انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی تجزیه و تحلیل ساخت کلان حماسة رستم و اسفندیارِ شاهنامة فردوسی بر اساس قالبِ لباو و والتسکی پهلوان‌نژاد محمدرضا عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ایزدی رضا کارشناس‌ارشد زبان‌شناسی 22 11 2006 2 4 1 19 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1622.html

     در این پژوهش به بررسیِ ساخت کلان یا چارچوب فکریِ حماسۀ رستم و اسفندیارِ شاهنامۀ فردوسی بر اساس الگوی لباو و والتسکی (1967)  پرداخته شده است. روایت رستم و اسفندیار شامل ده روایت کوچک‌تر است که هر کدام از آنها بیان‌کنندۀ ضرورت وجود دیگری است. این روایت بر زیر بخش‌های عمدۀ الگوی فوق که شامل مقدمه، روند و پایان‌بندی است، انطباق داده شده. در این داستان مقدمه از تعداد چهار روایت، روند از یک روایت که در داخل آن چهار روایت دیگر درونه‌سازی شده‌اند و پایان‌بندی از دو روایت که هردوی آنها در واقع برای روایت‌های به پادشاهی رسیدن بهمن و خونخواهیِ او از خاندان رستم فضاسازی می‌کنند و باعث یکپارچگیِ داستان‌های متوالیِ شاهنامه می‌شوند، تشکیل شده است. این‌گونه طرح‌بندی، از کلیت الگو پیروی می‌کند؛ ولی در موارد جزئی‌تر دارای تفاوت‌هایی است که عبارتنداز: الف: دارا بودن چکیده. ب: نحوه و محل ارزیابی. ج: عدم تطابق درس اخلاقیِ داستان با مشخصه‌های درس اخلاقیِ الگو. در نهایت، کلیۀ بندهای موجود در داستان در خدمت دو نقش اصلیِ "ارجاعی" و "ارزیابی" هستند که لباو و والتسکی معرفی کرده‌اند.

 ساخت کلان چکیده آشنایی روند گره ارزشیابی گره‌گشایی درس‌اخلاقی نقش‌ارجاعی نقش‌ارزیابی  ـ فردوسی، ابوالقاسم. (1382)، شاهنامۀ فردوسی، تهران: انتشارات پیمان، چ 3.  ـ یارمحمدی، لطف‌اله. (1373)، ساخت گفتمانی و متنی رباعیات خیام و منظومة انگلیسی فیتز جرالد، مجموعۀ مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی به کوشش سیدعلی میرعمادی، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی. - Gee, James Paul (1999) An introduction to Discourse Analysis: Theory and Method, London and New York: Routledge. - Jan, Manfred. (2002) Narratology: a guide to the theory of Narrative,                                                                                                                                                         Available online at: http: www.uni-koeln.de/ameo2/pppn.htm - Labov and Waletzky, J.(1967), "Narrative Analysis: Oral versions of Personal Experience". Essays on the Verbal and Visual Arts. In J. Helm [ed.].Seattle, WA: University of Washington Press. Available online at: http://www.clarku.edu/~mbamberg/Labov&Waletzky.htm. - Toolan, Michael. (2001), Narrative: A critical linguistic introduction. Second edition, London and New York: Routledge.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی ظرفیت در ساخت‌های اسنادی در زبان فارسی حق‌بین فریده عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا (س) 22 11 2006 2 4 21 38 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1623.html

ساخت‌های اسنادی در زبان فارسی در زمرة ساخت‌های سه جزئی قرار دارد لیکن در این مقاله با استناد به شش دلیل، ساخت‌های اسنادی تک‌موضوعی قلمداد خواهند شد، ضمن اینکه استدلال می‌شود که مسند در این نوع جملات به‌عنوان محمول، ایفاگر نقش است.

