انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Word Coinage and Synonymy از واژه‌گزینی تا ترادف 1 16 1566 FA والی رضایی دانشگاه اصفهان Journal Article 2009 06 05 Synonymy is a natural phenomenon in human languages. It may be the consequence of borrowing, semantic changes or geographical and stylistic variations.This paper explores a new source of synonymity in Modern Persian, i.e. word coinage for foreign terms. In recent decades, thousands of Persian equivalents have been coined for loan words. Despite the relative establishment of a considerable number of these new words ,the loan words are still current.This process has increased the number of synonymous words in Persian.This paper attempts to introduce the causes of  the creation of such synonymy as well as its advantages and disadvantages. ترادف یا هم‌معنایی در زبان امری طبیعی است و عوامل مختلفی باعث ایجاد و گسترش آن می‌شود که می‌توان به قرض‌گیری، تطور معنایی واژگان و تنوع گونه‌های جغرافیایی و سبکی اشاره کرد. در این جستار به بررسی یکی از عوامل جدید گسترش ترادف در فارسی معاصر یعنی واژه‌گزینی در برابر لغات بیگانه خواهیم پرداخت. این نوع ترادف زمانی پدید می‌آید که در برابر کلمات خارجی واژه‌های فارسی ساخته می‌شود. در بسیاری از موارد، واژه‌های ساخته شده به طور نسبی رواج می‌یابند، اما لغات متناظر بیگانه نیز در کنار آن‌ها به حیات خود ادامه می‌دهند. در این نوشتار ضمن بررسی عوامل پدید آمدن چنین وضعیتی به معایب و فواید آن اشاره خواهد شد.داده های این تحقیق از برنامه های مختلف صدا و سیما ،مطبوعات، کتاب های درسی و حتی گفتگوهای روزمره جمع آوری شده اند و هر جا لغات بیگانه در کنار معادل های فارسی ظاهر شده اند، مورد تحلیل قرار گرفته اند. در پایان به این نتیجه می‌رسیم که این نوع ترادف در مرحلة گذار امری اجتناب‌ناپذیر بوده و در راه تثبیت واژه‌های ساخته شده، یک قدم به پیش محسوب می‌گردد. همچنین نشان داده خواهد شد که هرچه سبک رسمی‌تر باشد میزان استفاده از لغات فارسی بیش‌تر است.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 The Focus Role of Cleft Constituent in It-Cleft Sentence نقش کانونی سازة گسسته در جملات گسسته 17 32 1567 FA علیرضا خرمایی دانشگاه شیراز افسانه شهباز کارشناس‌ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه کردستان Journal Article 2015 08 06 ‍An it-cleft sentence is a construction expressing a single proposition in two clauses instead of one: a main clause containing a cleft constituent and a relative clause. Numerous works have been written on the subject within the framework of information structure. One issue under discussion relates to the information status of the cleft constituent. It has repeatedly been discussed if the cleft constituent is always the focus and hence containing new information or it can also involve old information. This paper, based on four reasons which are also supported by Persian data, tries to prove that the cleft constituent is always the focus, whether it has previously been evoked in the discourse model or not. جملة گسسته ساختی است که گزاره‌ای واحد را به­جای یک بند، در دو بند بیان می‌کند: یکی بند اصلی، که حاوی سازة گسسته است و دیگری بند موصولی. در چارچوب ساختار اطلاعی، آثار متعددی در باب این جملات نوشته شده است. یکی از مباحث مطرح این بوده است که آیا سازة گسسته همواره کانون جمله و در نتیجه، حاوی اطلاع نو است یا این سازه می‌تواند بنا به مدل کلامی، حاوی اطلاع کهنه نیز باشد. در مقالة حاضر، با ارائه چهار دلیل، که متکی بر داده‌های زبان فارسی نیز هست، استدلال می‌شود که سازة ‌گسسته همیشه کانون و حاوی اطلاعات نو است. چه از پیش در مدلِ کلامی آمده باشد، چه نیامده باشد.