد آن اختصاص دارد. نویسندۀ کتاب، اینگرید پیلر استاد زبان‌شناسی کاربردی در دانشگاه مَکواری سیدنی استرالیا، و مترجم آن سعید رضائی است. ناشر کتاب، نشر نویسه پارسی است که آن را در 376 صفحه منتشر کرده است. متن انگلیسی کتاب، چاپ انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال 2016 است.  

 نقد و بررسی کتابِ تنوع زبانی و عدالت اجتماعی درآمدی بر زبان‌شناسی اجتماعی کاربردی اینگرید پیلر ترجمۀ سعید رضایی تهران: نشر نویسه پارسی 1398 376 صفحه تذکرةالملوک (بی­نام 1332). به‌کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: انتشارات طهوری. پیلر، اینگرید (1398). تنوع زبانی و عدالت اجتماعی: درآمدی بر زبان‌شناسی اجتماعی کاربردی. ترجمۀ سعید رضائی. تهران: نشر نویسه پارسی. میرزارفیعا، محمدرفیع بن حسن (1385). دستورالملوک میرزا رفیعا. به‌کوشش و تصحیح محمد اسماعیل مارچینکوفسکی. ترجمه علی کردآبادی. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. Angouri, J. (2019). "Review of “Linguistic Diversity and Social Justice: An Introduction of Applied Sociolinguistics". Journal of Sociolinguistics. 23: 3: 316-321. DeCosta, P. I. (2017). "Review of Linguistic diversity and social justice: An introduction to applied sociolinguistics". Language in Society. 46: 739-748. Piller, I., & K. Takahashi (2011). “Linguistic Diversity and Social Inclusion”. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism. Vol. 14, No. 4: 371-381. Mowbray, J. F. (2017). "Review of “Linguistic Diversity and Social Justice: An Introduction of Applied Sociolinguistics”". International Journal of Constitutional Law. Vol. 15, Issue 3: 875–878. Piller, I., & J. Cho (2013). “Neoliberalism as Language Policy”. Language in Society. Vol. 42, 1: 23-44. Sah, P. (2018). "Review of “Linguistic Diversity and Social Justice: An Introduction of Applied Sociolinguistics”". Critical Inquiry in Language Studies. DOI: 10.1080/15427587.2018.1434930 Weldemichael, T. (2017). "Review of “Linguistic Diversity and Social Justice: An Introduction of Applied Sociolinguistics”". Multilingua. 36(5): 673-677._||_