 ظرفیت ساخت‌های اسنادی موضوع محمول قمر ـ احمدی گیوی، حسن (1366)، دستور زبان فارسی، تهران: انتشارات فاطمی ـ آل احمد، جلال (1371)، نفرین زمین، تهران: انتشارات نیل ـ باطنی، محمد رضا (1364)، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، تهران: امیرکبیر ـ حق بین، فریده (1382)، بررسی صوری، نقشی و شناختی تعدی در زبان فارسی، رسالة دکتری (چاپ نشده)، دانشگاه علامه طباطبایی ـ حیدرپور، تهمینه (1379)، ظرفیت افعال فارسی و روش‌های تغییرپذیری آن، پایان‌نامة کارشناسی ارشد (چاپ نشده)، دانشگاه علامه‌طباطبایی                                                                                 ـ دبیر مقدم، محمد (1383) ، زبان‌شناسی‌نظری، تهران: سمت ـ صادقی ، علی اشرف و غلامرضا ارژنگ (1356)، دستور، تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش ـ صادقی ، علی اشرف و غلامرضا ارژنگ (1358)، دستور، تهران: انتشارات: وزارت آموزش و  پرورش                                                                                                                               ـ صفر فیروز، حبیب (1376)، طرح‌های ظرفیتی فعل‌های زبان فارسی، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی ـ صفوی، کورش (1379)، درآمدی بر معنی‌شناسی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی                                                             ـ قریب، عبدالعظیم و همکاران (1366)، دستور زبان فارسی (پنج استاد)، تهران: انتشارات اشرفی                                                                                                                                                       ـ گردفرامرزی، علی (1368)، دستور زبان فارسی، ناشر: مؤلف ـ ناتل خانلری، پرویز (1363)، دستور زبان فارسی، تهران: انتشارات توس - Akhtar, N. (1999), "Acquiring basic word order: Evidence for data deriven learning of syntactic structure",  Journal of child language, 26: 2, 339-356. - Asher, (1991), Encyclopedia of language and linguistics,vol: 1-10, pergamon press. - Akmajian, A . Etal (1997), Linguistics: An Introduction language and communication, MIT press. - Alerton, D.J. (1994), "Valency", Encyclopedia of  language and linguistics, Asher(ed.), vol:9, pergamon press, 4878-4886. - Baker, M. (1988), Incorporation:A Theory of grammatical function changing,Chicago University press. - Bresnan, J. & R. Kaplan (1982), "Introduction: Grammars as mental  representation of language". The mental representation of grammatical rlations, ed.J. Bresnan, MIT press. - Bowers.J (1993) "The syntax of predication", Linguistic Inquiry, 24:591-656 - ______ (2001), "predication, "in contemporary syntactic theory, M.Baltin and C.Colins(eds), 299-333 , Blackwell. - Chomsky, N (1993), "A Minimalist programm for linguistics", The view from building, 20, MIT press. -  __________ (1995), The Minimalist program , MIT press. - Cristal, D. (1992), An Encyclopedic Dictionary of: Language and linguistics, Black well. - Dik's. (1997a). The theory of Functional Grammar,(ed.) K. Hengeveld, Part 1; Mouton de Gruyter. - _____ (1997b). The theory of Functional Grammar,(ed.) K. Hegeveld. Part 2, Mouton de Gruyter. - Fergusen, C.A. (1971), "Absence of copula and the notion of simplicity", In D. Hymes(ed.), pidginization and Creolization of Languages 141-150, Cambridge university press. - GivÓn, T. (1985), Functionalism and Grammar, JB publishing Company. - Goldberg A. (1992), "The inherent semantics of Argument structure", Congnitive Linguistics, 3: 1, 37:74. - Hale, K. & S.J.Keyser(1991), "On the syntay of argument structure", Lexicon project working papers, MIT, center for Cognitive science, Cambridge, Mass. - Hale, K. & S.J.Keyser(1993), "on argument structure and the lexical expression of semantic relations," ,in K. Hale & S.J. Keyser (eds.) the view from Building 20. MIT press. pp.53-109. - Hale , K. & S.J.Keyser(1994), "Constraints on argument structure". in B. Lust, M.Suñer & j. Whitman (eds.) Heads, projections and Leanability, Erlbaum, Hillsdate N.J. Vol. 1. pp. 53-71. - Halliday, M.A.K. (1994), An Introduction to Functional  Grammar, Edvard Arnold. - Larson, R. (1988), "on the double object construction", Linguistic Inquiry 19: 335-91. - ________ (1990), "Double objects revisited: eply to Jackendoff", Linguistic Inquiry 21: 589-632. -  Mathews, P.H. (1997), The Concise Oxford Dictionary of  Linguistics, Oxford University press. - Rad Ford, A. (1997), Syntactic theory and the structure of  English, Cambridge University press. - Saeed, J.I.(1997), Semantics, Blackwell. - Thackston, W.M. (1978), An Introduction to Persian  Grammar, center for study of Civilization. - Verhaar, J.W. (ed) (1969) , The verb ' BE' and its synonyms,philosophical and Grammatical studies,vols 1-9, D. Reldel publishing Company.  - Williams E.(1981). "Argument structure and Morphology".The Linguistic Review, 1, 81-114. - Yule, G. (1996), The study of language, Cambridge University press.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی محدودیت‌های صرفی و نحوی در زایایی فرایند اشتقاق در زبان فارسی عباسی آزیتا دانشگاه تهران 22 11 2006 2 4 39 56 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1624.html

میان زایایی ساختواژی و تعداد محدودیت‌های حاکم بر عملکرد زایای فرایندهای ساختواژی رابطة معکوس وجود دارد؛ به این ترتیب که با افزایش تعداد این محدودیت‌ها، زایایی ساختواژی کاهش می‌یابد. گروهی از محدودیت‌های زایایی ساختواژی، ساختاری هستند که از آن‌جمله می‌توان به محدودیت‌های صرفی و نحوی اشاره کرد. محدودیت‌های صرفی شامل طبقة صرفی پایه، ساخت صرفی پایه و وند موجود در آخرین لایة پایه و محدودیت‌های نحوی شامل محدودیت‌های چهارچوب زیرْمقوله‌ای و ساخت موضوعی هستند.

