2021-05-07T07:48:22Z http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=353

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 محمد راسخ مهند افعال فارسی در موارد سه گانة زیر با یکدیگر در تقابل قرار دارند: الف) متعدی بودن[1] : که به تقابل میان افعال لازم و متعدی می‌پردازد. فعلی که نیاز به مفعول دارد فعل متعدی و در غیر این صورت لازم است. همة افعال ناگذرا[2] و مجهول لازم هستند و همة افعال سببی نیز متعدی هستند. ب) جهت[3] : که به تقابل میان معلوم و مجهول در فارسی اشاره دارد. تفاوت این دو ساخت در ظرفیت نحوی آنهاست و از حیث ظرفیت معنایی تفاوتی با یکدیگر ندارند. ج) سببی بودن[4] : که به تقابل میان افعال سببی، غیرسببی و ناگذرا (ضدسببی) اشاره دارد. این ساخت‌ها از حیث ظرفیت معنایی با یکدیگر تفاوت دارند و البته این تفاوت در ساخت نحوی آنها نیز منعکس است. افعال سببی حتماً دارای عاملی[5] هستند که به ساخت غیرسببی یا ناگذرا افزوده شده است؛ افعال غیرسببی دارای عاملی هستند که در ظرفیت معنایی فعل خود آن را دارند و حاصل سببی شدن نیست و افعال ناگذرا هیچ‌گاه دارای عاملی در ظرفیت معنایی خود نیستند. گروهی از زبان‌شناسان بر این عقیده‌اند که افعال فارسی دارای دو جهت معلوم و ناگذرا هستند (معین، 1974 و کریمی، 2005) و گروهی دیگر علاوه بر این دو، وجود جهت مجهول را نیز در فارسی پذیرفته‌اند (جباری، 1382 و حق‌بین، 1383 و روشن، 1377). طبیب‌زاده (1385) افعال فارسی را دارای دو جهت معلوم و مجهول می‌داند و منکر جهتی به نام ناگذرا یا میانه است. در این مقاله به بررسی ساخت ناگذرا در فارسی پرداخته‌ایم و نشان داده‌ایم که ناگذرا بودن در فارسی یک جهت نیست و در واقع افعال ناگذرا در تقابل با معلوم و مجهول نیستند؛ بلکه باید آن را در تقابل با سببی بودن قرار داد؛ یعنی فعل ناگذرا با افعال سببی در تقابل است. این ساخت در فارسی دارای انواع مختلفی است که به تفصیل معرفی شده است.   [1] transitivity [2] inchoative [3] voice [4] causativity [5] agent جهت ناگذرا سببی مجهول 2007 05 22 1 20 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1601_761dae8548a32df8406de049f20989a3.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 عالیه کردزعفرانلوکامبوزیا منصور شعبانی   مقالة حاضر به توصیف و تحلیل برخی از مهمترین فرایندهای واجی گویش گیلکی در شهرستان رودسر می‌پردازد. بدین منظور از ده گویشور بومی این گویش مصاحبه به عمل آمد. نیز از شمّ زبانی یکی از نگارندگان به عنوان گویشور بومی و برخی از منابع مکتوب برای جمع آوری داده­ها استفاده شده است. همگونی (همگونی همخوان‌ها، هماهنگی واکه‌ها)، حذف (حذف همخوان پایانی، حذف همخوان میانی)، تبدیل خوشه‌های [-nn] به صورت [-nd-]، تضعیف، قلب، کشش جبرانی، تبدیل همخوان r به همخوان l  و تبدیل واکه A به واکه o از فرایندهایی هستند که در این مقاله با شواهد کافی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌اند. از بین فرایندهای بررسی شده، این نتیجه به دست آمد که قواعد همگونی، حذف و تضعیف از پربسامدترین فرایندها و تبدیل خوشه‌های [-nn] به صورت[-nd-] از کم بسامدترین آنها در این گویش به شمار می­رود. برخی از فرآیندهای واجی در گویش گیلکی رودسر فرایندهای واجی همگونی حذف کشش جبرانی تضعیف 2007 05 22 21 38 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1602_c07e135f688ad39cc76fcccbdf935757.