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Redundancies in conversation: a study on the process of producing and understanding بررسی فرایند تولید و درک حشوهای گفتمانی 33 48 1568 FA پروانه خسروی‌زاده دانشگاه صنعتی شریف Journal Article 2015 08 06 This article considers the function of redundancies at the discourse level of language. It examines the reason(s) why people use informationally redundant utterances. Semantic redundancies identify unnecessary or predictable information in some stretch of language usage. From the theoretical point of view, the application of them is plausible by virtue of the principle of least effort (Martinet, 1962), and maxim of quantity (Grice, 1975). However, at the discourse level of communication, speakers use a considerable amount of redundant utterances in their daily conversation. This article is an attempt to explain the paradox. نظریه‌های مطرح در علم زبان‌شناسی، در سطح تولید، تراز زبان را حاصل برایند دو نیروی کمترین تلاش و بیشترین بهرة اطلاعی می‌دانند و به رعایت اختصار کلام تأکید دارند. از سوی دیگر، درک کلامِ بدون حشو، نیازمند دقت و توجه بسیار است. عدم حضور حشوهای زبانی، سرعت درک پیام را در استنباط ‌های پیچیده کاهش می‌دهد و شاهدی برای تقویت باورها، رفع ابهام‌ها و در نهایت، تقلیل جهان‌های ممکن، در اختیار مخاطب قرار نمی‌دهد. در صورتی‌که بپذیریم وقوع حشو در زبان بر خلاف اصل کم‌کوشی و شرط کمیت از اصول گرایس است، باید برای حضور حشوهای زبان تبیینی ارائه دهیم. هدف از نگارش این مقاله، بررسی دلایل وقوع حشو در امر ارتباط بااستفاده از داده های زبان فارسی است.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Double Prepositions, Circumpositions and Compound Prepositions in the Sassanian Pahlavi and Manichaean Middle Persian حروف اضافۀ دوگانه، توأمان و ترکیبات اضافی، در زبان‌های پهلوی‌ساسانی و پارسی میانۀ ترفانی 49 68 1569 FA آژیده مقدم دانشگاه تهران Journal Article 2009 06 05 Transition of ancient Iranian languages from the inflectional to non-inflectional phase caused drastic changes in the structure of the Middle Iranian languages. To substitute the degeneration of nominal declensions, pre-/postpositions turned to active components of language to determine the grammatical role of the categories involved. So, in the Middle ranian languages there appeared two groups of pre-/postpositional structures: one which had directly evolved from the ancient Iranian languages and another one, a new collection, formed by the joining together of original pre-/postpositions and other linguistic elements such, as substantives, adjectives, adverbs and conjunctions. These new forms supported the existing cases. This article deals with the structure of double prepositions, circumpositions and compound prepositions in the Sassanian inscriptions, Book Pahlavi and Manichaean Middle Persian.   