 زایایی ساختواژی اشتقاق محدودیت‌های صرفی محدودیت‌های نحوی چهارچوب زیرْمقوله‌ای ساخت موضوعی ـ باطنی، محمدرضا (1372)،  توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، تهران: امیرکبیر. ـ صادقی، علی‌ اشرف و غلامرضا ارژنگ (1356)، دستور سال دوم آموزش متوسطه عمومی (فرهنگ و ادب)، تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش. ـ __________________________ (1356)، دستور سال سوم آموزش متوسطه عمومی (فرهنگ و ادب)، تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش. ـ __________________________(1359)، دستور سال چهارم آموزش متوسطه عمومی (فرهنگ و ادب). تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش. - Baayen, H. R. (1994), "Productivity in Language Production", Language and Cognitive Processes 9: 447-469. - Bauer, L. (1983), English Word-Formation, Cambridge: Cambridge University Press. - _______  (2001), Morphological Productivity, Cambridge: Cambridge University Press. - Cook, V. and M. Newson (1996), Chomsky`s Universal Grammar: An Introduction, Oxford: Blackwell. - Di Sciullo, A.M. and E. Williams (1987), On the Definition of Word, Cambridge, MA: MIT Press. - Ludeling, A.and S. Evert and IMS Stuttgart (2002,2003), "Morphological Productivity: Rules and Analogical Processes". http// www.ims. uni-stuttgart. de/ ~evert/ publications. shtml.  - Plag, I. (2003), "Productivity" Handbook of English Linguistics.  http://www.uni-siegen.de/~engspra/.    - Radford, A. (1981), Transformational Syntax, Cambridge: Cambridge University Press. - _________ (1988), Transformational Grammar, Cambridge, Cambridge University. - Williams, E. (1981), "Argument Structure and Morphology", The Linguistic Review 1: 81-114.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی نگاهی به ساخت مجهول در زبان فارسی با تکیه بر دیدگاه شناختی گلفام ارسلان عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس صدیق‌ضیابری رویا دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس جعفری آزیتا دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس 22 11 2006 2 4 57 76 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1625.html

در زبان‌شناسی امروز سه دیدگاهِ بارز وجود دارد که هر یک از زاویه‌ای خاص به مقولة زبان و پدیده‌های مرتبط با آن می‌نگرند. این سه نگرش عبارتند از: زبان‌شناسی صورت‌گرا،  زبان‌شناسی نقش‌گرا و زبان‌شناسی شناختی. زبان‌شناسی صورت‌گرا، زبان را همچون نظامی ساختْ بنیان و ریاضی‌گونه می‌پندارد؛ زبان‌شناسی نقش‌گرا زبان را نظامی برای ارتباط و زبان‌شناسی شناختی آن را نظامی شناختی می‌داند. بنیان‌گذاران این سه نگرش به ترتیب عبارتند از چامسکی (1957) و گیون (1979) و لانگاکر (1976). در مقالة حاضر، نگارندگان در صدد هستند تا با معرفیِ مبانی نظری رویکرد شناختی و معرفی مفاهیم اساسی این رویکرد در تحلیل ساخت مجهول و مقایسة آن با مبانی نظری رویکرد زایشی (صورتگرا) در این مورد، تصویر واقعی‌تری از دیدگاه شناختی عرضه کنند و از این طریق به بررسی ساخت مجهول در زبان فارسی با تکیه بر دیدگاه شناختی بپردازند.