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 فردوس آقاگل‌زاده مریم‌سادات غیاثیان در این مقاله سعی بر آن است تا با مروری بر خاستگاه تحلیل گفتمان انتقادی و معرفی مکاتب نظری تأثیرگذار بر آن، به بیان اشتراکات و افتراقات رویکردهای غالب در آن پرداخته شود. هر رویکرد به لحاظ بنیان‌های نظری و ابزارهای تحلیل با دیگر رویکردها تفاوت‌هایی دارد؛ اما سه مفهوم انتقاد، قدرت و ایدئولوژی در تمامی رویکردها وجود دارد. دو نکتة قابل توجه در این مقاله به چشم می‌خورد؛ یکی تأکید بر میان‌رشته‌ای بودن تحلیل گفتمان انتقادی و تصریح بر رابطة دیالکتیک میان زبان، فرهنگ، جامعه و سیاست و دیگری وجود نوعی گرایش به به‌گزینی و پرهیز از اتخاذ روش خاص در تحلیل گفتمان انتقادی به‌گونه‌ای که نمی‌توان این نوع تحلیل را نظریه‌ به ‌شمار آورد. تحلیل گفتمان انتقادی ایدئولوژی قدرت ‌سلطه متن و گفتمان 2007 05 22 39 54 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1603_44fd098fc34b27dbd3898685ca4c7015.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 سیدعلی میرعمادی ستاره مجیدی        در مقالة حاضر با گردآوری 745 واژة مرکب مفعولی به تحلیل معنایی این دسته از واژگان مرکب نحوی می‌پردازیم. در ارتباط با نقش بیرونی کلمات مرکب مفعولی می‌توان به تعمیمی‌ دست یافت؛ بدین ترتیب که به طور عمده در طبقة صفات قرار می‌گیرند، هر چند تعدادی اسم نیز در این میان مشاهده می‌شود. همچنین بررسی معنایی واژگان مرکب مفعولی حاکی از آن است که این دسته از واژگان از دلالت برون‌زبانی (مصداقی) برخوردارند؛ از این‌رو بر شخص یا شیئی در جهان خارج دلالت دارند. از سوی دیگر به نظر می‌رسد که این دسته از واژگان مرکب نحوی از جمله واژه‌های مرکب برون‌مرکز محسوب می‌شوند و معنای این دسته از کلمات را باید در بافت بیرون از واژه جستجو کرد. یافته‌ها نشان‌دهندة آن است که بر روی پیوستار شفافیت و تیرگی، با حرکت به سمت تیرگی، واژگان مرکب مفعولی حاوی بار عاطفی منفی می‌باشند واژة مرکب مفعولی واژه سازی مفهوم اولیه چندمعنایی شفافیت تیرگ 2007 05 22 55 71 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1604_a7374b774c4d59cd6074a2fc18de890b.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 فرزان سجودی مژگان مخاطبی اردکانی در این مقاله به بررسی امکانات متنی و نشانه شناختی نمایش رادیویی پرداخته شده است. هدف از این تحقیق توصیفی ـ که از نوع مطالعة میان موردی است ـ این است که بدانیم چگونه شخصیت‌های دراماتیک در قالب گفتار عینیت می‌یابند؛ چگونه موسیقی فضا آفرینی می‌کند و چگونه صداهای محیطی موقعیت را مشخص می‌کنند. پس از بررسی پنج نمایش رادیویی که به روش نمونه گیری تصادفی ساده و به شیوة قرعه کشی انتخاب شدند (و در پیوست به آنها اشاره شده ‌است) به نمودارهایی دست یافتیم که نشان دادند لایه‌های صوتی گفتار، موسیقی و صداهای محیطی در متن چند لایه‌ای نمایش رادیویی، امکانات متنی و نشانه‌شناختی نمایش رادیویی‌  هستند و در تحقق دنیای درام از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردارند. رادیو نمایش رادیویی ‌متن گفتار موسیقی صداهای محیطی 2007 05 22 73 87 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1605_b80dd6cd2db91782da930922d30c7313.