با خارج شدن زبان‌های ایرانی میانه از ساختار تصریفی زبان‌های ایرانی باستان، تغییراتی در آن‌ها روی داد تا عملکرد اجزای ازمیان‌رفته یا ضعیف‌شدۀ این زبان ها به نحوی توسط اجزایی دیگر جایگزین شود. از جملۀ این تغییرات تقویت نقش حروف اضافه در کنار شکل­گیری گونه­هایی جدید از آن‌ها بود. ساختارهای اضافی در دورۀ میانه شامل گروهی اند که مستقیماً از دوران باستان به میانه رسیدند و نیز مجموعه ای دیگر که در دورۀ میانه و از ترکیب حروف اضافه با یکدیگر و یا با دیگر عناصر زبانی، مانند اسم، صفت، قید و یا حروف ربط شکل گرفتند. به این طریق، در این دوره تعیین نقش مقولۀ نام در جمله، که پیشتر بر بنیاد تغییر حالت‌های صرفی قرار داشت، تاحدزیادی توسط این حروف مشخص شد. بررسی گونه­های مختلف این ساخت ها در کتیبه های پهلوی ساسانی، کتاب های پهلوی زرتشتی و پارسی میانۀ ترفانی موضوع این مقاله است.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Abbreviation in Modern Persian اختصارسازی در زبان فارسی 69 92 1570 FA کیوان زاهدی دانشگاه شهید بهشتی لیلا شریفی کارشناس ارشد زبان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات Journal Article 2009 08 06 The present paper aims to investigate abbreviated forms and the process of abbreviation in Modern Persian; it also looks into the historical development of such word formation process. It will be demonstrated that abbreviation is rule- governed and dates back to Old Persian era. The analysis presented in the article is based on Zipf’s Law (1949) .Within this approach Zipf introduces the first theoretical model in order to explain the observations and find a mathematical formula for the corresponding function. Zipf and Martinet (1962) believed the Economy/Least Effort Principle(s) govern the behavior of words. The principles indicate the use of frugal means in order to achieve greatest impact in a specified period of time. Abbreviation will be claimed to follow the same principles; that is, there is a reverse correlation between the length of words and the frequency of their application.  این مقاله با بررسی انواع اختصار و اختصارسازی در زبان فارسیِ کنونی نگاهی تاریخی نیز به این فرایند واژه‌سازی دارد و با ارائة شواهدی نشان می‌دهد که علیرغم نظر برخی از صاحب­نظرانِ این حوزه، اختصارسازی در زبان فارسی قاعده‌مند و دارای قدمتی دیرینه است و حتی به دوران کتیبه‌نگاری برمی‌گردد. در این پژوهش، نگارندگان این بحث را برپایة اصول اقتصاد[1] و کم‌کوشی[2] گذاردهاند که زیف[3] در سال 1949 مطرح کرده بود. زیف و مارتینه (1962) در این مورد عنوان می‌کنند که اصل اقتصاد و کم‌کوشی در تمامی جوانب زندگیِ انسان، از حرکت و تولید گرفته تا سخن گفتن دیده می‌‌شود. رابطۀ فوق در زبان نیز وجود دارد و در همین راستا اصل اختصار بیان می‌شود که به­طوردقیق می توان گفت رابطة معکوس بین طول کلمه‌ها و فراوانی کاربرد آن­ها وجود دارد. پژوهش حاضر براساس پیکرة نوشتاری و گفتاری انجام گرفته و نمونه‌های ارائه شده از منابعی چون فرهنگ­ها، مقالات و آگهی‌ها گردآوری شده­اند. پس از بررسی حدود 400 واژة اختصاریِ فارسیِ گردآوری شده، 6 طبقة اصلی و حدود 50 طبقة فرعی شناسایی شده‌اند. مقالة حاضر با ذکر الگوهای ساختواژی اختصارات و با تایید نظریة زیف، نشان می‌دهد نیروی بازدارنده‌ای وجود دارد که توسط اصل اقتصادِ گوینده و شنونده اعمال می‌گردد. <br clear="all" /> ¹economy principle. ²least effort principle. ³ G.K. Zipf.