 ساخت مجهول زبان‌شناسی‌شناختی انطباق ذهنی چشم‌انداز طرح صحنه ضبط‌صحنه - انوری ، حسن ، حسن احمدی گیوی ، ( 1377) ، دستور زبان فارسی 2 ، ویرایش دوم ، انتشارات فاطمی ، تهران . - باطنی ، محمدرضا ، (1372) ، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی ، موسسۀ انتشارات امیرکبیر ، تهران. - خانلری ، پرویز ، (1377) ، دستور زبان فارسی ، انتشارات توس ، تهران . ـ دبیر مقدم، محمد (1364)، مجهول در زبان فارسی"، مجلة زبان‌شناسی، صص 31 – 46. ـ ___________، (1383)، زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی، ویراست دوم، تهران: سمت. ـ گلفام، ارسلان، (1383)، "اصول بنیادی زبان‌شناسی شناختی و مقایسة آن با رویکرد زبان‌شناسی زایشی"، مجموعه مقالات ششمین کنفرانس زبان‌شناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. - لازار ، ژیلبر ، (1384)، دستور زبان فارسی معاصر ، ترجمۀ مهستی بحرینی ، انتشارات هرمس ، تهران . - نوبهار ، مهرانگیز ، (1372) ، دستور کاربردی زبان فارسی ، انتشارات رهنما ، تهران . - Chomsky, N. (1981). Lectures on Government and binding, Dordrecht : Foris . - Haegeman , L . (1991) . Introduction to Government and Binding Theory, Blackwell. -  _________ . (1957). Syntactic Structures, the Hague: Mouton. -  _________ . (1965). Aspects of the Theory of syntax, Cambridge, Mass: MIT Press. - Katz, J. & P.Postal. (1964). An Integrated Theory of Linguistic Description, Cambridge, Mass: MIT Press. - Lakoff, G. 1988. Cognitive Semantics, in U.ECO etal (eds) Meaning and Mental Representations, Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press. - Langacker, R. (1991 b ) . Cognitive Grammar. In Droste and J .Joseph (Eds.), Linguistic Theory and Grammatical Description . 275 -306, Amsterdam: John Benjamins publishing Company . - _________ . (2000). Grammar and Conceptualization, Berlin, New york: Mouton. - _________ . (2002). Concept, image and symbol,  2nd ed. Berlin New york: Mouton. - Lee, D. (2001). Cognitive Linguistics, New York: Oxford University Press. - Moyne , John ,(1974).The so-called passive in Persian,Foundations of language,12:249-267. -Perlmutter,David,and Paul Postal,(1977).Toward a universal characterization of assivization, proceedings of the 3rd Annual meeting ,Berkeley Lingusitic society ,394-417 . - Saeed, J.I. (1997). Semantics, Oxford: Blackwell . - Tylory, J. (1995). Linguistic Categorization; prototypes in Longuistic Theory.Oxford: Clanerdon press.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی توصیف دستگاه واجی گویش دلواری کرد زعفرانلو کامبوزیا عالیه عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس ممسنی شیرین دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس 22 11 2006 2 4 77 93 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1626.html

دستگاه واجی گویش دلواری دارای 23 هم‌خوان و 9 واکه (6 ساده و 3 مرکب) و آرایش واجی CV(C)(C) است. این گویش فاقد انسدادی ملازی واک‌دار /G/ است و این هم‌خوان به‌صورت /k/ ، /γ/ و /x/ در واژه‌های این گویش ظاهر می‌شود. در میان فرایندهای مهم واجی، می‌توان این فرایندها را نام برد: الف ـ تضعیف: /b , v , f/ ←  [w] ؛ /δ/ ←/d/ ؛ و /h/  ← /x/؛  ب ـ تقویت (بر روی واژه‌هایی از ریشة زبان پهلوی): /b/  ← /w/ ؛ /p/  ← /f/ که در آغاز هجا رخ می‌دهد؛ ج. ـ درج /t/ پس از /š/ پایانی؛  د ـ تبدیل /r/ و /L/ ؛ هـ ـ حذف /h/ و /n/ پایانی؛  و ـ دگرگونی واکه‌ای /u/ ← /i/ ، /u/  ← /ā/ ، /e/  ←/a/ ،  /e/ ، /ā/ ← /a/ ؛  ز ـ تغییر هجاهای /āb/ ، /ab/ و /af/ به /ow/ در نتیجة دو فرایند تضعیف و هم‌گونی؛  ح ـ تغییر ساختار هجاهای اسم‌های مصغر  و حذف برخی واج‌ها    

 هم‌گونی تضعیف تقویت دگرگونی واکه‌ای - آرلاتو، آنتونی (1373)، درآمدی بر زبان‌شناسی تاریخی، ترجمة یحیی مدرسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. - اکبر زاده، داریوش (1381)،  فرهنگ گویش دشتستانی، تهران: مؤسسة فرهنگی و انتشاراتی پازینه. - آموزگار، ژاله و احمد تفضلی (1380)، زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن، تهران: انتشارات معین. - ثمره، یدالله (1374)، آواشناسی زبان‌فارسی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. - حمیدی، سید جعفر (1380)، فرهنگ‌نامة بوشهر، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. - خلیلی، کامیاب (1373)، فرهنگ مشتقات مصادر فارسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. - رضایی باغ بیدی، حسن (1380)، معرفی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی. - صادقی، علی اشرف (1363)، «تبدیل –an ، -am ، به –un و-um در فارسی گفتاری و سابقة تاریخی آن»، مجله زبان‌شناسی، س 1، ش 1، صص 52-71. - کامبوزیا، کردزعفرانلو عالیه (1379)، واج‌شناسی خود-واحد و کاربرد آن در فرآیندهای واجی زبان فارسی، رسالة دکتری، دانشگاه تهران. - ـــــــــــــــــــــــــ (1381)،« فرایندهای واجی مشترک در گویش‌های استان کرمان»، نشریة دانشکدة ادبیات و علوم  انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، ش12 (پیاپی 9)، صص 111-130. -  ـــــــــــــــــــــــ (1382)، « شناخت صورت‌های کوتاه شده یا خودمانی اسم در لهجة کرمانی»، نشریة دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، ش 14 (پیاپی 11)، صص 190-120. - مکنزی، دیوید نیل (1379)، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمة مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. - نوربخش، حسین (1381)، فرهنگ دریایی خلیج فارس، صید، دریا، کشتی، تهران: مؤسسة انتشارات امیر کبیر. - واحدی لنگرودی، محمدمهدی و شیرین ممسنی (1383)، «بررسی ضمایر واژه‌بستی در گویش دلواری»، گویش‌شناسی، ضمیمة نامة فرهنگستان، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ج1، ش 3، صص 64-81. - همایون، همادخت (1372)، واژه‌نامة زبان‌شناسی و علوم وابسته، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی. - Mamasani, Shirin (1380), A Morphosyntactic Description and Analysis of Pronominal Clitics in Delvari Dialect, M.A Thesis, Tehran: Tarbiyat Modarres University. - Mansoori, Khorshid (1375), The description of Dashti Dialect, M.A. Thesis, Shiraz: Shiraz University.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی فرایند انضمام اسم: رویکرد نحوی یا صرفی (بر مبنای نمونه‌ای از داده‌های زبان فارسی) ارکان فائزه دانشجوی دکتری دانشگاه تهران 22 11 2006 2 4 95 110 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1627.html