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 حسین کاویانی اشرف‌سادات موسوی ارسلان گلفام این تحقیق در پی آن است تا به تعیین واژه‌های روان‌شناختی(هیجان، شناخت، آسیب‌شناسی، درمان و شخصیت) و نسبت‌های خوشایندی/ناخوشایندی، جسمی/غیرجسمی و رایج/غیررایج این واژه‌ها در فرهنگ‌های معتبر زبان فارسی (معین، عمید و فارسی امروز ) بپردازد.      نمونة مورد مطالعة این تحقیق، کلیة ورودی‌های درج‌شده در فرهنگ‌های سه‌گانه بود. نظر تخصصی سه روان‌شناس مستقل و یک زبان‌شناس به‌عنوان معیار سنجش و ارزیابی واژه‌ها  به‌لحاظ اهداف تعیین‌شده، به کار گرفته شد تا ویژگی‌های کیفی و توصیفی واژه‌ها  استخراج شود.        با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS برای ویندوز، یافته‌ها گویای آن بود که عناصر روان‌شناختی مورد هدف در این مطالعه، از یکدیگر متفاوت است. همچنین، برآوردهای مربوط به شناخت و درمان به ترتیب در تقابل با برآوردهای هیجان و آسیب‌شناسی روانی قرار دارد.      در پایان‌یافته‌ها با توجه به نظریه‌های روان‌شناختی و زبان‌شناختی در زمینه‌های هیجان مورد بحث قرار خواهد گرفته‌اند. ندارد 2007 05 22 89 102 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1606_e70d9c07c943f3e3d68e54adc92543f1.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 سیدمحمد ضیاء حسینی ماندانا نوربخش در این مقاله رشد زبانی یک کودک فارسی زبان از نظر نحوی مورد بررسی قرار می‌گیرد. این مقاله حاصل پژوهشی است که به صورت تک‌موردی و طولی بین سنین 36 تا 50 ماهگی  انجام گرفته است. جمع‌آوری اطلاعات به صورت طبیعی بوده و البته در بعضی موارد از روش تجربی نیز استفاده شده است. در این تحقیق انواع جملات تولید شدة کودک از نظر ساختاری، زمان دستوری، مطابقه و وجه و همچنین ساخت‌های معلوم و مجهول ساختار درونی گروه‌های اسمی، روابط ضمایر و سایر موارد مربوط به حوزة نحو مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته‌اند. فراگیری زبان اول نحو روان‌شناسی زبان 2007 05 22 103 113 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1607_312bdf72c93f3c44102ab66261166fe9.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 حسن بشیرنژاد عصر حاضر، بدون شک، عصر تغییرات وسیع، تحولات سریع و پویایی مفرط است. آثار چنین تحولات ناگهانی در تغییرات پیوستة فن‌آورانه، فرهنگ مادی، اکوسیستم­ها و حتی ارزش‌های اخلاقی حاکم بر جامعة ما قابل مشاهده است. یکی از پیامدهای بارز این وضعیت، زبان­هایی هستندکه دیگر کسی با آنها تکلم نمی­کند. این پدیده ـ مرگ زبان ـ و عوامل و شرایطی که به آن دامن می­زند، به اختصار در بخش ابتدایی این مقاله مورد بحث قرار گرفته­اند و به دنبال آن پیشینة مطالعات انجام شده در این زمینه آمده است.     کشور ما، ایران، از تاریخ و پیشینة طولانیِ گروه‌های قومی متنوع برخوردار است که هر کدام از آنها زبان بومی خود را دارند. در سال‌های اخیر، شرایطی که وصف آن در بالا گذشت، این زبان‌ها را در معرض خطر انقراض قرار است. بخش اصلی این مقاله به گزارش یافته­های چند مطالعة میدانی در خصوص کاربرد و جایگاه اجتماعی زبان‌های محلی ایران و نگرش‌های گویشوران نسبت به زبان مادری­شان می­پردازد. بخش پایانی مقاله نیز شامل پیشنهادهایی برای بهبود وضع موجود به منظور حفظ زبان‌های در معرض خطرِ ایران است. زبان‌های محلی ایران زبان‌های در معرض خطر مرگ زبان تغییر زبان حفظ زبان نگرش زبانی دوزبانگی 2007 05 22 115 126 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1608_855a825c276f2ed8a3481af86249955b.