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Metadiscourse strategies in Persian and English research articles به‌کارگیریِ راهبردهای فراگفتمان در مقالات علمی ـ پژوهشی فارسی و انگلیسی؛ مطالعة هنجارهای ژانری جامعة گفتمانی در مقاله‌های فارسی 93 104 1571 FA رضا عبدی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2009 08 06 <span>Through analyzing the metadiscourse strategies employed in Persian and English research articles, this study makes an attempt to find out whether or not Persian native writers follow generic norms of the discourse community when writing in their own language. A comparison of 36 Persian and 36 English research articles (as the predominant language of academic discourse community) showed that, on the whole, the use of metadiscourse strategies was similar to that of the academic discourse community in research articles. Some notable differences were observed in some metadiscourse strategies that might influence the way Persian native speakers write in English</span> این مقاله با مقایسة نحوة به‌کارگیریِ راهبردهای فراگفتمان در مقالات علمی ـ پژوهشی زبان فارسی و انگلیسی به بررسی این موضوع می­پردازد که آیا نویسندگان بومی زبان فارسی در نگارش مقالة علمی به زبان خود از نظر به‌کارگیری فراگفتمان مشابه هنجارهای جامعة گفتمانی علمی عمل می­کنند یا خیر. بررسی و مقایسة 36 مقالة علمی فارسی از گویش‌وران بومی زبان فارسی و 36 مقالة علمی انگلیسی از گویش‌وران بومی زبان انگلیسی (به­عنوان زبان معیار جامعة گفتمانی علمی) نشان داد که در مجموع هنجارهای گویش‌ورانِ فارسی از نظر به‌کارگیری فراگفتمان مانند اعضای جامعة گفتمانیِ علمی است. بااین­وجود، در برخی راهبردهای فراگفتمان تفاوت­های قابل ملاحظه­ای مشاهده شد که به ­نظر می­رسد می­تواند در نگارش مقالة علمی به زبان انگلیسی توسط گویش‌ورانِ زبان فارسی تأثیر خود را نشان دهد. 

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Description of Syntactic and Lexical Properties of Persian Civil Law Texts توصیف ویژگی‌های نحوی و واژگانی متون حقوق مدنی فارسی 105 136 1572 FA بلقیس روشن دانشگاه پیام نور سپیده بهبودی کارشناس‌ارشد زبان‌شناسی همگانی دانشگاه پیام نور Journal Article 2015 08 06 This article reports the result of a research in forensic linguistics in Persian. Some syntactic and lexical properties of the Persian civil law were studied with the use of content analysis. The findings of the research revealed that in the syntactic aspect, 34.06 percent of clauses include impersonal, middle and passive constructions; the highest percentage belongs to impersonal ones (14.62 %); sentences are mostly complex (45.79 %) and compound-complex (33.17 %). As for the lexical aspect, the number of technical terms form 25.67 of the total number of words in the corpus, which is the highest percentage of lexical-type whereas cliché words form the lowest percentage of 2.82. Moreover, lexical collocations form 31.98 percent of the corpus. The last finding is that the lack of redundancy in the text of the Persian civil law has resulted in its complexity. مقالةحاضرحاصل انجام تحقیق در حوزة زبان‌شناسی حقوقی است. نگارندگان پس­از معرفی این حوزه و شاخه‌های مختلف آن سعی کرده‌اند تا با روش تحلیل محتوا و به شیوة انتخاب تصادفی کتب حقوقی در سه بعد علمی، درسی و مادة قانونی، به بررسی برخی از ویژگی‌های نحوی و واژگانی در متون نوشتاری حقوق مدنی فارسی بپردازند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که درکلیة متون حقوق مدنیِ مورد مطالعه، مجموع ساخت‌های غیرشخصی، میانه و مجهول 06/34 % از جمله‌واره‌هارا تشکیل می‌دهد، که بیشترین درصد (62/14%) به ساخت غیرشخصی تعلق دارد. جملات غالباً مرکب، آنهم از نوع مختلط (17/33%) و ناهمپایه‌اند (79/45%). به‌علاوه مجموع واژگان تخصصی،کلیشه و قدیمی حدود 14/33% کل واژگان را تشکیل می‌دهد که واژگان تخصصی و کلیشه با درصدهای 67/25% و 82/2% به­ترتیب بیشترین و کمترین مقدار را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین، در این متون حدود 98/31 % باهم‌آیی واژگانی وجود دارد و متون مورد بحث عاری از حشو و در نتیجه پیچیده‌اند.