فرایند انضمام اسم، یکی از زایاترین شیوه‌های واژه‌سازی در زبان‌ها، به‌ویژه در زبان فارسی است. این فرایند بر مبنای انضمام (پیوند) یک هستة اسمی (عمدتاً موضوع درونی فعل) به هستة فعل واژگانی شکل می‌گیرد و  برون‌داد آن یک فعل انضمامی عمدتاً لازم (و بعضاً متعدی) است که ساختار موضوعی‌اش در درون فعل مرکب ارضا شده است. این برون‌داد، خود می‌تواند پایه‌ای برای اشتقاق‌های دیگر باشد. معمولاً فرایند انضمام اسم را با دو رویکرد نحوی و یا صرفی تبیین می‌کنند. رویکرد نحوی، بر مبنای حرکت نحوی هستة اسمی به سمت فعل و سپس پیوند این دو با هم و تشکیل یک فعل مرکبِ انضمامی است. رویکرد صرفی بر این اساس است که دو ستاک اسم و فعل از واژگان انتخاب می‌‌شود که ترکیب آن‌ها با یکدیگر، فعل مرکب انضمامی را به‌دست می‌دهد که در حوزة واژگان و با استفاده از قاعدة واژه‌سازیِ ترکیب به‌وجود آمده است. در این نوشتار، فرایند انضمام اسم با رویکرد صرفی توجیه‌پذیرتر است؛ به این دلیل که میزان زایایی و تعمیم این فرایند در واژه‌سازی بر طبق رویکرد صرفی افزایش می‌‌یابد.

 انضمام اسم رویکرد نحوی رویکرد صرفی تغییرات ظرفیت موضوعی موضوع درونی - دبیر مقدم، محمد (1376)، «فعل مرکب در زبان فارسی»، مجلة زبان‌شناسی، س 12، ش 1 و 2، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. - کشانی، خسرو (1372)، فرهنگ فارسی زانسو، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. - کلباسی، ایران (1380 )، ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. - B, MARK (1988), Incorporation: a theory of Grammatical Function Changing, Chicago: Univercity of Chicago press. - Katamba, Francis (1993), Morphology, MC Millan Press, LTD. - Mithun, Marriane (1984), “The evolution of noun incorporation”, Language 60, pp 847 - 894. - Mohanan, Tara (1994), Argument Structure in Hindi, Stanford, California: CSLI Publications. - Spencer, Andrew (1991), Morphological Theory, Blackwell Publishers LTD.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی بررسی کارکردهای متنی و ارتباطی تبلیغات بازرگانی رادیویی سجودی فرزان استادیار دانشگاه هنر تهران نامور زهرا دانشجوی دکتری دانشگاه پیام نور تهران مرکز 22 11 2006 2 4 111 123 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1628.html

مقالة حاضر در مورد بررسی کارکرد نشانه‌های صوتی و ترفندهای گفتمانی در متون تبلیغات بازرگانی  رادیویی است. هدف از این تحقیقِ توصیفی این بود که ببینیم برای انتقال معانی صریح و ضمنی این متون از چه فنون و امکانات شنیداری بهره برداری می‌شود. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل یازده نمونة تبلیغ رادیویی حاکی از آن است که در طراحیِ متونِ چند لایه‌ایِ تبلیغات رادیویی،  لایه‌های مختلفی که خاص این رسانه شنیداری است، یعنی لایه‌های گفتار، موسیقی و صداهای محیطی برای درک و نیز ترغیب شنونده به خرید کالاها یا استفاده از خدمات، به‌کار گرفته می‌شوند و نیز ترفندهای گفتمانی و نقش ترغیبی زبان در این میان نقشی اساسی ایفا می‌کنند.