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 محمدهادی فلاحی لغزش­های زبانی خطاهایی غیر مکرر هستند که به طور عادی و طبیعی در گفتار همة انسان­ها رخ می‌دهند. علت توجه به این خطاها نقش آن­ها در توضیح و تبیین چگونگی فرایند تولید گفتار است. مهم‌ترین نتیجة حاصل از پژوهش­های صورت گرفته دربارة لغزش­ها این است که لغزش­ها در الگوهای بسیار منظم و قاعده­مند رخ می­دهند. در این مقاله انواع لغزش‌ها در گفتار فارسی­زبانان بزرگسال مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که در گفتار عادی به ترتیب بیش­ترین نوع لغزش­ها جانشینی واژگانی به دلیل شباهت معنایی و کم­ترین نوع لغزش­ها افزایش آوا و مبادلة مجزاست. همچنین بررسی داده­های موجود مؤید قاعده­مندی رخ­داد لغزش­هاست. لغزش‌های زبانی گفتار عادی تولید گفتار 2007 05 22 127 136 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1609_ade4e07223596f10ec69048b3385c42e.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 سید علی میرعمادی هنگامه واعظی عنوان این تحقیق نحوة ترکیب افعال مرکب فارسی با دو پایة واژگانی بر مبنای دیدگاه کمینه‌گرایی است. در این تحقیق، نحوة تشکیل تعدادی از افعال مرکب دو تایی در چهارچوب کلی  کمینه‌گرایی[1]  بررسی می‌گردد. هدف از این تحقیق مطالعة ساختاری ـ معنایی این نوع افعال و دستیابی به روابط معنایی و واژگانی میان اجزای تشکیل دهندة آنهاست. منظور از افعال مرکب دوتایی، افعال مرکبی هستند که دو وابسته (پایه واژگانی) قبل از هسته (عنصر فعلی) آنها قرار دارد. نتیجه اینکه این افعال مرکب دوتایی، در چهار گروه طبقه بندی می‌شوند: گروه اول: رابطة واژگانی میان دو وابسته از نوع هم معنایی نسبی بوده، رابطة معنایی آنها از نوع نشان‌داری معنایی است. گروه دوم: رابطة واژگانی آنها از نوع تقابلی و رابطة معنایی آنها از نوع نشان‌داری توزیعی است. گروه سوم: رابطة معنایی آنها از نوع نشان‌داری صوری است. گروه چهارم: رابطة معنایی آنها از نوع تکمیلی و حوزة کاربردی دو وابسته قبل از هسته یکسان است. به عنوان نتیجة کلی می‌توان گفت که در تمامی این افعال مرکب دوتایی، صورت بی‌نشان دور از هسته و صورت نشان‌دار نزدیک به هسته قرار گرفته است. 1- minimalism فعل مرکب ادغام بازبینی 2007 05 22 137 147 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1610_bae5c537486a2d36fae1c1bfa394f0b5.pdf

2007-05-22

زبان و زبان‌شناسی 23223847 23223847 1386 3 5 سیدبهنام علوی‌مقدم در این مقاله به ارتباط بین صرف و واژگان پرداخته می‌شود و نیز به مسئلة تولید کلمات بالفعل و بالقوه و محل ساخت و نگه داری آنها اشاره‌ای می‌گردد. همچنین بسامد واژه‌های با قاعده و بی‌قاعده مورد مطالعه قرار می‌گیرد. زایایی صرفی از منظر کمیت و کیفیت، بررسی و در پایان نیز رابطة بسامد و کاربردشناسی مطالعه می‌شود. صرف واژگان زایایی کیفی زایایی کمی کاربردشناسی بسامد 2007 05 22 149 157 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1611_f8fb0d0bb4af2677873ef92973a15508.pdf