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 Gender and request expressions in Persian تأثیر جنسیت بر شیوة بیان تقاضا در زبان فارسی 125 136 1573 FA هما یعقوبی کارشناس‌ارشد زبان‌شناسی همگانی Journal Article 2009 08 06 The present study was carried out to see if the conversational patterns concerning “requests” differ among male and female university students. For this purpose, 35 male and 52 female students in the Azad University of Sari were asked to respond to a questionnaire constructed for the study. The results showed significant difference between the request expressions used by male and female students. According to the results, female students were more polite and conservative in formulating request expressions and using them in different situations. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر جنسیت بر شیوة بیان تقاضا در زبان فارسی است. سئوال اصلی در این پژوهش آن ­است که: "در نحوة بیان تقاضا در زبان گفتاری زنان و مردان فارسی زبان چه تفاوت‌هایی وجود دارد؟" جامعة آماری پژوهش شامل 87 نفر از دانشجویانِ (52 زن و35 مرد) دانشگاه مازندران در سال تحصیلی 86 - 85 بوده است که به طور تصادفی به­عنوان نمونه، انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها نشان داد که اختلافات آشکاری بین الگوهای تقاضا بین زنان و مردانِ فارسی زبان وجود دارد به­طوری که زنان محافظه‌کارانه‌تر از مردان درخواست‌هایشان را مطرح می­کنند و الگوهای مؤدبانه‌تر بیشتری را به­کار می­گیرند. تفاوت‌های اجتماعی موجود در جامعه بین زنان و مردان نیز بیان‌کنندة این موضوع است، زیرا از زنان انتظار می‌رود در برخوردهایشان با دیگران، چه جنس مخالف و چه موافق، متین­تر و به­عبارتِ دیگر مؤدب­تر باشند. به این نکته نیز اشاره می­شود که زنان و مردان، هر دو با جنس مخالف مؤدب‌تر هستند تا با جنس موافق.

انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 5 9 2009 05 22 no English title نقدی بر تحلیل پوسته‌ای گروه فعلی در زبان فارسی 137 148 1574 FA مزدک انوشه پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی Journal Article 2009 08 06 آهنگر (1387) در تحلیل گروه فعلی پوسته‌ای (لایه‌ای)^{^[1]} زبان فارسی و برخی از ساخت‌های فعلی این زبان، یادآور می‌شود که اشتقاق این ساخت‌های نحوی ضمن پیروی از فرضیة بیکر^{^[2]} (1988)، تحت تأثیر دیگر اصول برنامة کمینه‌گرا قرار دارد. بااین­همه، به­نظرمی‌رسد که برخی از تبیین‌های وی از یک‌سو با آموزه‌های نظری برنامة کمینه‌گرا سازگار نیستند و از سوی­دیگر، از تبیین شماری از شواهد زبان فارسی بازمی‌مانند. به‌این ترتیب، نوشتار حاضر می‌کوشد تا ضمن نقد مقالة پیش‌گفته و برشمردن اشکالات نظری و تجربی آن، گروه فعلی پوسته‌ای زبان فارسی و جایگاه روساختی هستة گروه فعلی را بر پایة مفهوم قدرت^{^[3]} تحلیل کند. دراین­میان، نشان داده می‌شود که مشخصة تصریف^{^[4]} فعل اصلی (و فعل سبک) در زبان فارسی قوی است و سبب ارتقای عنصر فعلی به هستة گروه نقش‌نمای بالاتری می‌شود که میزبان مشخصة متناظر تصریف است. افزون بر این، پیشنهاد می‌شود که بند متممی مشخصة تعبیرناپذیری^{^[5]} دارد که در زبان فارسی قوی^{^[6]}است و در روند بازبینیِ خود، جملة پیرو را به گروه زمانِ بند اصلی برمی‌کشد و به آن منضم می‌کند. <br clear="all" /> [1] VP Shell analysis [2] M.Baker [3] strenght [4] Inflection feature (Infl) [5] uninterpretable. [6] strong