 متن گفتمان رسانة شنیداری تبلیغات بازرگانی نقش ترغیبی تبلیغات ـ خجسته، حسن (1381)، درآمدی بر جامعه شناسی رادیو، تهران: انتشارات تحقیق و توسعه صدا. ـ سجودی، فرزان (1382)، نشانه‌شناسی‌ کاربردی، تهران: نشر قصه. ـ سجودی، فرزان و محمد پروری (1384)، "نشانه شناسی رادیو"، زبان و رسانه با گرایش به زبان فارسی و رادیو، تهران: طرح آینده: 347 ـ 335 ـ فرکلاف، نورمن (1379)، تحلیل انتقادی گفتمان، ترجمة گروه مترجمان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها. ـ کرایسل، اندرو (1381)، درک رادیو، ترجمة معصومه عصام، تهران: انتشارات تحقیق و توسعة صدا. - Brown, Gillian and Yule,  George(1983), Discourse analysis, Cambridge University Press. - Beasley, Ron and Danesi, Marcel (2002), Persuasive Signs The Semiotics of Advertising, Berlin : New York :Mouton de Gruyter.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی به‌سوی طراحی شبکة واژگانیِ صفاتِ زبان فارسی عاصی مصطفی دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی رضاقلی‌فامیان علی دانشجوی دکتری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آقاجانی داریوش . 22 11 2006 2 4 125 136 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1629.html

ظهور و گسترش ابزارهای الکترونیکی مربوط به گردآوری، ذخیره‌سازی و پردازش داده‌های زبانی و همچنین موفقیت چشم‌گیر شبکه‌های واژگانی، نگارندگان را بر آن داشت که به طراحی شبکة واژگانی صفات زبان فارسی اقدام کنند. مقالة حاضر ضمن بیان تاریخچه و مبانی کلی شبکة واژگانی، چگونگی شکل‌گیری شبکة حاضر را شرح می‌دهد. از آنجا که قصد طراحی شبکة واژگانی صفات فارسی را داریم، به طبقه‌بندی معنایی مقولة صفت می‌پردازیم. در این طبقه‌بندی 15 طبقة اصلی و بیش از 70 طبقة فرعی شناسایی شده است. برای استخراج صفات و تعیین حوزه‌های معنایی و نیز هم‌معناها، متقابل‌ها و بسامد آن‌ها از سه فرهنگ واژگانی و یک دادگان زبان فارسی استفاده شده است. شبکة واژگانی، نوعی پایگاه داده‌هاست و از این‌رو ضمن آشنایی مقدماتی با مفاهیم بنیادی و روش‌شناسی دادگان با فرآیند طراحی منطقی و فیزیکی شبکة واژگانی صفات فارسی آشنا می‌شویم.

 شبکة واژگانی صفت هم‌معنایی تقابل معنایی ـ انوری، حسن (1382)، فرهنگ سخن، تهران: انتشارات سخن. ـ خداپرستی، فرج‌اله (1376)، فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، دانشنامة فارس. ـ روحانی رانکوهی، محمدتقی (1380)، مفاهیم بنیادی پایگاه داده‌ها. تهران: انتشارات جلوه. ـ صدری افشار، غلامحسین و دیگران (1377)، فرهنگ فارسی امروز (ویرایش سوم)، تهران: نشر کلمه. ـ عاصی، مصطفی (1384)، "پایگاه داده‌های زبان فارسی در اینترنت (1)"، پژوهشگران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، س 13، ش 2.  - Azarova, Irina and Anna Sinopalnikova (2004) “Adjectives in RussNet” In: Proceedings of the Second Global WordNet Conference, pp 251-258,Brno, Czech Republic. - Davidson,Louis (2001) 2Professional SQL Server 2000 Database Design, Wrox Press Ltd. - Dixon, R. W. (1982) Where have all the adjectives gone?, Mouton Publishers, - Fellbaum,C , et al, (1990) Adjectives in WordNet, in G. Miller (ed) “Five papers on WordNet”, International Journal of Lexicography 3 (4), 1990 - Hundsnurscher, F. & J. (1982) Splett: Semantik der Adjektive im Deutschen:Analyse der semantischen Relationen. Westdeutscher Verlag, - Lee, S. (1994) Untersuchungen zur Valenz des Adjektivs in der deutschen Gegenwartssprache. Berlin: Lang, - Litwin,Paul, Fundamentals of Relational Database Design, Microsoft TechNet
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی گیلکی در ایرانیکا رسایی ایوب دانش‌آموخته‌ی دکتری زبان‌شناسی همگانی از دانشگاه علامه طباطبایی 22 11 2006 2 4 137 147 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1630.html

این مقاله واکاوی نوشتاری است دربارة گیلکی که در جلد دهم دانشنامة ایرانیکا[1] زیر مدخل «گیلان ـ زبان‌ها»[2] آمده است. در این مقاله سعی شده است ضمن بازخوانی، نقد و بررسی آنچه در ایرانیکا آمده است، برخی از ویژگی‌های دستوری گیلکی ـ آن‌گونه که شایسته است ـ توصیف شود. برآمد این واکاوی نشان می‌دهد که توصیف عرضه شده از گیلکی در دانشنامة ایرانیکا آن‌گونه که باید از عهدة تبیین برخی از ویژگی‌های دستوری گیلکی برنیامده است؛ اما توصیف یاد شده ـ با توجه به حجم اختصاص‌یافته به موضوع ـ ارزشمند و درخور توجه است. 2 ایرانیکا دانشنامه‌ای است که به همت و سرپرستی دکتر یارشاطر در حال تدوین است. نخستین جلد این دانشنامه در سال 1985 میلادی در امریکـا منتشر شد. تـاکنون دوازده جلد از ایرانیکـا در امریکـا و به زبـان انگلیسی انتشار یافتـه است. بـرای کسب اطلاعات بیشتر از این دانشنامه، ر. ک. www.iranica.com [2] GELAUN - X. Languages www.iranica.com

 تحولات در زمانی واج‌شناسی صرف و نحو ـ اصلاح عربانی، ابراهیم (1374)، کتاب گیلان، تهران: گروه پژوهشگران ایران. ـ پورریاحی، مسعود (1350)، بررسی گویش گیلکی رشت، رسالة دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تهران. ـ جعفری، نصرالله (1380)، زمان و نمود در عبارت فعل گویش گیلکی رودسری، پایان نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی‌همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. ـ جکتاجی، م.پ. (1374- 1369)، گیلان‌نامه، مجموعه مقالات ایران‌شناسی، رشت: انتشارات طاعتی. ـ جهانگیری، نادر (2003)، گویش گیلکی لاهیجان، توکیو: انتشارات مرکز بررسی‌های فرهنگ اسلامی و مطالعات ایرانی. ـ حقیری، مصطفی (1371)، بررسی گروه اسم و گروه فعل گویش گیلکی صومعه‌سرا، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی‌همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. ـ رسایی، ایوب (1384)، گویش گیلکی فومنات، رسالة دکتری زبان‌شناسی‌همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. ـ رسولی موسوی، مهناز (1377)، توصیف ترکیبات اضافه و وصفی در گویش گیلکی لاهیجان، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی‌همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی. ـ کریستن سن، آرتور (1374)، گویش گیلکی رشت، ترجمة خمامی‌زاده، تهران: انتشارات سروش.  ـ مرعشی، احمد (1363)، واژه‌نامه گویش گیلکی، رشت: انتشارات طاعتی. ـ ولایی، مجید (1375)، بررسی اجزای کلام در گویش مازندرانی شرقی، لهجة آملی، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی‌همگانی، دانشگاه علامه‌طباطبایی. - Stilo, Donald, Gilan –Languages, Iranica Vol. 10, Pages 660 - 668 www.eva.mpg.de/lingua www.iranica.com www.iranica-sf.org
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی معرفی آواشناسی قانونی و برخی کاربردهای آن استاجی اعظم استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد 22 11 2006 2 4 149 156 07 08 2015 07 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1631.html

مقالة حاضر به معرفی آواشناسی قانونی و برخی کاربردهای آن می‌پردازد. منظور از آواشناسی قانونی، به‌کارگیری یافته‌های علم آواشناسی در حل مسائل حقوقی و قانونی است. در این مقاله نشان داده می‌شود چگونه آواشناسان می‌توانند در تشخیص هویت سخنگویان، تشخیص زبان و لهجه و آوانگاری (تبدیل گفتار به نوشتار) به مراجع اجرای قانون کمک کنند.

 آواشناسی قانونی طیف نگاشت صوتی تشخیص صدا تشخیص زبان و لهجه آوانگاری ـ شای، راجر (1383)، "زبان‌شناسی قانونی"، ترجمة اعظم استاجی، تهران: مجلة حقوقی دادگستری. ش. 48-49. سال شصت و هشتم. ـ فرای، د. ب، فیزیک گفتار: مقدمه‌ای بر آواشناسی اکوستیک (1369)، ترجمة نادر جهانگیری، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. - Bonastre, J. F. ; Bimbot, F. ; Boe, L.; Campbell, J. ; Reynolds, D. ; Magrin-Chagnolleau, I. (2005), Person Authentication by voice: A Need for Caution, Available at: http://www.ll.mit.edu/IST/pubs/030901_Bonastre.pdf - Fraser, H. (2005), Forensic phonetics, Available at:  http://www-personal.une.edu.au/~hfraser/forensic.htm - Mcnamara, T. (2004), Linguistic identification of refugee claimants- a flawed test, Uninews. Vol. 13, No. 1 9-23. - Olsson, J. (2004), Forensic Linguistics: An introduction to language, crime and law, London, New York: Continuum. - Ramsland, K. (2005), The origin of voiceprints, Available at: http://www.crimelibrary.com/criminal_mind/forensics/voiceprints/1.html - Shuy, R. W. (2001), Forensic linguistics. In: Aronoff, Mark & Rees-Miller, Janie (Eds.), The Handbook of linguistics, Blackwell Publishers Ltd. Pp. 683- 691. - Smrkovski, L. and Cain, S. (1996), Forensic Voice ID, Awailable at: http://www.forensictapeexpert.com/published/forensic_voice_id.htm
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی جانداری و بی‌جانی در گویش‌های ایرانی کلباسی ایران استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 22 11 2006 2 4 157 162 08 08 2015 08 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1632.html

زبانها ویژگی‌های مصادیق جهان بیرون را به نحو متفاوتی در خود منعکس می‌کنند؛ برای مثال، مقولة شخص، شمار، زمان و نمود فعل[1] یا حالت[2] و جنس اسم[3] در زبان‌های مختلف به صورت‌های متفاوت بیان می‌شود. یکی دیگر از این مقولات، ویژگی جانداری[4] است که زبان‌ها توجه کمتری به بیان آن دارند. این خصوصیت در تعدادی از گویش‌های ایرانی وجود دارد که موضوع بحث این مقاله است. [1] aspect [2] case [3] gender [4] animate

 گویش زبان جانداری بی‌جانی ـ مفیدی، روح‌الله (1383)، "بررسی ساخت گروه فعلی در نایینی"، مجموعه مقاله‌های ششمین کنفرانس زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، ص 337 ـ 325. ـ میرشمسی، محمد (1384)، گویش‌های بخش کاخک در شهرستان گناباد، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد، زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی.
انجمن زبان شناسی ایران زبان و زبان‌شناسی 23223847 انجمن زبان شناسی ایران 24 علمی-پژوهشی نیروی شعر مؤمنی فرشته عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد چالوس 22 11 2006 2 4 163 170 08 08 2015 08 08 2015 Copyright © 2006, انجمن زبان شناسی ایران. 2006 http://lsi-linguistics.ihcs.ac.ir/article_1633.html

این اندیشه، که شاید بتوان پیچیدگی‌های ظاهری جهان هستی را به کمک چند قانون بنیادین درک کرد، موضوعی است کهنه با سابقه‌ای در حدود 2500 سال که از یونانیان به یادگار مانده است. چنین به نظر می‌رسد که بتوان در نظام یکپارچة هستی، اصول و قواعد مشترکی پیدا کرد و آن‌گاه در تمام تشکیلات این نظام، قانون فراگیری را حاکم بر این قواعد یافت. من در این مقاله خواسته‌ام به کمک قوانین اول و دوم نیوتن نیروی مولد شعر را همچون یک نیروی فیزیکی مطرح کنم. برای این‌کار، نخست تعریفی کلی از شعر عرضه کرده‌ام و پس از آن به کمک روابط میان اجزای ساختاری زبان به‌خصوص رابطة متداعی[1] از دیدگاه دو سوسور[2] و هم‌چنین مفهوم قطب استعاری[3] که در تئوری یاکوبسن[4] مطرح شده است، جابه‌جایی مدلول در جریان دلالت در واژه را بیان کرده‌ام. این جابه‌جایی موجب نشان‌دار شدن[5] واژه و پیدا شدن نقش جدید برای آن است که به استعاره می‌انجامد و به کمک نیرویی صورت می‌گیرد که در تشکیل شعر می‌توان آن را نیروی شعر نامید. نگارندة این سطور به منبع این نیرو نگاهی ندارد؛ اما در وجود این نیرو بحث می‌کند. شاید این نیرو همانی باشد که غربیان آن را جنّ شعر و عرب‌ها آن را"تابعه" یا "شیاطین شعرا" می‌دانند و به هر حال همة شاعران، ظهور وتبلور ناگهانی آن را به تجربه باور داشته و دارند. [1] associative [2] F.de saussure [3] metaphoric pole [4] Jakobson [5] marked

 رابطة جانشین دال مدلول سرعت شتاب ـ حق‌شناس، علی محمد (1371)؛ "شعر، نظم، نثر سه گونه ادبی"، مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی، دانشگاه علامه‌طباطبایی. ـ شفیعی کدکنی، محمدرضا (1370)، موسیقی شعر، تهران: آگاه. ـ ــــــــــــــــــــــــــ (1366)، صور خیال در شعر فارسی، تهران: آگاه. ـ شمیسا سیروس (1378)، نقد ادبی، تهران: فردوس. ـ صفوی،کورش (1373)، از زبان‌شناسی به ادبیات، ج1: نظم، تهران: نشر چشمه. ـ ــــــــــــــ (1380)، از زبان‌شناسی به ادبیات، ج2: شعر، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنراسلامی. ـ وحیدیان کامیار، تقی (1381)، "کشف یک واقعیت دربارة نقش‌های زبان"، مجلة زبان‌شناسی، ش2 (پاییز و زمستان)